Tắm khoáng quanh năm ở nhiệt độ 22°C

Tô Áo – quê hương của suối nước lạnh

Bài‧Cathy Teng　Ảnh‧Jimmy Lin　Biên dịch‧Minh Hà

Tháng 2 2026

中文 EN 日本語 IN ไทย

Đắm mình trong suối nước lạnh có nhiệt độ trung bình hàng năm ở 22℃, lặng lẽ giữ nguyên tư thế trong chốc lát, rồi bắt đầu cảm thấy cơ thể ấm dần lên, xuất hiện các bọt khí phủ đầy làn da, cảm giác này được mô tả như ngâm mình trong nước soda vậy. Bạn đã từng trải nghiệm thú vui này chưa?

Lần này, dưới sự dẫn dắt của ông Trang Văn Sinh (Vincent Chuang), nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử địa phương, đồng thời là Giám đốc Trung tâm nghệ thuật “Lantern Space” tại Nghi Lan (Yilan), đoàn phóng viên Tạp chí Panorama đã có chuyến thăm thị trấn Tô Áo (Su’ao). Ông Trang Văn Sinh chia sẻ rằng, không khí Tô Áo ngày trước luôn phảng phất mùi lưu huỳnh đặc trưng, cư dân địa phương không sử dụng cụm từ “tắm suối nước lạnh”, mà gọi đó là “tắm nước lưu huỳnh”. Nước suối lạnh ở Tô Áo có thể uống hoặc dùng để tắm, cho đến nay suối nước lạnh vẫn là một từ khóa chính của Tô Áo.

Ở công viên suối nước lạnh có xây các bể tắm cá nhân và bể tắm gia đình, cung cấp cả suối nóng và suối lạnh, du khách có thể tận hưởng thú vui tắm khoáng cùng gia đình và bạn bè.

Tìm hiểu về suối nước lạnh

Nước phải lạnh đến mức nào thì mới được gọi là suối lạnh? Trên thực tế, định nghĩa về suối nước lạnh sẽ khác nhau tùy theo mỗi quốc gia. Ở Đài Loan là để chỉ những dòng suối có nhiệt độ dưới 30℃, được phun trào tự nhiên từ dưới lòng đất hoặc do con người khai thác, trong đó chứa ít nhất 500 mg CO2 tự do/L.

Ông Trang Văn Sinh giải thích rằng, có hai điều kiện chính để suối nước lạnh tồn tại: Đầu tiên là nguồn nước ngầm dồi dào, thứ hai là trong các lớp đá có thể sản sinh một lượng lớn CO2 (carbon dioxide). Tô Áo được bao quanh bởi các ngọn núi ở ba mặt và hướng ra biển ở phía Đông. Địa hình này dễ tích tụ độ ẩm, có lượng mưa dồi dào và cung cấp đầy đủ nước ngầm. Thêm vào đó, ở vùng Tô Áo rất giàu đá vôi, hiện nay vẫn là nơi tập trung nhiều nhà máy xi măng nhất huyện Nghi Lan, mà đá vôi là nguyên liệu quan trọng để sản xuất xi măng. Điều này chứng minh ngành công nghiệp sẽ phát triển theo điều kiện địa lý và mọi sự hình thành đều có lý do của nó.

Theo nghiên cứu của ông Trần Triệu Hạ - nhà địa chất kỳ cựu của Đài Loan, suối nước lạnh Tô Áo thuộc loại suối acid carbonic (suối khoáng có ga), trong đó có chứa hàm lượng khí CO2 cao. Khí CO2 này được sinh ra bởi quá trình hỏa sinh hoặc biến chất xảy ra ở sâu bên dưới bề mặt Trái Đất, sau khi khí được phun lên, nó hòa tan vào nguồn nước ngầm. Người ta ước tính nước suối lạnh ở Tô Áo bắt nguồn từ độ sâu 2 km dưới lòng đất, nơi có nhiệt độ ở mức 80~90℃, nguyên nhân hình thành là do lực nổi của nước suối chứa chất khí lớn hơn lực nổi của nước ngầm thông thường, khiến nó bị đẩy lên trên. Trong quá trình dâng lên, dòng nước nóng này đã hòa trộn với dòng nước ngầm có nhiệt độ thấp hơn ở tầng trên và bị làm loãng, cuối cùng tạo thành suối nước lạnh có nhiệt độ là 22℃.

