Dùng “Tư duy thiết kế” để giảm thiểu rác thải

Tiềm năng to lớn của nền kinh tế tuần hoàn Đài Loan
:::

2020 / Tháng 10

Bài viết‧Tina Xie Ảnh‧Chuang Kung-ju Biên dịch‧Thúy Anh


2016年,台灣被《華爾街日報》讚許為「垃圾回收的天才」;同年上任的新政府宣布台灣將進入「循環經濟」的時代,並將這項目標列入「5+2產業創新計畫」。剎時,「循環經濟」成了熱門關鍵字,但許多人也誤將它與回收畫上等號。事實上,這是一個超越回收、跨足不同產業,能夠引領台灣走出代工困境的轉型策略。


Năm 2016, Đài Loan được tờ Wall Street Journal khen ngợi là “Thiên tài rác thải tái chế”. Trong cùng năm đó, sau kỳ bầu cử, Chính phủ mới tuyên bố Đài Loan chuẩn bị bước vào thời đại “Kinh tế tuần hoàn”, đồng thời đưa hạng mục này vào trong “Chương trình đổi mới ngành nghề 5+2”. Chỉ trong chốc lát, cụm từ “kinh tế tuần hoàn” trở thành một từ khóa gây sốt, thế nhưng nhiều người vẫn ngộ nhận rằng nó tương đương với “tái chế”. Trên thực tế, đây là một chiến lược chuyển đổi kinh tế vượt trên cả tái chế và phạm vi ngành nghề, có thể dẫn dắt Đài Loan thoát ra khỏi cảnh “công xưởng sản xuất phụ tùng gốc” (OEM).

 

“Kinh tế tuần hoàn”, nói đơn giản là suy nghĩ “làm sao không tạo ra rác thải”, còn mô hình kinh tế tuyến tính thì vừa hay ngược lại: khai thác nguyên liệu, sản xuất sản phẩm, người tiêu thụ sử dụng và vứt bỏ sản phẩm. Từ một tài nguyên có giá trị, cuối cùng trở thành rác thải và hơn nữa còn ngày một tăng thêm. Để ngăn chặn số mệnh “từ cái nôi cho tới nấm mồ” (từ khai thác tài nguyên tự nhiên cho đến thải bỏ trở lại tự nhiên) của sản phẩm, đồng thời thay đổi thói quen sản xuất và mua sắm của doanh nghiệp và người tiêu dùng, xã hội Đài Loan đã bắt đầu có một nguồn lực thúc đẩy cho sự chuyển đổi này. Thông qua sự phối hợp giữa Chính phủ và doanh nghiệp, cùng với việc tích cực tuyên truyền cho người dân, họ hy vọng trong tương lai, Đài Loan có thể trở thành “Hòn đảo tuần hoàn”. 

 

Thiết kế sản phẩm “từ cái nôi đến cái nôi”

Những thảo luận quốc tế về việc thiết kế sản phẩm đáp ứng mô hình kinh tế tuần hoàn được khởi nguồn từ nguyên tắc thiết kế Cradle to Cradle (hay còn gọi là C2C, tức là từ cái nôi đến cái nôi (liên tục tái sinh)) mà giáo sư Hóa học người Đức Michael Braungart và kiến trúc sư người Mỹ William McDonough đưa ra. Nguyên tắc này cho rằng, từ khâu thiết kế sản phẩm là đã phải cân nhắc đến việc cuối cùng chúng sẽ được tái chế hoặc trực tiếp phân hủy để trở thành chất dinh dưỡng trong tự nhiên như thế nào?

Năm 1987, ông Michael Braungart đã sáng lập công ty Environmental Protection Encouragement Agency (EPEA) tại Đức dựa trên nguyên tắc C2C và vào năm 2010, Đài Loan cũng trở thành cứ điểm đầu tiên của EPEA tại châu Á.

Năm 2012, “Liên minh Chiến lược từ cái nôi đến cái nôi Đài Loan” (Taiwan Cradle to Cradle Strategic Alliance, viết tắt là C2C Taiwan) được thành lập, đây là một tổ chức được xúc tiến bởi Sở Bảo vệ môi trường và chi nhánh công ty EPEA tại Đài Loan, mục đích là giúp cho các doanh nghiệp thành viên hiểu thêm về khái niệm C2C, đồng thời cùng hợp tác để thúc đẩy thực hiện kế hoạch C2C trong công nghiệp.

