Khám phá Suối nước nóng Beitou trăm năm tuổi

Cẩn thận! Suối nước nóng có chứa radium

Dưới sự hướng dẫn của anh Lâm Trí Hải (Lin Chih-hai), một người kể chuyện tại khu Beitou, chúng tôi chậm rãi tản bộ lên dốc dọc theo suối Beitou. Bên cạnh là dòng nước cuồn cuộn trong con mương nhỏ ven đường bốc hơi nghi ngút. Anh Lâm Trí Hải cho biết, đây là suối nước nóng, nhưng đều là nước nóng bỏng, không được chạm vào.

 Đi dọc theo những con suối nước nóng mờ sương đến Thung lũng Địa nhiệt (Thermal Valley), tại đây có bồn ngâm tay chào đón du khách có hình dáng bản đồ Đài Loan. “Đây là nước suối nóng được dẫn từ Thung lũng Địa nhiệt. Nước trong vắt và có màu xanh lục nhẹ, thường được gọi là suối lưu huỳnh xanh. Độ pH của nước suối lưu huỳnh xanh khoảng 1-2, nghĩa là có tính axit cao, tương đương với axit sunfuric...”. Nghe anh Lâm Trí Hải giới thiệu như vậy, chúng tôi sợ hãi rụt tay lại. “Tuy nhiên, nước suối lưu huỳnh xanh không có tính ăn mòn như lưu huỳnh hay axit hydrochloric. Sau khi ngâm suối nước nóng, có thể tắm lại bằng nước sạch mà không cần dùng xà phòng, nên mọi người cứ yên tâm...”, anh Lâm Trí Hải giải thích thêm.

Suối lưu huỳnh xanh ở Beitou còn có tên gọi khác là “Suối radium” vì nó chứa nguyên tố phóng xạ “radium”. Một nghiên cứu y học của Nhật Bản đã phát hiện,  nguồn nước suối mang tính phóng xạ này có thể làm giảm mệt mỏi và đau nhức cơ bắp. Anh Lâm Trí Hải tự hào cho biết, trên thế giới chỉ có suối nước nóng Beitou (Đài Loan) và suối nước nóng Tamagawa (Nhật Bản) thuộc loại suối nước nóng quý hiếm như vây.

Thung lũng Địa nhiệt được bao phủ bởi hơi nước bốc lên nghi ngút quanh năm, bạn có thể cảm nhận được hơi nóng khi đến gần. Hồ suối nước nóng lộ thiên này có diện tích 2.800 m2, nhiệt độ nước trung bình trên 70°C, có nơi lên tới 90-100°C. Trên mặt nước, có thể nhìn thấy những bong bóng khí sôi sùng sục, khiến người ta liên tưởng đến cảnh vạc dầu sôi ở địa ngục trong truyền thuyết Phật giáo. Chẳng trách Thung lũng Địa nhiệt này được gọi là Thung lũng Địa ngục trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng.

Suối Beitou tạo thành những thác nước nhỏ do sự chênh lệch độ cao. Các thác này được đặt tên theo số thứ tự từ hạ lưu đến thượng nguồn: Thác 1, Thác 2... Thác 5.

Vùng đất được các vị thần ban phước

Beitou, được bao quanh bởi dãy núi Datun, lại được bao phủ trong hơi nước do năng lượng địa nhiệt, đặc biệt là trong những cơn mưa phùn vào mùa đông, khiến toàn bộ thị trấn trông càng thêm huyền ảo, như thể phù thủy đang thực hiện phép thuật. Người dân tộc Ketagalan trước đây sống ở đây gọi nơi này là “patauw”, có nghĩa là vùng đất của phép thuật. Đây chính là nguồn gốc của tên gọi Beitou, mang đến cho Beitou cảm giác bí ẩn và thanh thoát.

Nói Beitou sở hữu vẻ đẹp thanh thoát không phải là không có cơ sở. Nguồn tài nguyên suối nước nóng dồi dào ở đây không chỉ bao gồm suối lưu huỳnh xanh trong Thung lũng Địa nhiệt mà còn có suối lưu huỳnh trắng (an opaque white color), suối lưu huỳnh sắt (iron-rich precipitates), suối bùn (mud) v.v..., khiến nơi đây trở thành một trong số ít khu vực có sự đa dạng về các loại suối nóng. Beitou dường như được thần linh phù hộ, ngoài suối nước nóng, nơi đây còn có nhiều tài nguyên thiên nhiên khác như cây lác (cây cói), đá Qili’an, đất cao lanh và lưu huỳnh. Đá Qili’an có thể dùng để xây tường thành, loại đá này vẫn còn được nhìn thấy trong công viên Beitou ngày nay.

