素有「美食王國」之稱的台灣,一向以美食林立自豪。但吃飽,更要吃好,近來台灣民眾追求「舌尖上的幸福」,轉而以安全、無毒為準則。
台灣有機農業耕地約6,000 公頃,約占總耕地面積0.6%,與歐洲有機農業的領頭羊法國16%、奧地利20% 相較,相去甚遠,但環境變遷加上食安危機,加速了台灣無毒農業的腳步,不僅各地小農市集暢旺,就連百貨超市、量販店也紛紛加入有機蔬果販售的行列,無毒的美麗新世界已然在望。
Đài Loan được mệnh danh là “Vương quốc ẩm thực”, luôn tự hào với những món ăn phong phú. Nhưng dù có ăn ngon cũng cần ăn khỏe sống khỏe, trong những năm gần đây, người Đài Loan thay vì theo đuổi “niềm hạnh phúc về vị giác”, đã chuyển sang tiêu chí an toàn, không độc hại trong chế độ ăn uống.
Đài Loan có khoảng 6.000ha diện tích canh tác nông nghiệp hữu cơ, chiếm khoảng 0,6% tổng diện tích đất canh tác, vẫn còn khoảng cách quá xa so với Pháp 16% và Áo 20% là cánh chim đầu đàn trong nền nông nghiệp hữu cơ châu Âu, nhưng trước sự thay đổi của môi trường cộng thêm mối nguy cơ về an toàn thực phẩm, đã thúc đẩy Đài Loan tăng tốc độ phát triển nền nông nghiệp sạch, không những khiến các chợ phiên của tiểu nông trở nên nhộn nhịp, và kể cả các siêu thị tại các trung tâm thương mại và siêu thị lớn cũng lần lượt gia nhập hàng ngũ phục vụ bán hàng rau quả hữu cơ, một thế giới mới siêu sạch tốt đẹp đang mở ra trước mắt.
Trong cùng thời điểm liên tục bùng nổ vấn đề an toàn thực phẩm, ngành bán buôn nông sản sạch thân thiện môi trường cũng phất lên như diều gặp gió, “Hiện nay chỉ cần trồng trọt nông sản hữu cơ và siêu sạch là không lo hàng bị ế,” anh Yang Rumen (Dương Nho Môn), người khởi xướng Chợ phiên Nông học 248 cho biết.
Nông nghiệp hữu cơ được dịp nở mày nở mặt !
Nền nông nghiệp hữu cơ của Đài Loan rốt cuộc có được nở mày nở mặt không ?
Theo thống kê Đài Loan hiện có trên 1.600 kênh phân phối bán sản phẩm hữu cơ, ngoài các chuỗi cửa hàng chuyên bán sản phẩm hữu cơ như Leezen, Yogi House, Cotton Land v.v..., các siêu thị lớn : Pxmart, Wellcome, Matsusei và Carrefour, RT Mart, Far Eastern AMart đã lần lượt thiết lập khu chuyên biệt hoặc quầy hàng buôn bán sản phẩm hữu cơ; hiện nay kể cả chuỗi cửa hàng sách Eslite chi nhánh Songyan nằm tại khu Công viên Văn hóa Songshan - Đài Bắc cũng tham gia bán hàng rau quả hữu cơ.
Nhưng thực ra, sự tiếp xúc lần đầu tiên giữa tiểu nông Đài Loan và người tiêu dùng đều bắt đầu từ các chợ phiên của nông dân.
Theo thống kê của Quỹ Phát triển Văn hóa Giáo dục từ “Bản đồ chợ phiên nông dân” cho thấy, hiện nay ở khắp Đài Loan có 63 chợ phiên nông dân. Và từ lúc thành lập chợ phiên nông dân đầu tiên được quảng bá là “Nhà sản xuất thân thiện môi trường” tại Đài Loan cho tới nay chỉ vỏn vẹn 8 năm ngắn ngủi.
Câu chuyện bắt đầu từ tháng 10 năm 2006, nhờ sự thúc đẩy của ông Chen Meng Kai (Trần Mạnh Khải) ở Nông trại Đông Ly, Giáo sư Tao Fan Ying (Đào Phồn Doanh), Khoa Phúc lợi Nhi đồng Trường Đại học Providence (Đại học Tịnh Nghi), ông Feng Xiao Fei (Phùng Tiểu Phi) ở Nông trại học tập Befarmer v.v..., là nhóm người tiên phong dẫn đầu Đài Loan tại khu Xitun - Taichung (Tây Đồn - Đài Trung) chính thức ra đời chợ phiên “Hope Market”.
