ซูอ้าว –บ้านเกิดของน้ำแร่เย็น

ในครั้งนี้ เราได้คุณจวงเหวินเซิง (莊文生) นักประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมท้องถิ่นของอี๋หลาน ซึ่งเป็นผู้อำนวยการของ Lantern Space มาเป็นผู้นำทาง เขาเล่าว่า ในอดีต อากาศที่ซูอ้าวจะมีกลิ่นกำมะถันจาง ๆ คนท้องถิ่นจึงไม่ได้เรียกว่าอาบน้ำแร่กำมะถัน แทนที่จะใช้คำว่าอาบน้ำแร่เย็น น้ำแร่เย็นซูอ้าวสามารถดื่มและอาบได้ ทำให้จนทุกวันนี้ น้ำแร่เย็น ก็ยังคงเป็นคำสำคัญที่นิยามถึงเมืองแห่งนี้มาจนถึงปัจจุบัน

สวนน้ำแร่เย็น มีทั้งบ่อส่วนตัวและบ่อสำหรับครอบครัว โดยมีบ่อน้ำเย็นและน้ำร้อนคู่กัน ทำให้สามารถเพลิดเพลินกับการแช่น้ำกับเพื่อนและครอบครัวได้อย่างสนุกสนาน

ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับน้ำแร่เย็น

น้ำต้องเย็นแค่ไหนถึงจะเรียกว่าน้ำแร่เย็น? ที่จริงแล้วนิยามของน้ำแร่เย็นจะแตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ สำหรับในไต้หวัน หมายถึง น้ำที่ผุดขึ้นตามธรรมชาติจากใต้ดินหรือถูกสูบขึ้นมาซึ่งมีอุณหภูมิต่ำกว่า 30°C และมีคาร์บอนไดออกไซด์อิสระมากกว่า 500 มิลลิกรัมต่อลิตร

จวงเหวินเซิง อธิบายว่า น้ำแร่เย็นจะต้องมีปัจจัยสำคัญสองประการ คือ หนึ่ง มีน้ำใต้ดินที่อุดมสมบูรณ์ และ สอง ชั้นหินที่สามารถสร้างคาร์บอนไดออกไซด์ได้เป็นจำนวนมาก ซูอ้าวมีภูมิประเทศที่ถูกโอบล้อมด้วยภูเขาสามด้านและหันหน้าออกสู่ทะเลทางด้านตะวันออก ทำให้ง่ายต่อการรวมตัวของไอน้ำ มีปริมาณน้ำฝนเพียงพอ และมีน้ำใต้ดินที่มาเติมเต็มอย่างมากมาย นอกจากนี้ ซูอ้าวมีหินปูนที่อุดมสมบูรณ์ ซึ่งปัจจุบันยังคงเป็นพื้นที่ที่มีโรงงานปูนซีเมนต์มากที่สุดในเมืองอี๋หลาน วัตถุดิบที่สำคัญที่สุดของปูนซีเมนต์คือหินปูน จึงถือเป็นประจักษ์พยานว่า อุตสาหกรรมจะถูกพัฒนาไปตามสภาพทางภูมิศาสตร์และทุกอย่างล้วนมีที่มาที่ไป

จากงานวิจัยของเฉินเจ้าเซี่ย (陳肇夏) ผู้เชี่ยวชาญอาวุโสด้านธรณีวิทยาของไต้หวันชี้ว่า น้ำแร่เย็นซูอ้าวเป็นน้ำแร่คาร์บอนิก (Carbonic Acid Spring) ซึ่งมีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ละลายอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเป็นก๊าซที่เกิดจากการแปรสภาพของหินที่เกิดจากแมกมา และหินที่ถูกเปลี่ยนสภาพจากความดันและอุณหภูมิสูง ลอยตัวขึ้นมาและละลายรวมกับน้ำใต้ดิน คาดว่าแหล่งกำเนิดของน้ำแร่เย็นอยู่ลึกลงไปใต้ดินราว 2 กิโลเมตร และมีอุณหภูมิเดิมของมันสูงถึง 80–90°C แต่เพราะน้ำแร่ที่มีก๊าซมีความหนาแน่นน้อยกว่าน้ำใต้ดินทั่วไป จึงพุ่งขึ้นสู่ด้านบน และในระหว่างการขึ้นสู่ผิวดินก็ได้ผสมและเจือจางไปกับน้ำใต้ดินที่อยู่ด้านบนซึ่งมีอุณหภูมิต่ำกว่า สุดท้ายแล้ว จึงกลายเป็นน้ำแร่เย็นที่อุณหภูมิ  22°C อย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน

น้ำแร่เย็นในสวนน้ำแร่เย็นซูอ้าว เป็นน้ำแร่กำมะถันแดง โดยบริเวณที่ตั้งปัจจุบันครอบคลุมถึงโรงงานและบ้านพักเก่าของทาเคนากะ โนบุคาเงะด้วย

