Hồi sinh vùng đất bị lãng quên

Nam Áo là một ngôi làng nhỏ nằm ở phía Nam thị trấn Tô Áo, huyện Nghi Lan, dù là ngồi tàu hỏa hay lái xe men theo tuyến đường cao tốc Tô Hoa, cũng đều rất dễ lướt qua mà không hề hay biết.

Vài năm gần đây, những tuyến du lịch ít người biết đến của khu vực Triều Dương (Nam Áo) đang dần được lan truyền trong cộng đồng những người đam mê du lịch. Du khách có thể tìm đến Cảng cá Triều Dương, cảng cá cuối cùng được xây dựng ở Đài Loan, để ngắm biển và mua cá. Sau đó men theo Đường mòn tự nhiên quốc gia Triều Dương, nơi luôn có khung cảnh hùng vĩ của Thái Bình Dương làm bạn đồng hành, tiếp theo là thưởng thức hải sản theo mùa tại một nhà hàng do Hiệp hội Phát triển cộng đồng Triều Dương điều hành. Địa điểm bí ẩn cho chuyến đi chỉ nửa ngày này thậm chí còn thu hút cả dân du mục kỹ thuật số chọn nơi đây là ngôi nhà thứ hai của mình.

Trên đường vào khu vực Triều Dương còn có một doanh nghiệp mang tên Cha Tzu Tang. Không mang dáng dấp của các quầy hàng sang trọng trong các trung tâm thương mại nơi đô thị, đến với Cha Tzu Tang ở Nam Áo, bạn có thể thuê xe đạp điện và ghế cắm trại, thậm chí nơi đây còn là địa điểm tham quan, học hỏi của nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước. Bà Trương Vỹ San (Sammi Chang) - Giám đốc Phát triển bền vững thuộc Bộ phận Vận hành bền vững của Cha Tzu Tang bày tỏ “Hy vọng những du khách lần đầu đến với cộng đồng Triều Dương sẽ có thể ở lại đây lâu hơn”.

Cha Tzu Tang cung cấp miễn phí cây giống năng suất cao, từ đó thúc đẩy nguyện vọng ký hợp đồng hợp tác canh tác. (Ảnh: Cha Tzu Tang cung cấp)

Cha Tzu Tang thúc đẩy việc “tận dụng tối đa hạt hoa trà”, để đạt được mục tiêu sử dụng bền vững.

Nâng cao tỷ lệ tự cung tự cấp hạt hoa trà

Cộng đồng Triều Dương đã từng rất thịnh vượng vào thời kỳ Nhật Bản cai trị nhờ sự phát triển của ngành khai thác long não. Tuy nhiên, cùng với sự suy tàn của ngành công nghiệp này và việc người dân di cư đến nơi khác, mặc dù trên giấy tờ ở đây có hơn 500 người đăng ký cư trú, nhưng số dân thực sự sinh sống lâu dài tại đây thì lại chưa đến 200 người.

Cộng đồng dân cư nhỏ bé, yên ắng và đang dần xuống cấp này có không ít những thửa ruộng bị bỏ hoang. Thế nhưng chính những thửa ruộng ấy lại trở thành nền móng quan trọng cho các vườn trồng cây du trà mới được Cha Tzu Tang ký hợp đồng canh tác.

Khi nhắc đến lý do ra đời mô hình hợp tác canh tác này, bà Trương Vỹ San cho biết, sau vụ bê bối an toàn vệ sinh thực phẩm năm 2014, vấn đề chất lượng dầu ăn trở thành tâm điểm quan tâm của xã hội. Cha Tzu Tang khi đó sử dụng bột hạt hoa trà làm nguyên liệu sản xuất các sản phẩm tẩy rửa, nhưng dần nhận ra rằng phần lớn “bột hạt hoa trà” do các nhà cung ứng cung cấp đều là hàng nhập khẩu. Ông Triệu Văn Hào (Wood Chao) - người sáng lập thương hiệu cũng nhận ra rằng, tỷ lệ tự cung tự cấp hạt hoa trà trên toàn Đài Loan còn chưa đến 10%.

