Đài Loan Điểm du lịch mới nổi tiếng toàn cầu, với những mẩu chuyện nơi phố nhỏ
Bài‧JU Li-chyun Ảnh‧CHUANG Kung-ju
Tháng 12 2015
近幾年,國際媒體旅遊報導吹起「瘋台灣」熱潮,而且,還不約而同地把目光集中在台灣的「小城」。因為在民間與政府的共同協力下,台灣三百多個鄉鎮區域的魅力與豐富度已不輸大都會,甚至還散發著一股都市所沒有的迷人氣息。
到小城來做客吧!因為在這裡,不管是文化的、生態的、工藝的、農漁物產的、宗教的……,各式特色應有盡有。而且,唯有身歷其境者,才能深刻體會「小城故事多,充滿喜和樂,若到小城來,收穫特別多」的魅力。
Những năm gần đây, truyền thông du lịch quốc tế thổi lên làn sóng “Fun Taiwan”. Từ tạp chí Times của Mỹ, tới The Guardian; từ Đài truyền hình Tokyo của Nhật, tới kênh truyền hình TLC phát sóng toàn Châu Á, đều khen ngợi sức hấp dẫn du lịch đa nguyên hóa của Đài Loan.
Hơn nữa, họ còn không hẹn mà cùng tập trung sự chú ý vào những “thành phố nhỏ” của Đài Loan, với cách nhập gia tùy tục, đích thân trải nghiệm, giới thiệu về cuộc sống và nền công nghiệp địa phương, đồng thời miêu tả một cách sâu sắc nét đẹp tình người ở những thành phố nhỏ này. Vì sao những thành phố nhỏ ở Đài Loan lại có sức hút đến thế? Khách du lịch nước ngoài tới Đài Loan nhất định phải thăm quan những địa điểm nào?
Nhờ sự hợp tác giữa chính phủ và người dân, sức hấp dẫn và nét phong phú của hơn ba trăm tỉnh thành. Đài Loan đã có thể so sánh với những thành phố lớn, thậm chí còn toát lên sức hút mà những thành phố lớn không thể có được.
Chúng ta hãy cùng xách balô, làm chuyến du lịch ngắn ngày tới các thành phố nhỏ ở Đài Loan nhé!
Times, quyển tạp chí có hơn hai triệu độc giả của Mỹ, đã xếp Đài Loan vào hạng thứ 11 trong mục giới thiệu 52 thành phố hay điểm du lịch nhất định phải đến trên toàn thế giới ở trang cuối tuần của tờ tạp chí này. Tác giả phụ trách chuyên mục ẩm thực và du lịch, Robyn Eckhardt, đã giới thiệu về sự tiện lợi của hệ thống giao thông tại Đài Loan. Robyn Eckhardt cho biết, nếu khởi hành từ Đài Bắc, bắt tàu cao tốc sau đó chuyển sang xe khách, chỉ cần 4 giờ đồng hồ sẽ tới được Kenting, điểm du lịch nằm ở phía Nam Đài Loan; nếu khởi hành từ Đài Bắc đi về hướng Bắc, càng nhanh chóng tới được cảng cá BadouZi (Bát Đẩu Tử) ở Keelong (Cơ Long); có thể nói, Đài Loan là điểm du lịch “có núi có biển, một vé bao trọn gói”, “thành thị hay ngoại ô, chỉ cần một chuyến du lịch”.
Tương tự, The Guardian của Anh cũng từng xếp Đài Loan vào một trong 40 “điểm nóng du lịch”, và còn đặc biệt giới thiệu “món ngon lề đường” của Đài Loan. The Guardian viết, bắt đầu từ năm 2013, các món ăn vặt ở Đài Loan bỗng nhiên thịnh hành ở nước Anh, thu hút rất nhiều người sành ăn; thương nhân Đài Loan ở Anh, cũng nhân cợ hội này đưa ra khẩu hiệu: “muốn ăn những món vặt lề đường chính gốc, thì phải tới Đài Nam một chuyến”, cuốn hút từng đoàn du khách cùng trải nghiệm “du lịch về Tainan (Đài Nam)”.