การค้นพบน้ำแร่เย็น

ทาเคนากะ โนบุคาเงะ (竹中信景) คือผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาน้ำแร่เย็นซูอ้าว และได้รับการขนานนามว่า บิดาแห่งน้ำแร่เย็น

จวงเหวินเซิงเล่าว่า ในสมัยบุกเบิกยุคแรก ๆ ผู้คนเห็นซากปลา กุ้ง และแมลงตัวเล็ก ๆ ลอยอยู่เหนือน้ำแร่เย็นจึงเข้าใจว่าเป็นน้ำพิษ และไม่กล้าเข้าใกล้ จนกระทั่งในปี 1895 ที่ญี่ปุ่นเริ่มการขยายอาณานิคมเข้ามายังไต้หวัน นายทหารที่มีชื่อว่า ทาเคนากะ โนบุคาเงะ เดินทางมาถึงแถบซูอ้าว และผ่านบริเวณเชิงเขาชีซิงหลิ่ง (七星嶺) เขาลองตักน้ำขึ้นดื่ม แล้วรู้สึกสดชื่น แจ่มใส และสบายตัวไปทั่วทั้งร่างกาย จึงนำน้ำไปตรวจสอบเพิ่มเติม ก่อนจะพบว่าเป็นน้ำคาร์บอเนต ที่มีคุณภาพดีเยี่ยม และยังมีสรรพคุณทางการแพทย์ หลังปลดประจำการ ทาเคนากะ โนบุคาเงะได้ย้ายครอบครัวมาพำนักอาศัยที่ซูอ้าว และก่อตั้งโรงงานน้ำอัดลมลูกแก้วแห่งแรกในไต้หวันที่บริเวณเชิงเขาฉีซิงหลิ่ง และใช้น้ำแร่เย็นซูอ้าวเป็นวัตถุดิบหลัก โดยผสมกับน้ำตาลพร้อมเติมกลิ่นหอม จนกลายเป็นเครื่องดื่มที่ให้ความสดชื่น ซึ่งก็คือน้ำอัดลมลูกแก้ว ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน หลังจากที่น้ำแร่เย็นซูอ้าวกลายเป็นที่รู้จักในวงกว้าง ในยุคญี่ปุ่นปกครองได้มีการสร้าง บ่อน้ำแร่เย็นสาธารณะ แบบแยกชาย–หญิง รวมทั้งมีการเผยแพร่สรรพคุณของน้ำแร่เย็นอย่างกว้างขวาง ซูอ้าวจึงกลายเป็นหนึ่งในจุดหมายสำคัญของการท่องเที่ยวทางรถไฟ และถูกบันทึกให้เป็นอนุสรณ์สถานทางธรรมชาติ ในยุคที่ญี่ปุ่นปกครองไต้หวัน

คุณจวงเหวินเซิง กล่าวว่า ชาวซูอ้าวจะเรียกการอาบน้ำแร่เย็นว่าการอาบน้ำแร่กำมะถัน

สัมผัสอุณหภูมิ 22°C ตลอดปี

ในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ไต้หวันมุ่งเน้นการพัฒนาเศรษฐกิจ ทำให้การพัฒนาน้ำแร่เย็นซูอ้าวหยุดชะงักไปช่วงหนึ่ง จนกระทั่งทศวรรษที่ 1980–1990 อุตสาหกรรมการท่องเที่ยวซึ่งเป็นอุตสาหกรรมไร้ปล่องควัน เริ่มได้รับความสนใจมากขึ้นเรื่อย ๆ เทศบาลเมืองอี๋หลานจึงเริ่มวางแผนสร้างสวนสาธารณะน้ำแร่เย็น ให้ประชาชนใช้ในการพักผ่อนหย่อนใจ จวงเหวินเซิงได้เล่าอย่างละเอียดถึงพัฒนาการของน้ำแร่เย็นซูอ้าว ปัจจุบัน เมื่อมาถึงซูอ้าว นักท่องเที่ยวสามารถเลือกลงแช่ได้ทั้งบ่อน้ำแร่เย็นอาหลีสื่อ (阿里史冷泉) หรือ สวนสาธารณะน้ำแร่เย็นซูอ้าว ซึ่งเป็นของภาครัฐ หรือจะเลือกใช้บริการของบ่อน้ำแร่เย็นส่วนตัวในโรงแรมเอกชนรวมถึงโรงแรมที่มีการจัดอันดับดาวได้เช่นกัน

