Cơ Long huyền ảo, Beipu hoài cổ

Lòng thành kính với Tết Trung Nguyên

Vì muốn khám phá bầu không khí huyền bí của Cơ Long, chúng tôi đã nhờ cô Tô Tiểu Lam (Su Hsiao-lan) dẫn đường. Cô là người đã sinh sống tại Cơ Long từ nhỏ và cũng là người đã thành lập nhóm “Keelung for a walk” vào năm 2015, giúp người dân Cơ Long thêm gắn bó với quê hương, đồng thời cũng hướng dẫn để bạn bè quốc tế tìm hiểu về thành phố này.

“Đối với người Cơ Long, Tết Trung Nguyên là lễ tế quan trọng nhất”, cô Tô Tiểu Lam chia sẻ. Nhìn lại lịch sử phát triển của Cơ Long, cảng biển là nơi tụ hội của các nhóm dân di cư. Tuy nhiên, trong thời kỳ đầu, vì tranh giành tài nguyên, cộng đồng di dân Chương Châu và Tuyền Châu đã xảy ra xung đột đẫm máu. Đến những năm 1850, các vị thân hào địa phương đã đứng ra hòa giải, mời hai nhóm di dân này đến đền Khánh An thương lượng, thỏa thuận sau này các dòng tộc sẽ luân phiên đứng ra tổ chức lễ tế Trung Nguyên để phổ độ cho các “hảo huynh đệ” (tức những cô hồn không nơi nương tựa). Điều này tượng trưng cho sự chung sống hòa bình giữa những các cộng đồng di dân khác nhau. Đây cũng chính là nguồn gốc của lễ hội Tết Trung Nguyên Cơ Long.

Thêm vào đó, đặc điểm phát triển ngành nghề địa phương trước đây như khai thác than đá và đánh bắt cá đều là những ngành có mức độ rủi ro cao. Qua lời kể của nhiều người lớn tuổi trong vùng, “điều người Cơ Long mong cầu nhất là sự bình an. Họ tin rằng những người đã khuất có thể phù hộ bình an cho mình nên cuối cùng đã gửi gắm niềm tin ấy vào các ‘hảo huynh đệ’. Vì vậy, người Cơ Long đặc biệt coi trọng Tết Trung Nguyên”, cô Tô Tiểu Lam nói.

Vì thế, hằng năm vào tháng Bảy âm lịch, khi “Quỷ Môn Quan” (tức Cửa địa ngục) mở ra, các linh hồn trở về dương gian “nghỉ hè”, người dân nơi đây sẽ chuẩn bị lễ vật phong phú cùng vàng mã để cúng tế, siêu độ cho các cô hồn. Cô Tô Tiêu Lam mô tả, khi bước đi trong thành phố Cơ Long vào tháng Bảy, khắp nơi đều ngập tràn khói hương do đốt giấy tiền vàng mã; đèn lồng được treo dọc các con phố, điện thờ chính đặt tại Công viên Trung Chính (Zhongzheng Park), khi bật đèn lên, giữa đêm đen thăm thẳm, ánh đèn rực rỡ, chói loà muôn sắc, tựa như bước vào một thế giới khác, vô cùng huyền ảo.

Ánh sáng rực rỡ từ điện chính khiến cho Cơ Long tháng Bảy ngập tràn không khí huyền ảo.

Sự huyền ảo trong ngõ hẻm

Cô Tô Tiểu Lam dẫn chúng tôi đến không gian lịch sử, nơi từng diễn ra cuộc hòa giải giữa người Trương Châu và Tuyền Châu, tức đền Khánh An, nơi đây chủ yếu thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu. Trong đại điện của đền, các vị thần đảm nhiệm những chức trách khác nhau, trên các xà nhà và cột trụ treo đầy lồng đèn đỏ gửi gắm điều mong ước của các tín đồ, khói hương nghi ngút. Tuy là cảnh tượng vô cùng quen thuộc của một ngôi đền truyền thống nhưng lại mang đến một cảm giác huyền ảo khó tả.

