Khám phá Tô Áo

Đi dạo khắp thị trấn nhỏ

Bài‧Cathy Teng　Ảnh‧Jimmy Lin　Biên dịch‧ Minh Hà

Tháng 2 2026

中文 EN 日本語 IN ไทย

Tô Áo là trung tâm giao thông quan trọng ở cửa ngõ phía Đông Đài Loan, là nơi giao nhau của đường bộ, đường sắt và đường biển.

Tô Áo là một thành phố cảng đặc biệt nằm giữa núi và biển, phát triển ở chân núi Thất Tinh (Qingxingling) và hướng ra Thái Bình Dương, nổi tiếng với kỳ quan “Ảo tượng Tô Áo”, từng được bình chọn là một trong “tám danh lam thắng cảnh của đồng bằng Lan Dương (Lanyang)”. Tô Áo cũng là điểm giao thoa giữa đường sắt, đường biển và đường bộ.

Trung tâm giao thông quan trọng ở cửa ngõ phía Đông Đài Loan

Tô Áo nằm ở lối ra cuối cùng của Quốc lộ 5 và là điểm khởi đầu của tuyến đường cao tốc Tô Áo - Hoa Liên đã được cải tạo (gọi tắt là đường núi cao tốc Suhua), vừa là điểm giao nhau của đường tỉnh lộ số 2 và tỉnh lộ số 9. Ngoài ra, cảng Tô Áo là một trong mười dự án xây dựng lớn nhất từ những năm 1970, minh chứng rằng Tô Áo luôn là trung tâm giao thông quan trọng ở khu vực phía Đông Đài Loan.

“Năm 2024 đánh dấu kỷ niệm 100 năm thông xe tuyến đường sắt Nghi Lan”, ông Trang Văn Sinh kể rành mạch rằng, tuyến Nghi Lan chính thức được thông xe vào năm 1924, kết nối giao thông giữa hai khu vực Đài Bắc và Nghi Lan, vượt qua sự ngăn cách của dãy núi Tuyết Sơn (Xueshan).

Được coi là điểm khởi đầu của đường cao tốc Tô Áo –
Hoa Liên, trước kia du khách muốn tham quan Hoa Liên (Hualien) thì phải ở lại Tô Áo một đêm để bắt kịp chuyến xe khách “Kim Mã” khởi hành từ sáng sớm. Chính vì thế, có rất nhiều khách sạn mọc lên san sát ở quanh ga xe lửa Tô Áo, xe cộ qua lại tấp nập.

Sau năm 1980, tuyến đường sắt hướng về phía Bắc kết nối Tô Áo và Hoa Liên thông xe và xây thêm Ga xe lửa mới Tô Áo. Ngày nay, chỉ có tàu hỏa địa phương dừng lại ở ga Tô Áo, khiến sự phát triển rực rỡ một thời của thị trấn Tô Áo cũng dần ảm đạm.

Tuy nhiên, các dấu tích lưu lại từ những phương tiện vận tải đã giúp ta thấy được nhiều hình ảnh xưa nay của thị trấn. Ông Trang Văn Sinh hướng dẫn chúng tôi tới gần một bàn xoay hình quạt nằm ở cuối tuyến đường sắt Nghi Lan và giải thích rằng, tàu hỏa ngày nay có hai đầu máy, để thay đổi hướng đi, tài xế lái tàu chỉ cần di chuyển một đầu tàu. Nhưng ngày xưa khi muốn quay đầu tàu hỏa thì phải sử dụng bàn xoay, đối với nhiều trẻ em ngày nay chưa từng thấy tận mắt khung cảnh này, thực sự là một kho tàng di sản văn hóa giá trị của địa phương.

Tiếp đó, từ bàn xoay đầu máy hình quạt nhìn về phía biển, trên nền đất là đường ray xe lửa bị gián đoạn, ở cuối đường ray có thể nhìn thấy 4 chữ “Đường hầm Tô Đông”. Thực tế đây là một đường hầm của đường sắt để kết nối Ga xe lửa Tô Áo với bến cảng trong thời kỳ đầu, vì thế có thể tưởng tượng ra quang cảnh ngày xưa đưa hàng hóa trên tàu hỏa chuyển lên tàu biển, tàu thuyền rời cảng, chuyển từ vận chuyển đường bộ sang đường thủy.

Nội tạng cá hun khói cũng là một đặc sản địa phương của Tô Áo.

Dấu chân nhập cư của người Tuyền Châu

Nói đến sự phát triển của Tô Áo, “Có lẽ người Tây Ban Nha là những người đầu tiên xây dựng nhà thờ sớm nhất tại đây, do nhiều tàu thuyền thường cập bến ở khu vực này nên để lại địa danh thành phố San Lozenro. Có lẽ đây là tên gọi đầu tiên của Tô Áo”, ông Trang Văn Sinh cho biết.

Trong khi đó, người Hán tham gia quá trình phát triển Tô Áo đã hơn một thế kỷ. Ông Trang Văn Sinh đưa chúng tôi đến thăm đền Trương Công (còn gọi là Đền Tấn An - Jin’an Temple) nằm gần ga xe lửa, tại đây thờ cúng vị thần Pháp Chủ Công (Fazhugong). Ông giới thiệu “Đây là ngôi đền lâu đời nhất Tô Áo, được xây dựng vào năm 1827”. Có hai tấm bia đá được dựng trước cửa, gồm một tấm bia tưởng niệm La Đại Xuân (Luo Da-chun), viên quan Đề đốc thời nhà Thanh từng góp công thành lập trường học miễn học phí, tấm bia còn lại là cột mốc km của đường mòn cũ Suhua kết nối Tô Áo với Hoa Liên.