Suối lưu huỳnh xanh chảy từ Thung lũng Địa nhiệt có nước trong với màu xanh lục nhẹ, là một trong hai suối lưu huỳnh xanh trên thế giới có chứa nguyên tố phóng xạ ”radium”.

Thác nước đầu tiên của suối nước nóng Beitou là nơi khởi nguồn văn hóa suối nước nóng Đài Loan và là điểm chụp ảnh không thể bỏ qua trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng Đài Loan. (Ảnh: Dương Diệp cung cấp)

Cảnh quan văn hóa của quê hương suối nước nóng

Với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, Beitou phát triển từ rất sớm. Nơi đây là khu vui chơi kết hợp du lịch và giải trí trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng. Sau chiến tranh, nơi đây được chuyển đổi thành địa điểm giao tiếp xã hội. Nhà nghiên cứu văn hóa lịch sử Beitou, Dương Diệp (Yang Yeh) cho biết ẩm thực Beitou nổi tiếng sang trọng với các buổi tiệc lớn. Sau chiến tranh, nhiều khách sạn suối nước nóng ở Beitou thực chất là chi nhánh của các nhà hàng Đài Bắc, đầu bếp được sắp xếp chi viện qua lại các nhà hàng, ai cũng có tay nghề xuất sắc. Khi tiếp đãi khách thì phải làm sao cho coi được, cho sang trọng, nên các món ăn phải thật ấn tượng. Để phục vụ khách uống rượu, hương vị các món ăn cũng đậm đà hơn. Các món ăn được trang trí đẹp mắt và ngon miệng như Phật nhảy tường (fo tiao qiang), cá chép tôm to (liyu daxia), cua rết bảy vồng (caihong wugong xun) trở thành đặc trưng ẩm thực của các nhà hàng Beitou.

Các cuộc tụ họp, giao tiếp xã hội sẽ không trọn vẹn nếu thiếu hoạt động giải trí, do đó văn hóa Nakashi của Beitou đã ra đời để đáp ứng nhu cầu này. “Nakashi” là thuật ngữ chung dành cho các ca sĩ và nhạc sĩ lưu diễn khắp nơi để kiếm sống. Trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng, nhiều khách sạn có các buổi biểu diễn của các geisha. Sau chiến tranh, với sự xuất hiện của các nhạc cụ phương Tây như phong cầm, saxophone, bass và guitar, hình thức đệm nhạc cũng thay đổi.

Dương Diệp đã đến thăm các nhạc công Nakashi kỳ cựu và sưu tầm nhiều tuyển tập bài hát Nakashi, ghi lại thời kỳ hoàng kim của Beitou khi có hàng trăm nhóm Nakashi nhưng vẫn không đủ để đáp ứng nhu cầu biểu diễn lúc bấy giờ. Anh cười nói, nhạc công Nakashi đỉnh lắm, những bài hát chưa từng nghe qua, chỉ cần khách hàng ngân nga vài câu là họ có thể đệm đàn ngay tại chỗ.

Mặc dù văn hóa Nakashi của Beitou dần mai một sau sự xuất hiện của karaoke và KTV, nhưng một nét văn hóa khác của Beitou - dịch vụ giao đồ ăn bằng xe máy - đã phổ biến từ nhiều thập kỷ trước khi dịch vụ giao đồ ăn hiện đại xuất hiện và vẫn tiếp tục hoạt động cho đến ngày nay. Địa hình của Xinbeitou nhấp nhô cao thấp, các con hẻm hẹp, xe máy lại có tính cơ động cao, dẫn đến sự phát triển của dịch vụ đưa đón bằng xe máy độc đáo này. Ban đầu, các dịch vụ chính bao gồm đưa đón nhân viên phục vụ của khách sạn, hỗ trợ khách nhờ mua đồ ăn của Beitou, thậm chí giúp thanh toán hóa đơn nước và điện thoại v.v.... rất đa dạng. Hiện nay, dịch vụ giao hàng bằng xe máy này vẫn là một trợ thủ đắc lực cho các bà nội trợ ở Beitou. Khi đi chợ xách đồ nặng, họ chỉ cần gọi điện đến tiệm xe máy là có xe ra chở họ về nhà ngay lập tức.

Những câu chuyện sâu sắc và hấp dẫn về Beitou đã truyền cảm hứng cho anh Dương Diệp, khiến anh quyết tâm cống hiến cả cuộc đời mình cho việc sưu tầm đồ vật cổ và nghiên cứu văn hóa, lịch sử Beitou.

Bảo tàng Suối nước nóng Beitou là Nhà tắm Công cộng cũ ở Beitou trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng. Tòa nhà có hai tầng theo phong cách Nhật Bản kết hợp phương Tây này được thiết kế bởi Matsunosuke Moriyama và từng là nhà tắm công cộng lớn nhất khu vực Đông Á.