Khi bụng bắt đầu đói, cô Tô Tiểu Lam đưa chúng tôi lên chợ Nhân Ái (Ren’ai Market). Không gian chợ giống như một mê cung, chợ không chỉ có các món ăn ngon hấp dẫn, mà còn đáp ứng mọi nhu cầu sinh hoạt thường ngày của người dân. Cơ Long thời kỳ đầu từng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nhật Bản và Mỹ, vì thế văn hóa cà phê ở đây phát triển từ rất sớm, ngay trong chợ truyền thống cũng có thể thấy các “barista” (người pha chế cà phê) cầm ấm rót cà phê thủ công một cách điệu nghệ. Điều thú vị là ngay bên cạnh lại là tiệm làm móng với những lọ sơn móng tay sắc màu sặc sỡ được bày biện ngay ngắn, chỉ cần đặt thêm vài chiếc ghế bành, lập tức sẽ trở thành địa điểm thư giãn, làm đẹp của các bà nội trợ sau một buổi đi chợ mua sắm.

Tiếp tục men theo những lối rẽ quanh co, chúng tôi đến một lối đi khác. Trên con đường này, tường treo đầy gương soi, những chiếc máy uốn tóc kiểu cũ dạng tay đòn như mọc ra từ tường. Khách hàng ngồi trước gương để gội đầu, uốn tóc, đắp mặt nạ, tỉa chân mày. Đi trong một khu chợ truyền thống mà lại như lạc vào tiệm salon làm tóc, cảnh tượng ấy, bạn bảo sao lại không thấy huyền ảo được chứ?

“Grandma and Her Ghosts” ra mắt năm 1998, là một cột mốc quan trọng của ngành phim hoạt hình Đài Loan. Năm 2024, phần hai của phim đang trong quá trình chuẩn bị. (Ảnh: Rice film International)

Ngôi nhà cổ trên phố cổ Beipu

Khi đến Beipu (Bắc Phố), quê hương của câu chuyện “Gold Leaf”, chủ tiệm sách độc lập địa phương Book Blue Magpie – anh Trần Vạn Thành (Chen Wan-cheng) đứng trước di tích quốc gia “Biệt thự Kim Quảng Phúc” (Jin Guang Fu Mansion), kể lại câu chuyện từ hơn một trăm năm trước. Khu Da’ai khi xưa (gồm Beipu, Baoshan, E’mei) vốn là khu vực sinh sống của người dân tộc nguyên trú, người Hán rất khó tiếp cận. Năm 1835, triều đình nhà Thanh có ý định khai khẩn vùng Tân Trúc nên đã giao cho Khương Tú Loan (Jiang Xiu-luan), người Khách Gia, đứng đầu thành lập tổ chức khai khẩn mang tên Đội khai khẩn Kim Quảng Phúc, là đơn vị vừa đảm nhận vai trò phòng thủ chống người dân tộc nguyên trú, vừa thực hiện công việc khai hoang mở rộng đất đai. Biệt thự Kim Quảng Phúc chính là dinh thự công quyền dành cho việc khai khẩn còn được bảo tồn nguyên vẹn nhất cho đến ngày nay. Từ cái tên “Kim Quảng Phúc”, có thể thấy rõ ý nghĩa đằng sau, “Kim” tượng trưng cho sự may mắn, “Quảng” đại diện Quảng Đông, “Phúc” đại diện cho Phúc Kiến, cho thấy những người tham gia khai khẩn khi xưa đến từ cả hai vùng Quảng Đông và Phúc Kiến. Đây chính là minh chứng quan trọng cho sự hợp tác giữa người Phúc Kiến và người Quảng Đông, góp phần xóa bỏ sự đối đầu giữa các nhóm sắc tộc tại đây.