Tháng 9 năm 2007, Giáo sư Dong Shi Rui (Đổng Thời Duệ), Khoa Quảng bá Công nghiệp Sinh học và Kinh doanh của Trường Đại học Chung Hsing (Đại học Trung Hưng), ông đã tiếp sức khởi xướng “Chợ phiên Nông dân sản xuất hữu cơ của Trường Đại học Chung Hsing”, kêu gọi hơn 20 người nông dân tham gia sản xuất hữu cơ, trở thành một chợ phiên nông dân thứ hai của Đài Loan có tổ chức và ý tưởng.
Tháng 7 năm 2008, anh Yang Rumen xuất thân từ một gia đình nông dân tại Erlin - Changhua (Nhị Lâm - Chương Hóa), đi theo mô hình thành lập của chợ phiên “Hope Market”, phất cao ngọn cờ quảng bá chiến lược “Nông thôn bền vững, phát triển nông nghiệp, người nông dân hạnh phúc”, anh Yang Rumen đến Bắc bộ thành lập “Chợ phiên Nông học 248”. Hơn 7 năm nay, không những thành công giúp chợ phiên tiểu nông được đứng vững tại khu đô hội Đài Bắc, mà còn ngày một phát triển mở rộng, lập nhiều cơ sở mới.
Tìm tương lai từ các chợ phiên
Anh Yang Rumen cho biết, Chợ phiên 248 có yêu cầu rất đơn giản đối với người nông dân : không sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón hóa học. Trong hơn 5 năm, đã tập hợp được trên 200 tiểu nông đến tham gia, sáng tạo thành công hơn 20 thương hiệu, trong đó có nhiều thương hiệu quen thuộc với mọi người như : kem que “Chunyizhi”, món mứt “Zaiconghong”, kẹo mạch nha “Laichunma”, thủy sản “Aheshi” và gạo siêu sạch của “Longde Mizhuang” v.v...
Mặc dù nền nông nghiệp sạch đang có nhiê u triển vọng tốt, nhưng từ thuở sơ khai, Chợ phiên 248 đã nếm trải không ít khó khăn. Trong hai năm đầu của thời kỳ sáng lập, do việc kinh doanh không đạt được hiệu quả như ý khiến nhiều nông dân phải bỏ cuộc, dẫn đến chợ phiên suýt phải đóng cửa. Sau này các nông dân ở chợ phiên mở gian bếp nấu nướng, cùng chia sẻ món ăn với người tiêu dùng, và dần dần gắn kết mối quan hệ thân thiết trong nhóm tiểu nông, rút ngắn khoảng cách giữa nông dân với người tiêu dùng ngày càng xích lại gần hơn.
“Chợ phiên là diễn đàn giao tiếp liên hệ giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng”, anh Yang Rumen yêu cầu người nông dân dùng 5% nỗ lực vào việc tiêu thụ, để dành 95% sức lực còn lại trò chuyện trao đổi với khách hàng. “Nhưng có nhiều nông dân lớn tuổi lại thấy việc trao đổi với khách hàng khó hơn cả trồng trọt”, nên Yang Rumen chỉ có thể liên tục thuyết phục nông dân, không ngừng trao đổi để xoay chuyển quan niệm của người tiêu dùng.
“Lấy việc suy nghĩ sai về giá cả để nói, mọi người cứ nghĩ hữu cơ là đắt tiền, chỉ có người giàu mới ăn nổi. Trên thực tế, những sản phẩm được mọi người mua về, có 1/3 đều bị vứt đi, trong tủ lạnh chất đầy các thức ăn quá hạn sử dụng, vẫn để lại món bánh tổ, bánh Trung Thu của năm ngoái..., tất cả đều là sự lãng phí. Vậy tại sao không tốn thêm ít tiền để mua loại thức ăn tốt hơn, rồi ăn cho hết toàn bộ”.
“Mong rằng nông dân thông qua giao tiếp với dân chúng tại chợ phiên, trong vòng 1 năm rưỡi tới 2 năm có thể giúp họ khơi thông kênh tiêu thụ trong tương lai,” Yang Rumen cho biết, có nhiều doanh nghiệp khách sạn, nhà hàng, cửa hàng bán sản phẩm hữu cơ sẽ đến tham quan chợ phiên nông dân, để tìm đối tác hợp tác; có người may mắn xây dựng được tên tuổi sản phẩm, thậm chí có thể ngồi ngay tại nông trại của mình chờ đợi khách hàng đến tận nơi.
