เขียวสดตลอดกาล

ภายในโรงงานของ จู๋ไฉ่อี้ผิ่น (竹采藝品 หรือ Brilliant Bamboo Craft) จะพบลำไม้ไผ่เรียวยาววางอยู่เต็มไปหมด แต่ละลำต้องผ่านกระบวนการแปรรูปเบื้องต้น ทั้งการกำจัดไขธรรมชาติ การนึ่งต้ม การรักษาสีเขียว การอบแห้ง และการตัดแบ่งตามขนาด ก่อนจะถูกเนรมิตให้เป็นเครื่องใช้นานาชนิดตามความต้องการของผู้ใช้งาน

ภายในห้องทำงานของจู๋ไฉ่อี้ผิ่น เต็มไปด้วยผลิตภัณฑ์อันละลานตาราวกับได้ก้าวเข้าสู่พิพิธภัณฑ์หัตถกรรมไม้ไผ่ที่มีชีวิต ซึ่งล้วนเป็นผลงานการสร้างสรรค์ของหลินฉวินหาน (林群涵) ผู้ก่อตั้ง การสามารถเปลี่ยนวัสดุชนิดเดียวกันให้กลายเป็นสิ่งของหลากหลายรูปแบบได้นั้น ย่อมมาจากความเข้าใจในวัสดุอย่างลึกซึ้ง ซึ่งเขากล่าวด้วยความมั่นใจว่า ไม่มีวัสดุใดที่จะมีความยืดหยุ่นในการขึ้นรูปได้มากกว่าไม้ไผ่อีกแล้ว

ที่ตักใบชา ซึ่งผลิตขึ้นโดยใช้ เทคนิคการคงสภาพสีเขียว โดยในบรรดาผลงานเหล่านี้ ที่ตักใบชาไม้ไผ่รูปจักจั่น ซึ่งทำจาก ไม้ไผ่เหลี่ยม (ซ้าย) เคยได้รับรางวัลผลิตภัณฑ์หัตถศิลป์ยอดเยี่ยม จากสถาบันวิจัยและพัฒนาหัตถศิลป์ไต้หวันแห่งชาติ

พรีเซนเตอร์ไม้ไผ่

คำกล่าวนี้มิได้เกินจริง ในฐานะลูกหลานชาวอี๋หลาน เขาศึกษาด้านวนศาสตร์โดยตรงจากวิทยาลัยเกษตรและเทคโนโลยีอี๋หลาน วิทยาลัยเกษตรศาสตร์เจียอี้ จนถึงระดับปริญญาโท ภาควิชาวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติจงซิง ภูมิหลังทางการศึกษานี้เอง หล่อหลอมให้เขามีความเชี่ยวชาญด้านวัสดุไม้ไผ่มาอย่างลึกซึ้ง

หลินฉวินหานชี้ว่า การนำไม้ไผ่ไปประยุกต์ใช้งาน สามารถแบ่งออกได้เป็นสองแนวทางหลัก อย่างแรกคือการนำผิวไผ่ชั้นนอก ซึ่งเป็นส่วนที่มีความหนาแน่นของเส้นใยสูงสุดมาสานเป็นเครื่องใช้ และอย่างที่สองคือการตัดลำไผ่ให้เป็นแผ่นยาวที่มีความกว้างและความหนาตามที่ต้องการ ก่อนจะนำมาอัดกาวและอัดร้อนให้เป็นแผ่นไม้ไผ่

ด้วยสภาพภูมิอากาศแบบเกาะของไต้หวัน ทำให้ไม้ไผ่ต้องเผชิญการเปลี่ยนแปลงของอากาศอย่างรุนแรง ส่งผลให้ไม้ไผ่ไต้หวันมีความแข็ง ทนทาน และความสามารถในการรับแรงดัดงอสูงเป็นพิเศษ จึงนับเป็นแหล่งผลิตไม้ไผ่ชั้นเยี่ยมของโลก นี่คือเหตุผลที่การทำดาบไม้ไผ่ในกีฬาเคนโด้ของญี่ปุ่น เจาะจงเลือกใช้ไม้ไผ่จากไต้หวันเท่านั้น

นอกจากมีความยืดหยุ่นสูงในการแปรรูปใช้งานแล้ว ไม้ไผ่ยังเติบโตรวดเร็ว โดยใช้เวลาเพียง 4 ปีก็สามารถนำมาใช้งานได้ จึงเป็นวัสดุที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมและมีการปล่อยคาร์บอนต่ำ ด้วยความตระหนักในข้อดีนานัปการของไม้ไผ่ หลังจากสำเร็จการศึกษา เขาจึงตัดสินใจปักหลักสร้างธุรกิจที่ตำบลเฉ่าถุน (草屯) เมืองหนานโถว ซึ่งเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมไม้ไผ่ของไต้หวัน