Những thông tin mà Times và The Guardian đưa ra đều khá nhất trí, đều nhắc nhở người đọc rằng: Đài Loan đáng để du lịch, và nét đẹp của Đài Loan cũng không chỉ giới hạn ở những điểm du lịch nổi tiếng cố định, thường được giới thiệu trong các sổ tay hướng dẫn du lịch, như Tòa nhà 101, bánh bao Thượng Hải của Dintaifung (Đỉnh Thái Phong) v.v…; nét đẹp phố nhỏ mới là sức hút của hành trình du lịch kiểu mới.
Hành cước Đài Loan, thực lực mềm của ngành du lịch
Trong các tiết mục truyền hình, sức hút của những thành phố nhỏ ở Đài Loan lại càng sống động và mới mẻ hơn.
Từ năm 2003, Kênh truyền hình TLC (Travel & Living Chanel) đã đưa ra tiết mục “Fun Taiwan”, người dẫn chương trình Janet Hsieh (Tạ Di Phân) là người Mỹ gốc Đài, đã du lịch hết các tỉnh thành huyện lỵ ở Đài Loan. Cô dùng xen lẫn các thứ tiếng, tiếng Trung, tiếng Đài và tiếng Anh, giới thiệu đặc sắc của từng vùng, điểm xuyết thêm sự lạc quan và sức sống cho phong cảnh của các thành phố nhỏ; với tỉ lệ đón xem luôn đứng đầu trong các tiết mục, cũng giúp cô trở thành ngôi sao mà mọi nhà đều biết.
Từ năm 2011, TLC lại tiếp tục đưa ra tiết mục “Fun Taiwan Challenge”, dưới sự dẫn dắt của Janet, chương trình mời những vị khách tham dự từ năm châu tới Đài Loan, từ Bắc tới Nam, lên rừng xuống biển, tự thân lĩnh hội nét đẹp thành thị và thôn quê của Đài Loan. Từ tháng 3 năm 2014, TLC lại tiếp tục phát sóng chương trình “Fun Taiwan All Stars”, tiến thêm bước nữa trong việc trải nghiệm những chi tiết trong cuộc sống ở các thành phố nhỏ, như môi trường tự nhiên, nhân văn, nghệ thuật, giải trí, ẩm thực bình dân v.v…
Các tiết mục giải trí của Đài Loan, như “Super Taste”, “Trải nghiệm mới ở Đài Loan”, cũng hành cước tới từng góc nhỏ trên toàn Đài Loan, những chương trình này không chỉ giúp các nghệ sĩ Đài Loan như nhóm Plungon, Liêu Khánh Học v.v… trở nên nổi tiếng, mà còn đoạt các giải thưởng như Tiết mục và người dẫn chương trình “Du lịch xuất sắc nhất”. Do phong cách hài hước của người dẫn chương trình, cùng với sự phổ biến không biên giới của mạng lưới internet, những chương trình này đã trở nên thịnh hành trong thế giới người Hoa, và cũng từ đó tạo nên làn sóng học “tiếng Trung kiểu Đài” ở HongKong.
30 năm trước, ca sĩ Đặng Lệ Quân với chất giọng ngọt ngào đã hát lên nét chất phác của người dân bằng một câu hát “Phố nhỏ nhiều câu chuyện, tràn đầy những niềm vui”. Ngày nay, đặc tính hiếu khách và sản phẩm làm quà tặng hoặc hàng lưu niệm của các thành phố nhỏ tại Đài Loan vẫn không thay đổi, mà còn thêm vào những yếu tố giúp chuyến du lịch trở nên có chất lượng hơn, cụ thể như là: những sản phẩm nông sản, món ngon chính gốc, văn hóa sáng tạo hàng thủ công mỹ nghệ, trải nghiệm sinh thái ở địa phương. Đó là nguyên nhân tại sao du khách cứ lũ lượt kéo đến không ngừng.