Cây du trà không chỉ có tác dụng giữ đất, giữ nước, mà còn là loại cây có thể trồng để truyền lại qua nhiều thế kỷ. Thế nhưng, một loại cây tuyệt vời như vậy lại đang ngày càng trở nên hiếm hoi tại Đài Loan.

Năm 2016, ông Triệu Văn Hào đã thành lập một nhóm nghiên cứu nông nghiệp để tiến hành khảo sát các vùng canh tác trên khắp Đài Loan, kết quả khảo sát đã được đăng tải trên “Đặc san Tạp chí Fengtuzhi: Ký sự tìm kiếm dầu”. Để đảm bảo tất cả bột hạt hoa trà đều có nguồn gốc từ Đài Loan, ông đã quyết định khởi động “Kế hoạch phục hưng dầu hạt hoa trà”, thông qua mô hình hợp tác canh tác để trồng cây du trà và thu hoạch hạt hoa trà.

Cây du trà nở ra những bông hoa nhỏ xinh.

Phục hồi đất canh tác cây du trà

Không ai ngờ rằng, ngay từ những bước đầu triển khai, dự án đã gặp phải một trở ngại lớn, đó là cây du trà phải mất đến 5 năm mới có thể thu hoạch.

Để tạo dựng niềm tin cho người nông dân, Cha Tzu Tang đã cung cấp miễn phí cây giống loại năng suất cao cho các hộ nông dân ký hợp đồng tham gia hợp tác canh tác, trong trường hợp cây giống không may bị héo chết thì vẫn có thể bổ sung cây giống mới, cách làm này thúc đẩy thiện chí tham gia hợp tác của người nông dân. Trong suốt quá trình canh tác, các chuyên gia quy hoạch nông nghiệp đã hỗ trợ và đào tạo về quản lý canh tác, bao gồm hướng dẫn xử lý tình trạng thiếu nước và thiệt hại do bão gây ra, qua đó giúp nông dân từng bước xây dựng niềm tin trong việc chăm sóc cây du trà. Ở khâu cuối cùng, Cha Tzu Tang cam kết thu mua sản phẩm với mức giá cao hơn thị trường, nhằm bảo đảm thu nhập cho người nông dân.

Trong suốt 5 năm đồng hành cùng người nông dân, dự án còn tổ chức các chuyến tham quan, học hỏi kinh nghiệm nhằm không ngừng nâng cao kỹ thuật canh tác cho người nông dân. Những năm gần đây, để đối phó với tình trạng hạn hán nghiêm trọng và biến đổi khí hậu, hệ thống giám sát kỹ thuật số và hệ thống tưới tiêu chính xác đã được đưa vào sử dụng để nâng cao khả năng đậu hạt và hiệu suất ép dầu. Nhờ vậy, ngay cả những người nông dân lớn tuổi tham gia hợp tác canh tác cũng có thể tự hào nói với con cái của họ rằng, “Chúng ta không phải là những người nông dân bình thường, chúng ta là nông dân chuyên nghiệp”.

Nhờ triển khai đồng bộ và toàn diện các biện pháp hỗ trợ, diện tích canh tác cây du trà theo mô hình hợp tác tại cộng đồng Triều Dương đã tăng mạnh, từ 5 hecta vào năm 2016 lên 17,8 hecta vào năm 2024.

“Điều này tốt cho cả bạn và tôi”, bà Trương Vỹ San cho rằng, nếu tìm được điểm cân bằng trong mô hình hợp tác canh tác, cùng phát triển và cùng hưởng lợi là điều hoàn toàn khả thi. Cha Tzu Tang tiếp tục mời gọi thêm nông dân tại các khu vực như bộ lạc Duqpusan (Lunshan - Hoa Liên) và Alishan (Gia Nghĩa) tham gia vào chuỗi hợp tác. Diện tích canh tác theo mô hình này đã tăng từ 23 hecta vào năm 2016 lên 40,3 hecta như hiện nay. Tính đến thời điểm hiện tại, tổng cộng đã có 13.760 cây du trà được trồng, từng bước hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ tự cung tự cấp du trà của Đài Loan lên 15%.