Nguồn nước ở Công viên suối nước lạnh Tô Áo chứa khoáng chất lưu huỳnh đỏ. Trong hình là địa điểm nhà máy sản xuất nước soda viên bi và nơi ở cũ của ông Nobukage Takenaka.

Quá trình phát hiện suối nước lạnh

Nhân vật chủ chốt trong sự khai thác phát triển suối nước lạnh Tô Áo là ông Nobukage Takenaka, được tôn vinh là “Cha đẻ của suối nước lạnh Đài Loan”.

Ông Trang Văn Sinh kể rằng, vào thời kỳ đầu khi các bậc tiền nhân đến khai khẩn, nhìn thấy xác cá tôm và côn trùng nổi lên ở suối nước lạnh, họ cho rằng đây là dòng nước có chất độc và không dám đến gần. Vào năm 1895, khi Nhật Bản triển khai dự án khai thác tài nguyên, cai trị đảo Đài Loan, sĩ quan người Nhật Nobukage Takenaka đã đến thăm Tô Áo. Trong lúc đi qua chân núi Thất Tinh (Qixingling), ông uống nước suối và phát hiện nước thanh mát sảng khoái, giúp thư giãn toàn thân. Sau đó, ông lấy mẫu nước đem đi xét nghiệm, xác nhận là nước có ga chất lượng cao và có tác dụng trị liệu. Sau khi nghỉ hưu, ông Nobukage Takenaka đưa gia đình đến định cư tại Tô Áo, thành lập nhà máy ở khu vực núi Thất Tinh để sản xuất nước soda viên bi đóng chai (loại nước ngọt có ga với thiết kế độc đáo có viên bi thủy tinh được nén trong cổ chai để chặn khí ga thoát ra ngoài) đầu tiên tại Đài Loan. Ông đã sử dụng nước suối lạnh làm nguyên liệu, thêm đường và hương liệu để sản xuất ra loại đồ uống có ga thanh mát, đó chính là loại nước soda viên bi (trong tiếng Nhật gọi là nước Ramuneラムネ) mà hiện nay mọi người đều rất quen thuộc.

Sau khi suối nước lạnh Tô Áo trở nên nổi tiếng, vào thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan đã bắt đầu xây dựng các bể tắm công cộng riêng biệt dành cho nam và nữ. Khi công dụng trị liệu của suối nước lạnh được quảng bá rộng rãi, nơi đây trở thành điểm tham quan không thể bỏ qua trong hành trình du lịch bằng đường sắt ở Tô Áo, được chính quyền Nhật Bản đương thời chỉ định là “di tích thiên nhiên”.

Ông Trang Văn Sinh kể rằng, cư dân Tô Áo không gọi là tắm suối nước lạnh, mà gọi là “tắm nước lưu huỳnh”.

Nhiệt độ cảm nhận quanh năm khoảng 22°C

Trong thời hậu chiến, Đài Loan nỗ lực tập trung vào việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, khiến suối nước lạnh Tô Áo từng bị ngưng phát triển một thời gian. Cho đến tận những năm 1980~1990, các cuộc thảo luận thúc đẩy du lịch như một ngành công nghiệp không khói diễn ra ngày càng nhiều, Chính quyền huyện Nghi Lan bắt đầu lên kế hoạch xây dựng công viên suối nước lạnh để phục vụ người dân, ông Trang Văn Sinh kể lại một cách chi tiết về sự phát triển của suối nước lạnh trong thời kỳ hậu chiến. Ngày nay, đến với khu vực Tô Áo, du khách có thể lựa chọn tắm suối lạnh tại các địa điểm như: Suối nước lạnh Alishi hay Công viên suối nước lạnh Tô Áo do nhà nước quản lý, hoặc đến tắm tại các khách sạn suối nước lạnh do tư nhân kinh doanh, nơi có thể tận hưởng các phòng tắm riêng, và cũng có thể lựa chọn lưu trú tại những khách sạn được xếp hạng sao.