Sau đó, chúng tôi tiếp tục đi bộ đến chùa Bảo Sơn (Baoshan Temple) ở gần chợ Trung Nguyên (Zhong-yuan Market), tại đây thờ cúng vị thần Thanh Thủy Tổ Sư (Qingshui Zushi - Patriarch Ching Chwee) và linh vị của các bậc hiền triết thời trước từng góp công phát triển khu vực Tô Áo. Ông Trang Văn Sinh giải thích “Thanh Thủy Tổ Sư là bậc thầy tâm linh của người Tuyền Châu, Pháp Chủ Công là vị thần bảo vệ của người Tuyền Châu, các vị thần được thờ tự trong hai ngôi đền này đều là thần của người Tuyền Châu, chứng tỏ rằng khu vực này (Tô Áo) ban đầu được người Tuyền Châu khai phá”.

Chè đậu phộng cho thêm bánh “phòng-piánn” và súp bún gạo là những món ẩm thực địa phương mang đậm hương vị xưa của Tô Áo.

Hương vị thơm ngon ở địa phương

Chợ Trung Nguyên nằm cạnh ga xe lửa, là trung tâm ẩm thực của cư dân Tô Áo. Cửa hàng bán món súp bún gạo nằm ở cửa chùa được mở từ năm 1933, cho đến nay vẫn phục vụ cả món ngọt và món mặn. Trên bảng thực đơn đặt trước cửa đều là những món ngon đặc sắc nổi tiếng của cửa hàng như súp bún gạo, cháo bát bảo, chè đậu phộng. Nguyên liệu nấu món súp bún gạo luôn đảm bảo chất lượng với nước dùng tươi ngon, còn món chè đậu phộng thì mang đậm hương vị xưa, có thể ăn chung với quẩy (dầu cháo quẩy) hoặc “phòng-piánn” (một loại bánh nở phồng làm bằng bột mì, là món ăn bổ dưỡng cho phụ nữ sau sinh vào thời trước).

Quán ăn “Ah Ying” nằm đối diện đền Trương Công, là cửa hiệu lâu đời đã được truyền qua ba thế hệ, món đặc sản là nội tạng cá hun khói, được chế biến từ cá tươi mua vào mỗi buổi sáng sớm tại cảng cá Nam Phương Áo (Nanfang’ao), với các loại cá thay đổi theo mùa, đem hun khói các bộ phận nội tạng của cá bao gồm bong bóng cá, gan cá, bụng cá và trứng cá v.v..., để làm thành món phá lấu cá, là đặc sản của Tô Áo.

Đền Trương Công là di tích cấp huyện của Nghi Lan, là ngôi đền đầu tiên ở đồng bằng Lan Dương khi người Tuyền Châu nhập cư tại đây. Điều này cũng gián tiếp cho thấy người Tuyền Châu là người Hán di cư sớm nhất vào miền đất Tô Áo.

Ngắm cảnh từ đường mòn núi Thất Tinh

Lối vào của đường mòn lên núi Thất Tinh nằm gần Công viên suối nước lạnh, đường mòn dài 4.750 mét, có những bậc đá với độ dốc thoai thoải tương đối dễ đi. Chính quyền huyện đã quy hoạch tuyến đường mòn thành 7 đài quan sát ở nhiều độ cao khác nhau, mỗi nơi đều có những cảnh đẹp khác nhau. Từ đài quan sát “ngắm cảnh 3 sao” (đài quan sát thứ 3), du khách có thể nhìn thấy ngọn núi Bổn Ki (Benji) và đường núi cao tốc Suhua ở phía xa, từ đó sẽ nhìn thấy cảnh quan thiên nhiên của trung tâm thị trấn Tô Áo được bao quanh bởi những ngọn núi. Từ đài quan sát “ngắm cảnh 5 sao” (đài quan sát thứ 5) sẽ có cái nhìn toàn cảnh về sự giao thoa giữa đất liền và biển, bao gồm phong cảnh của cảng Tô Áo, cùng với hai bến cảng Bắc Phương Áo (Beifang’ao) và Nam Phương Áo. Sau khi bước tới đài quan sát “ngắm cảnh 6 sao” (đài quan sát thứ 6), vào dịp bầu trời quang đãng, có thể ngắm nhìn ra xa về phía Đảo Quy Sơn (Guishan) và cảnh biển Thái Bình Dương hùng vĩ bao la, mãn nhãn là “nước trời một màu xanh lam của Tô Áo”. Leo lên cao hơn 200 mét nữa, có thể đưa toàn cảnh 360 độ của đồng bằng Lan Dương và Tô Áo thu gọn vào trong tầm mắt, sau đó xuống núi đắm mình trong suối nước lạnh, thật là thú vị biết bao!

“Đường hầm Tô Đông” xưa kia là đường sắt kết nối Ga xe lửa với bến cảng Tô Áo, nay được chuyển đổi thành đường dành xe đạp, hình ảnh tranh 3D trong đường hầm cũng là điểm nhấn trong chuyến tham quan.