Bà Trương Vỹ San cho rằng, Cha Tzu Tang gắn bó sâu sắc với cộng đồng Triều Dương nhờ nguồn nguyên liệu thô, và dùng chuyên môn của mình để tạo nên hiệu quả sức mạnh tổng hợp.

Phục hưng nông nghiệp bền vững

Việc Cha Tzu Tang cung cấp cây giống miễn phí và cam kết thu mua sản phẩm dường như không phải là cách làm của một doanh nghiệp truyền thống vì lợi nhuận. Điều này cũng khiến cho một người sống thiên về cảm tính như ông Triệu Văn Hào cũng không khỏi tự hoài nghi về bản thân. Qua quá trình tìm tòi và khám phá, ông đã thực hiện việc cân bằng lợi nhuận doanh nghiệp với trách nhiệm xã hội và môi trường bằng cách đạt được chứng nhận doanh nghiệp loại B. Ông phát hiện ra rằng, vẫn có một nhóm doanh nhân cũng cùng chung lý tưởng với mình, con đường phát triển bền vững của một doanh nghiệp hóa ra không phải chỉ là làm cho mình tốt lên, mà còn ở việc phải chăm lo cho toàn bộ chuỗi cung ứng từ thượng nguồn đến hạ nguồn, một nguyên tắc đúng với cả các công ty trăm năm tuổi lẫn các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Mặc dù ban đầu không hề có ý định sử dụng chứng nhận doanh nghiệp loại B như một công cụ tiếp thị, nhưng nó lại bất ngờ thu hút được những nhân viên có cùng chung lý tưởng và sự hợp tác với các đối tác khác. Ví dụ, Cha Tzu Tang đã từng lọt vào top 3 thị phần bộ sản phẩm dùng một lần tại nhiều khách sạn cao cấp. Bà Trương Vỹ San cho biết, vì hạt hoa trà Đài Loan có tính nhận diện cao nên khi kết hợp cùng các loài thực vật bản địa như lá cây bách xanh Đài Loan và bèo cái để tạo ra các sản phẩm dùng cho tắm rửa và quà lưu niệm khác, đã giúp cho dấu ấn Đài Loan càng trở nên sâu đậm hơn, trở thành một trong những điểm nổi bật thu hút khách du lịch quốc tế, quả đúng là “càng mang đậm tính bản địa, càng vươn ra quốc tế”.

Đối với Cha Tzu Tang, giá trị quan trọng của một doanh nghiệp loại B còn bao gồm cả việc hiện thực hóa “tận dụng tối đa hạt hoa trà”. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng bền vững các phụ phẩm nông nghiệp vốn bị xem là phế thải, doanh nghiệp còn phải cải tiến quy trình sản xuất nhằm nâng cao giá trị kinh tế của hạt hoa trà.

 Bà Trương Vỹ San giải thích rằng, giai đoạn đầu là tách vỏ hạt hoa trà rồi ép thành dầu ăn, giai đoạn thứ hai là sử dụng bột hạt hoa trà còn lại sau khi ép dầu để sản xuất các sản phẩm tẩy rửa gia dụng. Chất lỏng chiết xuất từ bã hạt hoa trà là một chất tạo bọt tự nhiên tuyệt vời, có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho xà phòng rửa tay và sữa tắm. Vấn đề ứng dụng vỏ hạt hoa trà cũng đang được nghiên cứu để nâng cao giá trị gia tăng của hạt hoa trà.

“Kế hoạch phục hưng dầu hoa trà” không chỉ mở rộng diện tích trồng cây du trà, mà còn truyền tải giá trị tươi đẹp của việc gắn bó mật thiết với đất đai. (Ảnh: Cha Tzu Tang cung cấp)

Sự hồi sinh của cộng đồng Triều Dương

Bà Trương Vỹ San cho biết, trong suốt quá trình 5 năm chờ đợi, bà đã phát hiện ra một mối lo ngại khác của mô hình hợp tác nông nghiệp, đó là người nông dân không nhìn thấy tương lai, đặc biệt là những người đã 60, 70 tuổi thường lo lắng rằng, “Tôi còn có thể tiếp tục được bao lâu nữa?”