น้ำแร่เย็นอาหลีสื่อจัดอยู่ในประเภทน้ำแร่กำมะถันขาว เป็นโรงอาบน้ำสาธารณะที่ชาวบ้านในพื้นที่นิยมมาใช้บริการเป็นประจำ โดยมีบ่ออาบน้ำสาธารณะฟรีแบบแยกชาย-หญิง และมีบ่อแช่เท้าอยู่ด้านข้าง ซึ่งสามารถแช่เท้าเปล่าเพื่อสัมผัสความเย็นอันสดชื่นได้

ส่วนน้ำแร่เย็นในสวนสาธารณะน้ำแร่เย็นซูอ้าว จัดอยู่ในประเภทน้ำแร่กำมะถันแดง ซึ่งอุดมไปด้วยแร่ธาตุต่าง ๆ คุณจางเสี้ยนรุ่ย (張獻瑞) ผู้จัดการของสวนน้ำแร่เย็นซูอ้าวกล่าวว่า ฤดูร้อนถือเป็นช่วงไฮซีซั่นของการแช่น้ำแร่เย็น นักท่องเที่ยวต่างชาติที่มาเที่ยวเทศกาลศิลปะและการละเล่นเด็กนานาชาติอี๋หลาน จะมาเยือนที่นี่กันทุกปี ทำให้สถานที่แห่งนี้เป็นที่นิยมเป็นอย่างมาก

ถัดจากสวนสาธารณะน้ำแร่เย็นซูอ้าวคือ โรงแรมน้ำแร่เย็นจินหัว ที่หน้าทางเข้าของโรงแรมเขียนไว้อย่างเด่นชัดว่า มาแช่น้ำอัดลมกันเถอะ หลินตงป๋อ (林東柏) ผู้บริหารรุ่นที่สองอธิบายว่า เนื่องจากที่ตั้งของโรงแรมอยู่ใกล้กับต้นน้ำของน้ำแร่เย็น ทำให้เมื่อทางรัฐบาลมาตรวจคุณภาพน้ำ พบว่าในน้ำมีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์อิสระสูงถึง 2,000 มิลลิกรัมต่อลิตร เมื่อเราลองย่อตัวลงไปในบ่อน้ำแร่เย็นได้ไม่นาน ผิวก็ถูกปกคลุมด้วยฟองเล็ก ๆ เหมือนแช่อยู่ในน้ำอัดลมแบบไร้น้ำตาล ตอนแรกอาจรู้สึกเย็นจัด แต่เพียงไม่กี่นาทีร่างกายจะค่อย ๆ อุ่นขึ้น และเมื่อขึ้นจากบ่อแล้วผิวนุ่มลื่นอย่างเห็นได้ชัด ถือเป็นการสัมผัสประสบการณ์ที่ทั้งประหลาดและน่าทึ่ง อย่างไรก็ตาม เจ้าของโรงแรมเตือนว่า การแช่น้ำแร่เย็นควรระวังเรื่องการระบายอากาศ และต้องระวังอย่าให้เกิดอาการสำลักก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ด้วย

ประสบการณ์การแช่น้ำแร่เย็นนั้นแตกต่างจากการแช่น้ำพุร้อนอย่างสิ้นเชิง หลินตงป๋อเล่าว่า หากแช่น้ำแร่เย็นในฤดูร้อน ร่างกายจะคงความเย็นสดชื่นได้นานถึง 2–3 ชั่วโมง แม้จะอยู่กลางแดดก็ยังรู้สึกสบาย ส่วนในฤดูหนาว จะมีไอน้ำปกคลุมบริเวณผิวน้ำของน้ำแร่เย็น และแม้อากาศภายนอกจะมีอุณหภูมิเพียง 15 องศาเซียลเซียส การลงแช่น้ำแร่เย็นก็ยังถือเป็นความสุขอย่างหนึ่ง

ในความเป็นจริงแล้ว ประเทศที่มีน้ำแร่เย็นไม่ได้มีเพียงไต้หวันและอิตาลีเท่านั้น ถ้าหากคุณมีโอกาสมาเยือนไต้หวัน โปรดอย่าพลาดการไปสัมผัสกับแหล่งทรัพยากรธรรมชาติ ซึ่งเหมาะสำหรับการไปเยือนทั้งในฤดูหนาวและฤดูร้อน ที่พระเจ้าประทานมาให้แห่งนี้

เนื่องจากน้ำแร่เย็นซูอ้าวมีก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ละลายอยู่เป็นจำนวนมาก ทำให้เมื่อแช่ตัวลงไปจะมีฟองอากาศปกคลุมไปทั่วผิวหนัง จึงถูกเปรียบว่าเหมือนกำลังแช่อยู่ในน้ำอัดลม (ภาพโดย เติ้งฮุ่ยฉุน)

ซูอ้าวมีฝนตกชุก ประกอบกับสภาพทางธรณีวิทยาที่มีหินปูนอยู่มาก จึงทำให้เกิดเป็นน้ำแร่เย็นซูอ้าว ถือเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่พระเจ้าประทานมาให้