“Chợ phiên cung cấp diễn đàn dành cho tiểu nông, quảng bá với cộng đồng xã hội về ý nghĩa,” Ah Pao (A Bảo), nữ nông dân vốn trồng trái cây trên vùng Lishan - Taichung (Lê Sơn – Đài Trung), vì sức khỏe của mẹ ngày một già yếu không thể lên núi canh tác trồng trọt, 6 năm trước trở về quê Yilan (Nghi Lan) trồng lúa và cây lương thực, ngoài ra, còn thành lập một “Liên minh Tiểu nông canh tác thân thiện với môi trường”, mỗi tháng mở hai phiên chợ, huy động từ 10 tới 20 người nông dân tham gia. Sau khi mở chợ phiên được 4 đến 5 năm, đến cuối năm 2013 cơ sở này ngừng hoạt động, do Chợ phiên nông dân của chính quyền huyện Yilan tiếp quản kinh doanh. Ah Pao cho biết, chị đã hoàn thành nhiệm vụ có tính giai đoạn, công việc nối tiếp là đảm nhận làm người triệu tập “Cơ sở bảo vệ Yilan”, bắt đầu quan tâm các vấn đề bảo vệ môi trường nông nghiệp như vấn đề ô nhiễm của nhà ở chuồng trại trong trang trại, hệ sinh thái đồng ruộng v.v...
Rau quả hữu cơ giá rẻ ở siêu thị
Sự trao đổi mặt giáp mặt giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng tại các chợ phiên, khiến hai bên xây dựng sự tin cậy và ủng hộ lẫn nhau, nên khiến nhiều người sẵn sàng tốn thêm một ít tiền để chăm sóc sức khỏe, vừa ủng hộ cho nền nông nghiệp sạch.
Giáo sư Warren H.J.Kuo (Quách Hoa Nhân), Khoa Nông học của Trường Đại học National Taiwan (Trường Đại học Quốc gia Đài Loan) tham gia chương trình đẩy mạnh nền nông nghiệp hữu cơ hơn 20 năm nay cho biết, mỗi tuần vào thứ bảy ông sẽ đến chợ bán sản phẩm hữu cơ tại Water Park – The Museum of Drinking Water (Công viên Nước của Nhà Bảo tàng Nước Ngọt) nằm trên đường Shuiyuan Rd. Taipei (Thủy Nguyên – Đài Bắc) để mua đủ một số lượng rau cho cả tuần, thể hiện hành động ủng hộ nông nghiệp hữu cơ. “Người nông dân canh tác hữu cơ rất cực khổ, vì vậy, đối với những người có điều kiện kinh tế nên dẫn đầu ủng hộ, sau này sẽ dần dần được phổ biến rộng rãi,” Giáo sư Warren H.J.Kuo cho biết.
Những năm gần đây trong các chuỗi siêu thị lớn sử dụng mô hình sản xuất theo hợp đồng gia nhập dịch vụ bán rau quả hữu cơ, tạo thêm bước thúc đẩy rau quả hữu cơ có giá bán ngày càng “bình dân” hơ. Lấ thí dụgiá bán mỗ gói rau hữ cơcủ Pxmart là 29 Đài tệ, tạo mức giá thấp nhất trong tất cả kênh phân phối.
Cho tới nay, giá bán rau hữu cơ vẫn được giữ nguyên như cũ tại Pxmart. Xét về nguyên nhân, điểm thứ nhất do Pxmart có mối cam kết trực tiếp với nông trường hữu cơ sản xuất theo hợp đồng, giúp người nông dân yên tâm sản xuất, khỏi phải lo đến việc không nơi tiêu thụ.
“Đối với người canh tác hữu cơ có hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, mà không có kênh phân phối, sản xuất càng nhiều càng thấy đau lòng,” ông Li Wenzong (Lý Văn Tông), nhân viên Ban Thu mua thực phẩm tươi sống của Pxmart cho biết, siêu thị Pxmart nhắm tới đối tượng hợp tác theo hợp đồng là những nông dân được cấp chứng nhận sản xuất hữu cơ hoặc có hệ thống truy xuất nguồn gốc sản xuất, mọi sản phẩm sẽ được thông qua sự kiểm tra trong 251 hạng mục tồn dư thuốc trừ sâu có cấp chứng nhận hợp tiêu chuẩn mới được phép đưa hàng ra tiêu thụ.