Câu chuyện Beitou trong những bức ảnh đượm màu thời gian

Beitou nổi tiếng với suối nước nóng và những con đường mòn leo núi, cùng với giao thông thuận tiện đã khiến nơi đây trở thành điểm du lịch nổi tiếng trong thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng. Ngày nay, gần một nửa số khách du lịch là người nước ngoài khiến mọi người không khỏi hiếu kỳ, du lịch suối nước nóng Beitou được phát triển như thế nào?

Anh Dương Diệp, người thích sưu tầm các bức ảnh và đồ vật cũ của Beitou, đã kể lại cho chúng tôi những điều anh biết được thông qua tài liệu lịch sử. Trước khi phát triển suối nước nóng Beitou, Beitou đã tạo dựng được dấu ấn trên trường quốc tế vào thế kỷ 17 với ngành khai thác lưu huỳnh. Thật bất ngờ, vào năm 1893, thương gia mua bán lưu huỳnh người Đức, Richard Nikolaus Ohly đã phát hiện ra suối nước nóng ở Beitou. Ông trở thành người đầu tiên được ghi chép trong lịch sử tắm suối nước nóng ở Beitou.

Biết được tác dụng trị liệu của suối nước nóng, thương gia Richard Nikolaus Ohly  đã xây dựng một câu lạc bộ suối nước nóng ở Fengzipu (nay là khu vực đường Xinmin), nhưng ở đó không có phòng tắm suối nước nóng mà phải đến suối Beitou để ngâm mình trong suối nước nóng lộ thiên. Hai năm sau, Nhật Bản tiếp nhận Đài Loan theo Hiệp ước Mã Quan (the Treaty of Shimonoseki). Thương gia Richard Nikolaus Ohly bèn mời các quan chức Nhật Bản đến câu lạc bộ của mình. Quân lính Nhật Bản sau khi trải nghiệm hiệu quả trị liệu của suối nước nóng, đã chọn một địa điểm ở Beitou để xây dựng bệnh viện quân y.

Trong số những người Nhật được Richard Nikolaus Ohly tiếp đãi có ông Kametaro Matsumoto, làm việc tại Sở Quân chính. Ông Kametaro Matsumoto cũng rất thích suối nước nóng Beitou và còn bí mật khởi nghiệp kinh doanh suối nước nóng. Ông mua đất, lắp đặt đường ống dẫn nước suối nóng. Năm 1896, ông từ chức và xây dựng khách sạn suối nước nóng “Shotoen” (松濤園), là khách sạn suối nước nóng đầu tiên được cấp phép kinh doanh tại khu vực Beitou. Cùng năm đó, các khách sạn như Baoyangyuan (保養園) và Qingquanguan (清泉館) cũng mở cửa, đánh dấu sự khởi đầu của ngành du lịch suối nước nóng ở Beitou.

Sau đó, Thống đốc Đài Bắc Daikichi Imura đã cải tạo Công viên Beitou, xây đường ống nước máy. Ông cũng xây dựng nhà tắm công cộng lớn nhất Đông Á lúc bấy giờ - Nhà tắm Công cộng Suối nước nóng Beitou. Dù là nhà tắm hai tầng kết hợp phong cách Nhật Bản với phương Tây hay đài phun nước theo phong cách châu Âu trong công viên, tất cả đều là những biểu tượng rất hiện đại vào thời điểm đó. Về sau, Phủ Tổng đốc cũng mở thêm một nhánh đường sắt trên tuyến xe lửa Đạm Thủy đến nơi tắm suối nước nóng – ga xe lửa Xinbeitou. Từ đó, mọi người đến Beitou tắm suối nước nóng trở nên thuận tiện hơn, cũng vì lý do đó mà Beitou cũng được chia thành hai khu vực cũ và mới.

Tất cả những yếu tố này đã đặt nền móng cho sự hưng thịnh của suối nước nóng Beitou.

Hồ tắm lớn tại Bảo tàng Suối nước nóng Beitou được thiết kế theo phong cách cột La Mã, thể hiện sự hoành tráng của công trình.

Anh Lâm Trí Hải thành lập Hiệp hội Người kể chuyện Beitou, dùng cách đi bộ, tìm hiểu, trải nghiệm văn hóa để nhiều người biết đến quê hương xinh đẹp của mình.

Môi trường xung quanh Bảo tàng Beitou

Với nền tảng được xây dựng bởi những người đi trước, ý thức xây dựng cộng đồng mạnh mẽ của cư dân Beitou đương đại cũng đã góp phần vào sự thịnh vượng của quê hương họ.