กล่องตราประทับไม้ไผ่ที่ผ่านกระบวนการรักษาด้วยเทคนิคการคงสีเขียว สีเขียวชอุ่มสดใส ชวนให้นึกถึงผืนป่าและขุนเขาของไต้หวัน

หลินฉวินหาน ผู้ได้รับสมญานามว่า ดอกเตอร์ไม้ไผ่

คงไว้ซึ่งความเขียวสดของลำไผ่

ย้อนกลับไปในสมัยทำวิทยานิพนธ์ระดับปริญญาโท หลินฉวินหานเลือกศึกษาวัสดุไม้ไผ่แทนไม้เนื้อแข็งที่เป็น กระแสหลัก โดยได้รับแรงบันดาลใจจากตัวอย่างถาวรในห้องปฏิบัติการ จนพัฒนามาเป็นเทคโนโลยีเฉพาะตัวที่เรียกว่า เทคนิคการรักษาสีเขียวของไม้ไผ่โมโซ

เขาอธิบายว่า หลังจากตัดไม้ไผ่แล้ว โครงสร้างคลอโรฟิลล์ที่ผิวไผ่จะสลายตัวอย่างรวดเร็ว ประกอบกับการถูกแสงแดด ทำให้สีเขียวเปลี่ยนเป็นสีเหลือง นี่คือเหตุผลที่ผลิตภัณฑ์ไม้ไผ่ส่วนใหญ่ในปัจจุบันมักมีสีเหลืองนวล

อย่างไรก็ดี เขาได้ใช้หลักการการแทนที่ทางเคมี โดยการนำไม้ไผ่อายุ 3 ปีลงไปต้มในสารละลายเพื่อทำปฏิกิริยาแลกเปลี่ยนระหว่างแมกนีเซียมในคลอโรฟิลล์กับทองแดงในสารละลาย เมื่อกระบวนการให้ความร้อนเสร็จสิ้น ทองแดงจะกลับคืนสู่สารละลาย ไม้ไผ่ที่ผ่านกรรมวิธีนี้จะสามารถชะลอการสลายตัวของคลอโรฟิลล์ออกไปได้นานขึ้นอย่างมาก โดยไม่มีสารตกค้างในวัสดุ และผ่านการรับรองมาตรฐานความปลอดภัยจาก SGS

สีเขียวมรกตที่สะดุดตานี้ ถูกถ่ายทอดและแปลงโฉมเป็นชุดเครื่องใช้บนโต๊ะอาหารและชุดน้ำชาสีเขียวสดใสที่พบเห็นได้ยากในท้องตลาด เมื่อเทียบกับงานหัตถกรรมไม้ไผ่ทั่วไปที่มักมีภาพลักษณ์เรียบง่ายในแบบดั้งเดิม งานหัตถกรรมที่ผ่านเทคนิครักษาสีเขียวนี้ กลับเปี่ยมด้วยชีวิตชีวาและความมีเสน่ห์ของลำไม้ตามธรรมชาติได้อย่างน่าอัศจรรย์

แม้จะไม่ได้เติบโตมาจากครอบครัวช่างฝีมือดั้งเดิม แต่ด้วยความเชี่ยวชาญและความหลงใหลที่มีต่อวัสดุ ทำให้เขามี ไอเดียที่พรั่งพรูในการสร้างสรรค์งานไม้ไผ่อยู่เสมอ แม้ว่าในบางครั้ง ชายผู้หลงรักไม้ไผ่สุดหัวใจคนนี้ จะอดถอนหายใจไม่ได้ที่ไม้ไผ่ไม่มีลวดลายที่สวยงามชัดเจนหรือมีกลิ่นหอมจากเนื้อไม้ ทำให้ยากต่อการดึงดูดความสนใจ กระนั้นก็ตาม ชายผู้ได้รับสมญานามว่า ดอกเตอร์ไม้ไผ่ กลับสามารถใช้ความรู้และความเชี่ยวชาญถ่ายทอดคุณค่าของวัสดุชนิดนี้ออกมาได้อย่างเต็มเปี่ยม และในแง่นี้ เขาก็คือพรีเซนเตอร์ของไม้ไผ่ที่สมบูรณ์แบบที่สุดคนหนึ่งในยุคปัจจุบัน

ถาดผลไม้ลายดอกเบญจมาศที่ผ่านการปรับสภาพด้วยเทคนิคการคงสีเขียว เมื่อเวลาผ่านไป สีจะค่อย ๆ เปลี่ยนจากเขียวสดเป็นเขียวอมเหลือง

กาน้ำชาจากไม้ไผ่ ที่ผิวด้านนอกผ่านกระบวนการพิมพ์ลวดลายด้วยกรดซัลฟิวริกผสมกับดิน เมื่อสารดังกล่าวกัดกร่อนผิวเปลือกไม้ไผ่แล้ว จะหลงเหลือไว้เป็นลวดลายแบบแตกเป็นรอยร้าวด่าง