Điểm thứ hai, Pxmart giảm lợi nhuận gộp xuống mức thấp nhất để mong mức lãi thấp nhưng bán được nhiều. Ông Li Wenzong cho biết, mỗi gói rau hữu cơ của Pxmart được bán giá rẻ hơn 10 Đài tệ so với các kênh phân phối khác, vì đa số kênh phân phối tính tỷ lệ lãi gộp khoảng 30~40%, trong khi Pxmart giảm lợi nhuận xuống còn 10~12%.
Ông Chu Guimin (Sơ Quý Dân), Trợ lý đặc biệt Ban Tiếp thị của Pxmart chỉ ra rằng, tổng diện tích sản xuất hữu cơ theo hợp đồng và cây nông nghiệp có chứng nhận truy xuất nguồn gốc của Pxmart đến cuối năm 2013 lên tới 400 ha, sản lượng mỗi năm đạt 67 triệu gói rau quả. Từ nay trở đi vẫn tiếp tục áp dụng mô hình sản xuất theo hợp đồng, đặt mục tiêu sản xuất mỗi năm lên 100 triệu gói rau quả an toàn.
Ông Li Wenzong cho biết, các loại cây nông nghiệp có rủi ro cao thường xuyên bị kiểm ra có tồn dư thuốc trừ sâu bao gồm : các loại đậu, đậu Hà-lan, ớt ngọt, dưa chuột ri, rau diếp, cải thìa, cải bẹ xanh v.v..., để tránh gặp rủi ro, Pxmart áp dụng chính sách không bán hàng của những nhà sản xuất không có hợp đồng hoặc chưa lập hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm.
Hàng chuyển trực tiếp từ nơi sản xuất CSA
Năm ngoái Ủy ban Nông nghiệp đưa ra tiêu chuẩn chứng nhận nghiêm ngặt trong quy định về nông sản “hữu cơ”, những ai chưa được cấp chứng nhận, sẽ không được phép cho là “hữu cơ”, do đó, nhiều nhà nông sử dụng phương pháp trồng trọt hữu cơ nhưng không có chứng nhận đều thay đổi cách gọi sản phẩm của họ là nông nghiệp sạch.
Giáo sư Warren H.J.Kuo chỉ ra rằng, là sản phẩm đáng tin cậy sẽ không cần kiểm tra, nếu sản phẩm lên tới một quy mô nhất định, có sự xen vào của thương lái làm mất đi sự tin cậy, cần áp dụng cơ chế chứng nhận để ủng hộ.
Những năm gần đây nữ nông dân Ah Pao chủ tâm sử dụng biện pháp “canh tác thân thiện với môi trường” thay cho “hữu cơ”. “Tôi muốn làm thức tỉnh ý định ban đầu của người tiêu dùng nông sản hữu cơ,” chị nói, sau ngày quy định về hữu cơ ra đời, đã đi chệch tinh thần bảo vệ môi trường của nông sản hữu cơ, mang tính rập khuôn. Sự tiêu hao năng lượng của trang thiết bị, bên cạnh các cửa hàng bán nông sản hữu cơ phần nhiều là hàng nhập khẩu, cho thấy đã đi ngược với tinh thần canh tác hữu cơ.
Quả thực, cấp giấy chứng nhận chỉ là cách làm bất đắc dĩ, sự nhận biết và hiểu nhau giữa người tiêu dùng và nhà sản xuất chính là nền tảng tạo dựng sự tin cậy lẫn nhau. Để thực hiện được điều này, phương pháp khả thi duy nhất là rút ngắn khoảng cách, đến mua trực tiếp tại nhà sản xuất địa phương.
Được quảng bá là một mô hình thực tiễn tự sản tự tiêu tại chỗ, được thể hiện bằng sự nhận biết lẫn nhau thay vì cấp giấy chứng nhận, chương trình “Cộng đồng hỗ trợ nông nghiệp” (Community Supported Agriculture - CSA) đã tiến hành hoạt động thực tế tại Đài Loan, bao gồm các thành viên như “Ko Tong Rice Club” (Câu lạc bộ lúa Cốc Đông) nổi tiếng Yilan, và nông trường “Qianjia CSA” (Thiên Giáp) tại Hsinchu (Tân Trúc) thành lập về sau này, đều là những tấm gương thành công trong Cộng đồng CSA.