Do đó, sau khi vượt qua dấu mốc 5 năm, mùa thu hoạch vào tháng 10 hàng năm thường sẽ được đặc biệt bố trí vào cuối tuần để thế hệ thứ hai có thể trở về giúp đỡ, thậm chí cả ba thế hệ sẽ cùng tham gia thu hoạch. Hoạt động này được thiết kế như một ngày hội gia đình, nhằm truyền tải ước nguyện của những người nông dân lớn tuổi về việc kế thừa truyền thống từ thế hệ này sang thế hệ khác, đồng thời cũng là dịp để thế hệ trẻ suy nghĩ về việc có thể chăm sóc cây du trà như một nghề tay trái, cân nhắc tính khả thi của việc quay trở về quê hương để trồng trọt.

Cha Tzu Tang cũng lấy cảm hứng từ ý tưởng “Điền trang dầu ô liu của Ý”. Tuy sản lượng dầu ô liu của Ý chỉ chiếm 10% tổng sản lượng thế giới, nhưng danh tiếng của nó lại nổi tiếng toàn cầu. Nếu cộng đồng Triều Dương là một điền trang dầu hoa trà, đây sẽ là cơ hội để phác họa bản đồ phát triển cho khu vực này. Cộng đồng Triều Dương không thể chỉ dựa vào một loại nông sản duy nhất là cây du trà, mà còn phải có thêm thật nhiều ngành nghề để thu hút giới trẻ trở về quê hương.

Hiệp hội Phát triển Cộng đồng Triều Dương vốn dĩ có một nhà hàng ở cạnh cảng cá. Cha Tzu Tang đã phát huy khả năng tích hợp và thế mạnh về thiết kế mỹ thuật của mình, mời các doanh nghiệp như Công ty CPHH Bất động sản Tín Nghĩa (Sinyi Realty Inc.) và Ngân hàng DBS hỗ trợ cải tạo về mặt thẩm mỹ cho nhà hàng “Naniwa Seafood” ở Triều Dương, bao gồm thiết kế thực đơn và biển hiệu. Không ngờ, nhà hàng nhanh chóng trở thành điểm “check-in” nổi tiếng, nhiều khách du lịch vì danh tiếng của nhà hàng “Naniwa Seafood” mà đã tìm đến Nam Áo để thưởng thức hải sản tươi sống và món canh bún cá hố. Việc nhà hàng mang đến một lượng khách hàng đông đảo đã thu hút nhiều người trẻ quay trở về làm việc tại đây.

Sau khi hạt hoa trà được tách vỏ, chúng được ép lấy dầu ăn. (Ảnh: Cha Tzu Tang cung cấp)

Cha Tzu Tang hỗ trợ và hướng dẫn các hộ nông dân ký ký hợp đồng canh tác trong việc triển khai hệ thống giám sát kỹ thuật số và tưới tiêu chính xác.

Sự hồi sinh văn hóa dầu hoa trà

“Chúng tôi gắn bó sâu sắc với cộng đồng Triều Dương nhờ nguồn nguyên liệu thô, và chúng tôi đã dùng chuyên môn của mình để tạo nên hiệu quả sức mạnh tổng hợp”. Đó là những gì mà bà Trương Vỹ San đã nói, sức mạnh tổng hợp được thể hiện từ việc ký kết hợp tác trên những mảnh đất bỏ hoang để mở rộng diện tích canh tác đến việc bồi dưỡng thanh niên trở về quê hương lập nghiệp; từ việc hồi sinh một cộng đồng dân cư già cỗi đến việc phục hồi môi trường theo hướng phát triển bền vững.