Ga xe lửa Xinbeitou, ban đầu được xây dựng để quảng bá du lịch suối nước nóng Beitou, đã ngừng hoạt động vào năm 1988 do toàn bộ tuyến xe lửa Đạm Thủy của Cục quản lý Đường sắt Đài Loan (nay là Công ty Đường sắt Đài Loan) bị ngừng hoạt động. Toàn bộ nhà ga được một doanh nghiệp tư nhân cất giữ tại Làng Dân tộc Đài Loan ở Chương Hóa. Với nhận thức về việc bảo tồn di sản văn hóa ngày càng được chú trọng cùng những nỗ lực của các học giả, cư dân và những người làm công tác bảo vệ văn hóa, lịch sử địa phương, cuối cùng mọi người đã nhận được tin vui vào năm 2013, đó là ga Xinbeitou sẽ được đưa trở về nơi cũ. Sau khi được trùng tu và xây dựng lại, năm 2017, nhà ga đã lấy lại được vẻ huy hoàng trước đây với kết cấu bằng gỗ, mái đồng và cửa sổ mái. Ga Xinbeitou là nhà ga duy nhất còn sót lại trên tuyến xe lửa Đạm Thủy, là nhân chứng quý giá cho một thế kỷ lịch sử đường sắt.

Nhà tắm Công cộng Beitou cũng đối mặt với nguy cơ bị phá dỡ. Anh Lâm Trí Hải kể rằng, sau chiến tranh Nhà tắm Công cộng Beitou từng được sử dụng làm nơi phục vụ dân chúng, đồn cảnh sát, thậm chí là nơi tổ chức tiệc cưới, nhưng cuối cùng chỉ còn lại đống đổ nát. “Hồi nhỏ, chúng tôi đều gọi đó là nhà ma”. May mắn thay, vấn đề xây dựng cáp treo đã thúc đẩy nhận thức của người dân địa phương, Nhà tắm Công cộng Beitou cuối cùng đã được công nhận là di tích lịch sử và được bảo tồn, trở thành Bảo tàng Suối nước nóng.

Tòa nhà này được thiết kế bởi kiến trúc sư người Nhật Matsunosuke Moriyama, kết hợp phong cách Nhật Bản và phương Tây. Tầng hai có sảnh trải chiếu tatami, nơi du khách có thể thư giãn sau khi ngâm mình trong suối nước nóng, bên cạnh còn có vọng lầu có thể ngắm cảnh hoàng hôn trên núi Quan Âm (Guanyin). Còn hồ tắm công cộng lớn ở tầng một mang phong cách kiến trúc cột La Mã, với kính màu khảm trên tường ngoài hành lang. Khi ánh sáng mặt trời chiếu vào nhà tắm, màu sắc của kính phản chiếu trong không gian mờ ảo, biến việc ngâm mình trong suối nước nóng trở thành khoảnh khắc siêu thực và kỳ diệu.

Mặc dù hiện nay hồ tắm không còn được sử dụng để ngâm suối nước nóng nữa, mọi người vẫn có thể tìm hiểu về sự phát triển của suối nước nóng Beitou và chiêm ngưỡng loại khoáng chất quý hiếm “Đá Beitou”, một loại khoáng chất quý hiếm có nguồn gốc từ suối Beitou, có tính phóng xạ và là loại khoáng chất quí hiếm duy nhất được đặt theo tên một địa danh ở Đài Loan có mặt trong danh sách địa chất quốc tế.

Là người con của Beitou, anh Lâm Trí Hải nhớ lại khi còn nhỏ đi học ở trường, thường có các cô chú đến trường kể những câu chuyện về Beitou, khiến anh cảm thấy gắn bó với quê hương mình và quyết tâm ở lại Beitou tham gia các tour du lịch văn hóa để nhiều người biết đến quê hương của mình hơn. Anh Dương Diệp, người lớn lên ở Beitou, đã dày công sưu tầm các di vật văn hóa của Beitou, thậm chí anh còn mua một tấm bưu thiếp trên trang web đấu giá của Nhật Bản với giá 20.000 Đài tệ. Nghiên cứu văn hóa và lịch sử Beitou là công việc mà anh quyết tâm theo đuổi suốt cuộc đời.

Sau khi ngâm mình trong suối nước nóng, cơ thể khoan khoái dễ chịu khiến ta nhớ mãi cảm giác này. Câu chuyện về Beitou cũng sâu sắc, hấp dẫn đến khó quên. Mời bạn đến khám phá Beitou, viết nên chương mới của riêng bạn với nơi này.

Các suối nước nóng ngoài trời ở Công viên Beitou được cung cấp bởi nguồn nước từ Thung lũng Địa nhiệt, du khách có thể thư giãn cả về thể chất lẫn tinh thần trong làn suối nóng lưu huỳnh xanh.

Qua nhiều gian nan trắc trở, cuối cùng ga xe lửa Xinbeitou đã được bảo tồn. Đây là ga duy nhất còn sót lại trên tuyến đường sắt Đạm Thủy, chứng kiến ​​lịch sử đường sắt kéo dài cả thế kỷ.