Dưới làn sóng này, “Luận thuyết thành phố nhỏ” dần dần trở thành hiển học, các tác giả trong và ngoài nước cũng gia nhập vào hàng ngũ viết sách và lấy đề tài một cách sôi nổi. Li Ang, tác giả từng đi nhiều nơi trên thế giới, tự nhận rằng trong mắt bà ngày xưa chỉ có “những nơi tốt nhất, cao nhất, to nhất trên thế giới”, nhưng những năm gần đây đã dùng phương thức và tiết tấu của cách du lịch “dwelling in travel1” đi khắp Đài Loan. Mỗi khi đặt chân tới một thành phố hay thị trấn, bà sẽ ở lại một khoảng thời gian, từ từ tham quan và trải nghiệm các địa điểm quanh đó, quyển sách viết về các món ngon và du lịch mang tên “Lối tắt bí mật của kẻ háu ăn” đã được xuất bản vào năm 2003, chia sẻ những điều tai nghe mắt thấy ở các khu phố trong những chuyến du lịch nhỏ của bà.
Khi Li Ang tới xã Chishang (Trì Thượng) huyện Đài Đông, bà đã ăn cả một suất ăn được gói bằng vải hoa của người Hẹ mang tên “Cơm tô lớn”, do những người phụ nữ nông thôn ở đây thiết kế và sáng tạo. Ngoài ra, bà còn tới quán cà phê bên đường công lộ do một người thợ thủ công nghệ gốc dân tộc mở, và đã viết nên cảm nhận của mình: “Quán cà phê có thể nhìn tới Yakou, điểm tận cùng của dãy núi trung ương, ngắm cảnh đẹp trước mắt, để dòng suy nghĩ trôi tự do, cũng là một việc mà khi tới Đài Đông nhất định phải làm!!”
Nhà văn du lịch người Nhật Katakura Mari lại dùng những ngôn từ đơn giản, thổ lộ sự ngưỡng mộ của cô đối với những đặc sản phong phú và nét đẹp tình người ở các thành phố nhỏ. Trong quyển sách “Ultimate Impression of Taiwan”, Katakura giống như một đứa bé cấp một, vừa hiếu kỳ vừa cần mẫn, đã kể lại một cách chi tiết những trải nghiệm của mình: tham gia lễ tế truyền thống của người dân tộc ở khu vực miền núi, theo đoàn hành hương Mazu (Bà tổ) quanh đảo khi tới Dajia (Đại Giáp) ở Taichung (Đài Trung), chờ xem đồi mồi dứa đẻ trứng ở xã Wangan (Vọng An) tại Penghu (Bành Hồ), tới xã Lugu (Lộc Cốc) ở Nantou (Nam Đầu) theo người trồng trà học cách hái và chế biến trà, thưởng thức hương vị xoài Aiwen, loại trái cây mà người Nhật yêu thích, ở Yujing (Ngọc Tỉnh) Đài Nam, chăm chỉ ghi chép lại lịch sử trồng xoài do người cao tuổi ở thị trấn nhỏ này thuật lại.
Katakura Mari đã dùng quan điểm của người Nhật để tìm hiểu Đài Loan, “Cảm giác khi giao lưu với mảnh đất Đài Loan, cứ như một hũ rượu, để càng lâu năm sẽ càng thơm nồng.” Điều mà cô thổ lộ trong những dòng chữ của mình là, sở dĩ cô gần gũi với hòn đảo ngọc, là do sức hấp dẫn toát lên từ sự thân thiện của con người, sự gần gũi của đất ở các thành phố nhỏ.
Xu hướng thế giới: Du lịch nơi phố nhỏ
Thật ra, nhiều nước trên thế giới đã đưa du lịch phố nhỏ làm điểm thu hút cho các chuyến du lịch sâu, báo chí và các phương tiện truyền thông cũng thường động viên người dân địa phương tiến hành một chuyến du lịch quốc dân.
Từ năm 2012, tạp chí Smithsonian của Mỹ đã tổ chức bình chọn 20 thành phố nhỏ thích hợp du lịch nhất nước Mỹ trong suốt 3 năm. Năm 2014, điểm du lịch được xếp ở hạng nhất là thị trấn Chautauqua ở bang New York, là nơi khởi đầu cho hoạt động Giáo dục thành nhân trong cộng đồng nước Mỹ, và cũng là thắng địa nghỉ dưỡng nổi tiếng, từng được tạp chí Forbes vinh danh là “Utopia của nước Mỹ”.