Suối nước lạnh Alishi thuộc loại suối lưu huỳnh trắng, là bể tắm công cộng thường được cư dân địa phương lui tới, có khu vực tắm miễn phí riêng biệt cho nam và nữ. Bên cạnh những bồn tắm này còn xây dựng hồ ngâm chân, nơi có thể nhúng chân trần vào nước để tận hưởng cảm giác mát lạnh.

Công viên suối nước lạnh Tô Áo là loại suối chứa lưu huỳnh đỏ giàu khoáng chất. Ông Trương Hiến Thụy (George Chang), Giám đốc điều hành Công viên suối nước lạnh Tô Áo cho biết, mùa hè là mùa cao điểm của suối nước lạnh, nơi đây được du khách quốc tế rất ưa chuộng khi đến dự Lễ hội Văn hóa Dân gian & Trò chơi Dân gian dành cho Trẻ em Quốc tế được tổ chức thường niên tại Nghi Lan.

Khách sạn suối nước lạnh Kim Hoa (Jinhua Cold Spring Hotel) nằm cạnh Công viên suối nước lạnh Tô Áo, trước cửa đã gắn biển hiệu “Mời vào tắm nước soda”. Ông Lâm Đông Bách (Lin Dong-bo), nhà kinh doanh đời thứ 2 của khách sạn giải thích do cơ sở khách sạn nằm cạnh nguồn suối, qua kiểm nghiệm của chính quyền, phát hiện trong nước có hàm lượng khí carbon dioxide tự do lên đến 2.000 mg/L. Chúng tôi đã trải nghiệm bằng cách ngâm mình trong bể nước suối lạnh, chỉ một lúc sau, làn da đã được bao phủ bởi các bọt khí nho nhỏ, tạo cảm giác như đang tắm trong nước soda không đường. Lúc đầu cảm thấy se lạnh nhưng sau vài phút thì nóng bừng toàn thân. Hơn nữa, khi ra khỏi nước, làn da sẽ trở nên trơn mịn, mang lại một trải nghiệm và cảm giác thực sự đặc biệt. Điều duy nhất cần lưu ý như chủ khách sạn đã nhắc nhở là cần đảm bảo thông gió khi tắm suối nước lạnh, hãy cẩn thận để tránh bị ngạt thở bởi khí CO2.

Tắm suối nước lạnh sẽ có những trải nghiệm khác hẳn với tắm suối nước nóng. Ông Lâm Đông Bách giải thích rằng, nếu ngâm mình trong suối nước lạnh vào mùa hè, cơ thể có thể duy trì hiệu quả mát mẻ trong vòng 2~3 giờ sau khi tắm, thậm chí vẫn cảm thấy sảng khoái ngay cả dưới ánh nắng gay gắt. Vào mùa đông, một làn hơi nước hình thành trên bề mặt suối nước lạnh, nếu nhiệt độ ngoài trời chỉ ở mức 15℃, đắm mình trong suối nước lạnh cũng là một thú vui tuyệt vời.

Trên thực tế, không chỉ có Đài Loan và Ý là những quốc gia có suối nước lạnh nhưng nếu bạn có dịp đến Đài Loan thì đừng nên bỏ lỡ nguồn tài nguyên thiên nhiên thích hợp cho cả mùa đông và mùa hè được tạo hóa ban cho.

Suối nước lạnh Tô Áo chứa một lượng lớn khí carbon dioxide hòa tan, khi ngâm mình trong đó sẽ xuất hiện các bọt khí phủ đầy làn da, được mô tả như có cảm giác ngâm mình trong nước soda. (Ảnh: Cathy Teng)

Tô Áo mưa nhiều, cộng thêm điều kiện địa chất đá vôi phong phú, đã tạo nên những suối nước lạnh nổi tiếng, là nguồn tài nguyên thiên nhiên được tạo hóa ban cho.