Nông trường Qianjia CSA nằm cạnh Hsinchu Science Park (Khu Công nghệ cao Tân Trúc), ở vùng giáp ranh giữa thành phố và nông thôn Hsinchu, nông trường sử dụng biện pháp phủ bổi, trồng cây bảo vệ trên 0,8 ha đất đã được khai khẩn, thực hiện phương pháp canh tác đa dạng nhưng số lượng ít, gieo trồng hơn 20 loại cây nông nghiệp như đậu, cà chua, các loại cây ăn rễ và củ v.v...
“So với phương pháp canh tác thông thường, thời gian trồng rau trung bình của chúng tôi dài hơn một tuần, nên có đủ thời gian để rau tăng trưởng, tạo ra hương vị ngon hơn,” ông Chen Jian Tai (Trần Kiến Thái), nhân viên làm việc tại Ủy ban Công ích Xã hội của Industrial Technology Research Institute (Viện Nghiên cứu Khoa học công nghệ), vừa là người phụ trách chương trình CSA của Nông trường Qianjia cho biết, từ sự ủng hộ của nhân viên tại Hsinchu Science Park, nông trường chỉ mặc sức trồng rau sạch, không phải lo lắng đến việc tiêu thụ.
“Thân thiện với môi trường là nguồn sức mạnh to lớn,” ông Chen Jian Tai chỉ ra rằng, ở vùng giáp ranh giữa thành phố và nông thôn Hsinchu, nơi tập trung nhiều trường đại học và nhiều kỹ sư công nghệ có nhu cầu cao về chất lượng sản phẩm, do đó, việc phát động người ủng hộ Nông trường Qianjia không có gì là khó.
“Nông dân trẻ” khai thác mạng tiếp thị
Những năm gần đây Đài Loan dấy lên phong trào tiến sĩ làm nông dân, đối với những nhà trí thức này quẳng bút theo nghề nông, chính là nhà quảng bá lý tưởng nhất cho nền nông nghiệp hữu cơ. Năm 2004, ông Lai Ching Soong (Lại Thanh Tùng) thành lập “Ko Tong Rice Club” tại thị xã Yuanshan - Yilan (Viên Sơn - huyện Nghi Lan), được suy tôn là thủy tổ của “nông dân trẻ”. Nhiều tiến sĩ đã nối gót theo sau ông Soong làm nghề nông vẫn liên tục không dứt.
Ông Yang Wen Chuan (Dương Văn Toàn) năm nay đã ngoài 50 tuổi, ở đầu nguồn nước thôn Neicheng đồng bằng Lanyang (Nội Thành – Lan Dương) thuê 1,5 ha đất sản xuất nông nghiệp trở thành “người nông dân - tiến sĩ” rất hứng khởi, ngoài ra, ông còn thành lập cơ sở “200 Hectaires” (Hai trăm hecta) như một vườn ươm thực hiện ước mơ, miễn phí phục vụ cho các nhà nông mới vào nghề, tìm giúp ruộng đất cho họ, làm người hướng dẫn kỹ thuật làm ruộng. Ban đầu ông Yang Wen Chuan vốn là nhân viên quy hoạch nông thôn tại Quỹ thành phố và nông thôn thuộc Trường Đại học National Taiwan, vì gặp bế tắc trong công việc hành chính, năm 2013 ông quả quyết tự phấn đấu bắt tay vào làm ruộng.
“Làm ruộng sẽ tạo ra nhiều nhịp điệu thú vị,” ông Yang Wen Chuan cười nói, mọi người đều nói làm ruộng phải trông cậy vào thời tiết, “nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”, nhưng sắc mặt của người chủ thật ra cũng không hơn hẳn những ngày đẹp trời.
Trong lòng của ông Yang Wen Chuan tràn ngập niềm tin nói rằng, ngày xưa bước vào nghề “nông dân” gặp trở ngại quá lớn, còn hiện tại nhờ vai trò hỗ trợ của cơ sở “200 Hectaires”, trên đồng bằng Lanyang chỉ trong vòng 20 năm nữa sẽ có 200 ha đất nông nghiệp thân thiện với môi trường.