Trang thời sự online The Huffington Post cũng chọn ra 15 thành phố nhỏ “cool” nhất trên toàn nước Mỹ, trong đó có thị trấn Berlin ở bang Maryland là điểm quay của hai bộ phim “Runaway Bride” và “Tuck Everlasting”.
Năm 2012, lần đầu tiên Cục Du lịch Bộ Giao thông Đài Loan tổ chức bỏ phiếu bình chọn “Top 10 phố du lịch nhỏ của Đài Loan”, sau khi danh sách được công bố, những thành phố, thị trấn được chọn bao gồm Daxi (Đại Khê) Taoyuan (Đào Viên), Lukang (Lộc Cảng) Changhua (Chương Hóa), Pingan (Bình An) Đài Nam, Dajia (Đại Giáp) Đài Trung, Jincheng (Kim Thành) Kimen (Kim Môn), Meinong (Mỹ Nồng) Cao Hùng, Jiaoxi (Tiêu Khê) Yilan (Nghi Lan), Jiji (Tập Tập) Natou (Nam Đầu), Ruifang (Thụy Phương) thành phố Xinbei (Tân Bắc), Beitou (Bắc Đầu) Đài Bắc; phân bố đều ở cả bắc trung nam, cho thấy toàn Đài Loan đều có những điểm du lịch nổi trội.
Cũng vào tháng 9 năm 2012, nhiếp ảnh gia gốc Nhật Micheal Yamashita của tạp chí National Geographic, đã chụp một loạt ảnh với đề tài 10 phố du lịch nhỏ do Cục Du lịch bình chọn, và tổ chức triển lãm ảnh tại bang Washington ở Mỹ. Từng bức ảnh mang phong cách và diện mạo của thiên nhiên và con người, ghi lại cảnh cung kính vái lạy của các tín đồ Mazu ở Dajia, cảnh các đôi tình nhân trẻ chụp hình lưu niệm ở Gentlement Alley tại phố cổ Lukang v.v…, đã để lại ấn tượng sâu sắc cho hàng trăm người thuộc ngành truyền thông và du lịch đến tham gia tiệc khai mạc trong cuộc triểm lãm đó.
Đề tài Top 10 phố du lịch nhỏ đã được khơi dậy, cũng khiến người dân một lần nữa nhận ra rằng, các tỉnh thành của Đài Loan đích thực có sức hút mang đẳng cấp quốc tế.
Xây dựng cộng đồng, đặt nền tảng cho các thành phố nhỏ
Việc xây dựng tổng thể cộng đồng đã góp công trong việc tạo sự thu hút cho các thành phố nhỏ ở Đài Loan. Phong trào tái tạo khu phố với quy mô lớn nhất Đài Loan này là do Ủy ban Kiến thiết Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa) đề xuất vào năm 1994, cho đến nay, phong trào này đã được đẩy mạnh hơn 20 năm.
Xây dựng tổng thể cộng đồng, lấy chủ thể là cư dân và các tổ chức NGO như Hiệp hội Cộng đồng, tiến hành việc bồi dưỡng năng lực cộng đồng, chính phủ chỉ ủng hộ và cung cấp nguồn kinh phí. Những phòng ban gia nhập vào công tác đẩy mạnh này, ngoài Bộ Văn hóa ra, Sở Kế hoạch và Xây dựng thuộc Bộ Nội chính cũng đưa ra “Kế hoạch Quy hoạch làm mẫu Chỉnh thể Phong cách và diện mạo thành thị Đài Loan”, Ủy ban Nông nghiệp thì đưa ra “Kế hoạch Tái sinh Nông thôn”, v.v… Nhưng, vẫn phải có một điểm khóa để kích thích sự trỗi dậy của lực lượng cơ sở. Năm 1999, cơn động đất 7,3 độ Richter xảy ra vào ngày 21 tháng 9, khiến gần 60 ngàn căn nhà gần như sụp đổ hoàn toàn, chỉ mỗi huyện Nantou, điểm trung tâm của cơn động đất này, đã có hơn 10 thị trấn chịu ảnh hưởng nặng. Cảnh tượng đau lòng đó đã làm trỗi dậy nhiệt huyết và quyết tâm dựng lại nhà cửa ruộng vườn của người dân.