“Gold Leaf” là một bộ phim truyền hình do Đài truyền hình PTS sản xuất, được chuyển thể từ nguyên mẫu là thương nhân ngành trà Khương A Tân ở Beipu (Tân Trúc). Câu chuyện kể về giai đoạn từ năm 1949 đến năm 1955, khi trà Đài Loan lần thứ hai vươn tầm quốc tế. (Ảnh: do PTS cung cấp)

Câu chuyện mua lại “nhà mình”

Địa hình Beipu chủ yếu là đồi núi và gò đất, là dạng đất pha cát tơi xốp, rất thích hợp để trồng trà. Nhờ đó, lịch sử trồng trà ở Beipu đã được duy trì từ cuối đời nhà Thanh cho đến nay, nổi bật nhất là trà Pengfeng (trà Bành Phong), một loại trà có chất lượng và giá trị kinh tế cao. Gia tộc họ Khương ở Beipu từng sở hữu nhà máy chế biến trà lớn nhất Đài Loan thời bấy giờ, được trang bị thiết bị hiện đại, chuyên xuất khẩu trà đen và trà Pengfeng (hay còn gọi là trà Đông Phương Mỹ Nhân). Một vài năm sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc, ngành xuất khẩu trà đạt đến đỉnh cao, được mệnh danh là “thời hoàng kim của trà”.

Tuy nhiên, đến những năm 1950, những nước lớn về sản xuất trà như Ấn Độ và Sri Lanka đã phục hồi năng lực sản xuất, cùng với lạm phát và các vấn đề trong quản lý kinh doanh, công ty Yung Kuang do Khương A Tân (Chiang A- Hsin) điều hành đã phá sản. Căn biệt thự kiểu Tây do ông xây dựng để ở và tiếp khách quốc tế buộc phải thế chấp cho ngân hàng, từ đó gia tộc họ Khương ly tán mỗi người một nơi. Mãi đến 50 năm sau, vào năm 2012, con cháu trong dòng họ mới cùng nhau góp vốn chuộc lại ngôi nhà, rồi mất thêm hai năm để trùng tu lại biệt thự. Năm 2018, Đài Truyền hình PTS đã dựa trên câu chuyện của ông Khương A Tân để sản xuất bộ phim truyền hình “Gold Leaf” với chủ đề “thương trường như chiến trường”. Căn biệt thự sau khi được tu bổ, phục hồi cũng trở thành một trong những bối cảnh chính của bộ phim.

Hiện nay, biệt thự Khương A Tân mở cửa đón khách tham quan theo hình thức đặt lịch trước. Ngày hôm đó, người hướng dẫn chúng tôi là ông Hoàng Ung Hy (Fred Huang) - Chủ tịch Quỹ Giáo Dục Khương A Tân, cũng chính là cháu rể của ông Khương A Tân.

Biệt thự kiểu phương Tây của Khương A Tân từng bị đem đi thế chấp khi công ty phá sản. 50 năm sau, con cháu trong nhà đã cùng nhau góp vốn chuộc lại căn nhà và khôi phục lại diện mạo ban đầu.

Khám phá không gian “Gold Leaf”

Các cảnh quay trong “Gold Leaf” đã đưa nhiều phong cảnh đặc sắc của Đài Loan vào trong từng thước phim. Bối cảnh ngôi nhà tổ tiên trong phim được mượn từ nhà cổ gia đình họ Tiêu ở Jiadong (Bình Đông) và di tích cấp huyện Dư Tam Quán ở Yongjing (Chương Hóa). Ký túc xá của KK được quay tại nhà cũ của ông Ân Hải Quang (Yin Hai-kuang). Không gian chế biến trà trong phim được ghi hình tại nhà máy trà cổ Daxi (Đào Viên) và nhà máy trà cổ Nhật Nguyệt (tại Yuchi, Nam Đầu). Cảnh hội chợ trà ở Anh được quay tại Nhà khách Đài Bắc (Taipei Guest House). Ngoài ra, phim còn ghi hình tại nhiều địa điểm như Trung Sơn Đường (Zhongshan Hall) và dãy 10 căn nhà cổ liền kề trên phố Địch Hóa ở Đài Bắc, rạp hát Ruiwudan ở Hoa Liên… Những khung hình đầy tính điện ảnh ấy không chỉ tạo nên nét đẹp cổ điển và sâu lắng cho bộ phim, mà còn khiến người xem thêm khao khát được khám phá, thăm lại những góc nhỏ mang đậm sắc màu Đài Loan.

Tòa nhà Tianshui Hall của nhà họ Khương với cổng vào tao nhã và mái hiên kiểu đuôi én uốn cong, là ngôi nhà cổ nổi bật trên phố cổ Beipu.