Trong tương lai, dự án còn hướng tới việc thúc đẩy “Hồi sinh văn hóa dầu hoa trà”. Ví dụ như dầu hoa trà dùng trong ẩm thực, có thể dùng để chiên, nấu, xào, trộn salad, thậm chí uống trực tiếp. Dầu hoa trà còn thường được sử dụng trong các dịp lễ hội cầu phúc, hình thành nên văn hóa ẩm thực cho việc chăm sóc sau sinh, bồi bổ sức khỏe và các bữa tiệc mừng thọ.

Văn hóa dầu hoa trà còn gắn liền với văn hóa nơi sản xuất, ví dụ như việc sử dụng thương hiệu “Cộng đồng Triều Dương” để tiếp thị cà rốt, gạo mới thu hoạch và hạt cà phê. Bên cạnh đó còn hỗ trợ Hiệp hội Phát triển Cộng đồng trong việc xin các dự án từ chính phủ, thúc đẩy việc cải tạo cảnh quan cho Công viên Cảng cá Triều Dương, đưa vào những thiết kế như hồ nước sinh thái và đài quan sát, cùng với phong cảnh tươi đẹp của Thái Bình Dương và thông qua việc thiết kế bản đồ du lịch cộng đồng, đã thu hút khách du lịch đến với Cảng cá Triều Dương và các tuyến đường mòn phù hợp cho chuyến tham quan trong nửa ngày.

Cha Tzu Tang còn hợp tác với Ngân hàng DBS để thuê lại những ngôi nhà cũ, sau đó cải tạo và thổi vào sức sống mới, mở ra không gian làm việc chung mang tên “Naniwa House 1”. Dự án này khuyến khích “dân du mục kỹ thuật số” có thể lựa chọn địa điểm này làm nơi vừa để làm việc vừa tận hưởng cuộc sống yên bình, hoặc tổ chức các chương trình workshop, tham quan và học tập kéo dài hai ngày một đêm, thậm chí còn thu hút các công ty từ Đức và Nhật Bản đến tham quan.

Bà Trương Vỹ San cho biết, một mô hình tour du lịch nhỏ với chủ đề về đất đai đã được lên kế hoạch trong năm 2025, với ý tưởng “toàn bộ cộng đồng Triều Dương chính là một điền trang”, mời thêm nhiều người tiêu dùng từ các thành phố và khách du lịch quốc tế đến đây để được tận mắt chứng kiến những vườn cây du trà được canh tác theo mô hình hợp tác và hiểu rõ lợi ích của hạt hoa trà, “Nước Ý có dầu ô liu, Đài Loan có dầu hoa trà”, đồng thời trải nghiệm thành quả của quá trình hồi sinh một cộng đồng dân cư, từ đó hình thành một hệ sinh thái để cho mọi người gần gũi hơn với đất đai và cảm nhận vẻ đẹp của nó.

Đây cũng là một bất ngờ thú vị vượt ngoài mong đợi của “Kế hoạch phục hồi dầu hoa trà”, không chỉ thu hút thêm nhiều khách du lịch, mà còn gia tăng số lượng người dân quay trở về quê hương. Khởi nguồn từ mảnh đất này và rồi lại quay trở về nơi đây để hiện thực hóa lý tưởng lối sống Satoumi - gắn bó hài hòa giữa con người, thiên nhiên và môi trường ven biển.

Lớp đầu tiên của “Đội Sản xuất và tiếp thị dầu hạt hoa trà thị trấn Tô Áo” đã được Cha Tzu Tang tặng một chiếc xe cắt cỏ ngồi lái. Những người lớn tuổi cho biết, nó rất “thoải mái, dễ chịu”, thế hệ trẻ cũng có thể trải nghiệm “ngồi” cắt cỏ dễ dàng khi trở về quê nhà vào cuối tuần. (Ảnh: Cha Tzu Tang cung cấp)

Bên cạnh những lợi ích cho sức khỏe, dầu hoa trà thường được sử dụng để chế biến các món ăn sau sinh, bồi bổ cơ thể và trong các dịp mừng thọ. (Ảnh: Cha Tzu Tang cung cấp)

Cảng cá Triều Dương - Nam Áo là một
địa điểm bí ẩn, thích hợp cho một chuyến đi chỉ trong nửa ngày.