Phó giáo sư Lin Chun Nan, hiện đang giảng dạy tại trường Đại học Quốc lập Formosa, đã cùng mười mấy chuyên gia công tác cộng đồng đến thị trấn Puli (Phố Lí) ở Nantou ngay sau khi xảy ra thiên tai. Ông cho biết, dù lúc đó người dân chỉ cảm thấy tuyệt vọng, nhưng họ vẫn có đầy trách nhiệm đối với nhà cửa ruộng vườn đã bị hư tổn, họ “xem nguy cơ là cơ hội tốt, quyết định tự cứu lấy cộng đồng của mình.” Vì vậy, người dân không còn chỉ than trách rằng kinh phí hỗ trợ của chính phủ quá ít, mà chủ động tham gia công tác điều tra nguồn tài nguyên của cộng đồng, kiểm lại những ưu thế vốn có của thị trấn, từ đó tìm ra phương hướng để tái tạo và phát tiển.
Điều quan trọng hơn, cộng đồng có chủ trương riêng đối với nguồn kinh phí do chính phủ cung cấp, “không vì chính sách mà thay đổi một cách tùy ý, phải đặt ra mục tiêu của mình, vì chỉ có người dân địa phương mới biết rõ nhu cầu của mình,” ông Lin Chun Nan nói
Để "Doanh nghiệp xã hội" xây dựng sức sáng tạo mới cho cộng đồng
Ông Lin Chun Nan cho rằng, sức hút của các thị trấn ở Đài Loan chủ yếu đến từ việc “sáng tạo cái mới”.
Nhìn theo quan điểm thị trường, sáng tạo cái mới cũng có nghĩa là tạo nét độc đáo, để tạo nên sự riêng biệt với các thành phố nhỏ khác, ông nói, “Bởi khác với mọi người, nên không thể bị thay thế”. Vì vậy, hơn 20 năm xây dựng tổng thể cộng đồng, người dân và các tổ chức NGO đã tìm ra lợi thế phát triển của khu vực, qua việc làm quen lại với môi trường mà mình sinh sống. Họ đi sâu vào lịch sử văn hóa địa phương, kết hợp với trào lưu “câu chuyện kinh tế”, để những đường vân lịch sử của thị trấn tự kể lại câu chuyện của mình.
Có nơi thì tìm và phát huy lại những nghề thủ công với kỹ xảo cao vốn có, nhưng đã gần như hoàn toàn thất truyền tại địa phương, lấy đó làm nét đặc sắc không thể nào bị mô phỏng. Cũng có những cộng đồng dân cư tha thiết với đất ruộng, kiên trì làm nghề nông sạch, và đã làm nên danh tiếng thị trấn sinh thái một cách thành công.
Nhưng phải công nhận rằng, nếu không có chiến lược và sự kiên trì trong việc duy trì kinh doanh lâu dài, thì cho dù sức hút của các thị trấn nhỏ có phát tán ngàn dặm, cũng có thể sẽ chớp sáng rồi vụt tắt như ngôi sao băng.
Ông Lin Chun Nan lấy cộng đồng Beixi (Bắc Khê) ở Huwei (Hổ Vĩ) làm ví dụ, bởi thị trấn vốn thiếu thốn tài nguyên du lịch, người dân đã tìm cách để trái bắp, nông sản chủ yếu ở địa phương, có thể phát huy tính hiệp trợ tới mức cao nhất, họ động viên du khách cùng xuống ruộng để trải nghiệm thú vui thu hoạch. Cứ làm vậy trong suốt mấy năm, đến nay, phương pháp này đã trở thành trào lưu du lịch khả quan tại địa phương.