Cô Wu Jialing (Ngô Giai Linh) năm nay 28 tuổi xuất thân từ gia đình nông dân ở huyện Yunlin (Vân Lâm), để trở thành một nhà nông làm việc cả ngày tại Yilan, cô thậm chí tạm ngừng chương trình học tập tại Institute for Social Transformation của Trường Đại học Shih Hsin (Viện Nghiên cứu phát triển xã hội của Đại học Thế Tân). “Tôi muốn xoay chuyển ấn tượng của mọi người về nghề nông,” vào đầu năm 2015, cô Wu Jialing thành lập cơ sở “Fields and Rice Workshop” (Cơ sở Ruộng đất và Sản xuất gạo), thuê 4 ha đất nông nghiệp để trồng lúa.
“Thật sự không thấy khó khi trồng lúa, chỉ cần thực hiện 3 cuộc gọi điện thoại là xong,” Wu Jialing cho biết, trong đồng áng áp dụng cơ giới hóa rất cao, có thể gọi điện thoại hợp đồng với những nông dân làm thuê làm các khâu cày lật đất, gieo mạ, gặt hái. Ngoài ra, với những công việc khác như ủ lúa lên mầm, gieo mạ, nhổ cỏ dại, cấy lần thứ hai, bắt ốc bươu vàng v.v...toàn bộ do Wu Jialing tất bật thực hiện đến hết mùa gặt tháng 7.
Ở Yilan mỗi năm làm một vụ lúa mùa, trong 6 tháng còn lại Wu Jialing sẽ bận việc tự sản tự tiêu.
Có thể kỹ thuật trồng lúa của Wu Jialing không bằng người nông dân có kinh nghiệm dày dặn, nhưng cô lại nắm rõ kỹ thuật Internet, luôn thông suốt trên kênh tiêu thụ và liên hệ. Cô thường xuyên ghi chép những mẩu chuyện thú vị trên cánh đồng để chia sẻ với mọi người trên facebook và giành được rất nhiều tình cảm, vì vậy, đã giúp cô chiêu mộ được nhiều fan ủng hộ.
Mặc dù trong vụ gặt vào năm đầu tiên không đủ ăn ngay cho bản thân, nhưng “Theo nghề nào thì phải làm cho ra nghề đó”, Wu Jialing cho biết, hy vọng chất lượng gạo năm nay sẽ có bước tiến mới.
Bất kể là chợ phiên, siêu thị lớn tại các trung tâm thương mại, tiêu thụ trực tiếp tại nơi sản xuất hoặc qua Internet, trải qua nhiều năm liên hệ trao đổi và kiên trì, sau cùng lý tưởng phát triển nông nghiệp sạch đã tác động đến lòng ủng hộ của người tiêu dùng.
Thời đại của tiểu nông đã đến
“Bằng tấm lòng kiên trì khiến mọi người thấy được kết quả,” anh Yang Rumen cho biết, hơn 5 năm nay, Chợ phiên 248 luôn yêu cầu tiểu nông bất kể trời mưa to gió lớn vẫn nên đến đúng giờ để mở phiên họp chợ, bởi đây là lời hứa với người tiêu dùng.
“Tôi tin tưởng nền nông nghiệp hữu cơ của Đài Loan, cuối cùng sẽ tiến đến con đường thênh thang, chỉ cần có nhiều người quan tâm đến vấn đề này, xây dựng quan niệm chính xác, bỏ ra thật nhiều nỗ lực. Tuy nhiên, trước mắt vẫn còn gặp nhiều khó khăn, lấy thí dụ về thói quen của người tiêu dùng, kỹ thuật của nhà sản xuất, quan niệm và thái độ của nhà tiếp thị sản phẩm v.v..., vẫn là con đường dài để vươn tới.” Những lời kêu gọi tình cảm sâu xa của Ah Pao được ghi chép trong quyển “Ký sự yêu núi của nữ nông dân” từng được phát hành từ 14 năm trước, ngày nay vẫn khiến người đọc phải xúc động.
Có thể đường đi của nền nông nghiệp sạch ở Đài Loan vẫn gặp nhiều trắc trở, nhưng điều đáng mừng là trong nhóm tiểu nông Đài Loan, lại có thêm nhiều tấm lòng kiên trì như nữ nông dân “Ah Pao” thu hút mọi người noi theo; nhờ sự ủng hộ của mọi người, thị trường tiêu dùng tiến đến một thế giới mới siêu sạch và tốt đẹp sẽ không còn là ước mơ xa vời.