Ở ruộng bắp, người hái sẽ tung những quả bắp về phía sau, dưới ánh đèn đêm sẽ trông giống như những chú cá chim xanh đang bay, từ đó hình thành hoạt động du lịch “bắt cá chim” đặc sắc ở Beixi. Ông Lin Chun Nan phân tích: “Đâu chỉ có những sản phẩm làm ra ở công đoạn cuối mới được gọi là hàng hóa, mỗi bước trong quá trình sản xuất đều có thể trở thành điểm bán cho sức thu hút của các thị trấn nhỏ.”
Mặt khác, người dân cũng hiểu được một điều, những quả bắp sau khi gặt hái không chỉ có mỗi con đường là đem ra chợ bán, kể cả người ăn, cộng đồng dân cư, và những người tới trải nghiệm việc thu hoạch, đều là “thể cộng đồng lợi ích”; vì thế, người dân lại quyết định chuyển hướng trồng bắp hữu cơ hoặc bắp sạch, tạo mối quan hệ tín nhiệm ổn định lâu dài với người tiêu dùng và người đến trải nghiệm.
Sản nghiệp đẳng cấp LV của thành phố nhỏ
Tuy nhiên, duy trì việc kinh doanh lâu dài tất phải đối mặt với áp lực từ nguồn vốn và doanh thu, nên lời kêu gọi “tổ chức NGO cộng đồng hãy phát triển theo hướng doanh nghiệp xã hội” đã xuất hiện. Anh Thái Cảnh Tiều, Tổng giám đốc Hiệp hội Văn hóa BudaiZui (Bố Đại Chủy) ở huyện Chiayi, và ông Diệp Văn Huy, Giám đốc Hiệp hội Phát triển cộng đồng Shanjiao (Sơn Cước) ở Yuanli (Uyển Lí) huyện Miaoli, đã đưa ra lời đề nghị này.
Năm 2001, ruộng muối ở Budai, Chiayi ngưng phơi muối hoàn toàn, cho tới năm 2008, Hiệp hội Văn hóa BudaiZui mới thành công trong việc tái hoạt động bãi muối Zhounan (Châu Nam), đồng thời cuốn lên thị hiếu tái sinh nguồn tài nguyên du lịch ruộng muối tại địa phương. Và giờ đây, ruộng muối cũng là phong cảnh nhân văn có sức thu hút nhất của Budai. Lấy ruộng muối làm nền tảng, anh Thái Cảnh Tiều đã liên kết một nhóm người kinh doanh nông trường và làm nghề nuôi cá, với tiêu chí yêu ruộng đất làm nông nghiệp sạch, đưa ra chuyến du lịch sinh thái ngắn ngày, và bán thực phẩm sạch qua mạng, thu lợi nhuận trong phạm vi hợp lí.
Yuanli từng là thị trấn trọng điểm của nghề đan cỏ bấc Đài Loan, nhưng trong quá trình phát triển kinh tế, kỹ nghệ truyền thống gần như bị thất truyền. Hiệp hội Phát triển cộng đồng Shanjiao không những đã tìm lại kỹ nghệ bản địa, còn hợp tác với khoa thiết kế ở các trường đại học, đánh bóng danh hiệu “Sản phẩm LV (Louis Vuitton) làm từ cỏ bấc”, lợi nhuận thu được sau khi bán các sản phẩm lại được “rót về” cộng đồng, đi sâu vào việc bồi dưỡng năng lực cho người bản địa và kỹ thuật đan, để sức hút của thị trấn nhỏ được duy trì mãi mãi.
Trải qua hơn 20 năm vun vén, những nụ hoa phố nhỏ ở Đài Loan đã nở rộ, mang nhiều đặc sắc và có từng chủ đề khác nhau. Hãy chọn một ngày đẹp trời và đi du lịch nhé.
Điểm đầu tiên, hãy chọn các thành phố nhỏ, vì nơi đây đều có đủ từng nét riêng, dù là văn hóa hay sinh thái, thủ công mỹ nghệ hay các đặc sản nông ngư nghiệp, tôn giáo… Và chỉ có người đích thân trải nghiệm, mới có thể cảm nhận sâu sắc mãnh lực của câu hát: “Phố nhỏ nhiều câu chuyện, niềm vui luôn tràn đầy, nếu tới thăm phố nhỏ, sẽ gặt hái được nhiều”.