Hai doanh nghiệp thành viên là “Xưởng In màu Nan Tai” và “Melchers” chính là những ví dụ thành công trong việc áp dụng C2C. Giám đốc bộ phận kinh doanh của Melchers-ông Huỳnh Tuấn Chương bày tỏ, dầu đậu nành trông có vẻ như là một nguyên liệu bảo vệ môi trường, nhưng thật ra bên trong có chứa một hàm lượng dầu khoáng nhất định, không những không có lợi trong việc thu hồi và tái chế các loại giấy, mà còn có thể làm ảnh hưởng đến sức khỏe của các nhân viên trong xưởng in, còn loại mực của Huber Group (Đức) mà công ty ông đại lý là mực in từ dầu thực vật 100%, phù hợp với chứng nhận C2C, không gây nguy hại cho môi trường và sức khỏe. Sau khi công ty in màu Nan Tai biết về sản phẩm này, họ bắt đầu điều chỉnh kỹ thuật in ấn của mình, sử dụng mực in Huber thay cho mực in từ dầu đậu nành, nỗ lực đạt đến mục tiêu “Không phế thải”.

 

Redefine, Redesign: Nhu cầu dẫn dắt thiết kế

“Tận dụng tài nguyên từ phế liệu chỉ là bước khởi đầu của nền kinh tế tuần hoàn” – ông Huỳnh Dục Trưng (Charles Huang), Chủ tịch Quỹ Tuần hoàn Đài Loan (Taiwan Circular Economy Network) nói. Ông cho rằng, trước đây ta thường nhắc đến mô hình 3Rs: Reduce, Reuse, Recycle (giảm lượng, tái sử dụng, tái chế), thế nhưng bây giờ phải chuyển hướng sang 2Rs: Redefine, Redesign (tái định nghĩa, tái thiết kế).

“Thật ra chúng ta chỉ cần gió mát chứ không cần phải mua máy lạnh liên tục”. Ông Huỳnh Dục Trưng chỉ ra điều ngộ nhận trong thói quen tiêu dùng ngày nay và cũng nhấn mạnh rằng, khi người tiêu dùng “tái định nghĩa nhu cầu” của mình thì doanh nghiệp sẽ phải thay đổi mô hình kinh doanh và thiết kế sản phẩm. Khi mô hình kinh doanh với mục đích đào thải cái cũ nếu được thay bằng mục đích “phục vụ người tiêu dùng” thì sản phẩm sẽ được thiết kế với thời hạn sử dụng dài hơn, nguồn thu lợi của doanh nghiệp sẽ chuyển sang hình thức bảo hành định kỳ, lượng rác thải cũng theo đó mà giảm đi đáng kể.

“Tôi bán dịch vụ cho bạn, bạn sẽ là khách hàng suốt đời của tôi”. Trong tương lai, hình thức dịch vụ hóa không chỉ giúp giảm thiểu lượng rác thải, mà còn giúp củng cố nhu cầu của người tiêu dùng đối với thương hiệu. Trong cuộc sống, những sản phẩm cần phải được “tái định nghĩa nhu cầu” quá nhiều, ông Huỳnh Dục Trưng đưa ra ví dụ: “Bạn đã từng bị giấy cắt vào tay chưa? Dao cạo râu làm từ giấy có thể vứt bỏ đi sau khi sử dụng xong, trở về với thiên nhiên”. Ông Huỳnh Dục Trưng phấn khởi chia sẻ về những sự thay đổi mà thiết kế tuần hoàn có thể mang lại cho cuộc sống.

“Đài Loan thật ra có cơ hội để trở thành đầu tàu trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn này”. Ông Huỳnh Dục Trưng, người đã từng tham gia rất nhiều diễn đàn quốc tế cho rằng, nhược điểm của Đài Loan trong quá khứ thật ra là ưu thế ở hiện tại, kinh nghiệm gia công tích lũy được từ nhiều năm qua đã bồi dưỡng nên năng lực sản xuất vững mạnh. Đây là điều mà các quốc gia châu Âu không thể nào vượt qua được. Trên thực tế, đã có quốc gia châu Âu muốn noi theo phương pháp kinh tế tuần hoàn của Đài Loan.

“Đài Loan chắc chắn sẽ bước vào con đường kinh tế tuần hoàn, chỉ là vấn đề sớm hay muộn mà thôi”. Ông Huỳnh Dục Trưng bày tỏ, ngành công nghiệp của Đài Loan chủ yếu là gia công, nhưng nguyên vật liệu hầu như phải dựa vào nhập khẩu. Do đó, chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn với trọng tâm là thiết kế sản phẩm mới chính là mục tiêu phát triển trong tương lai.

 

REnato lab: Phòng thí nghiệm kinh tế tuần hoàn

Cùng với sự trỗi dậy của khái niệm kinh tế tuần hoàn, công ty hỗ trợ các doanh nghiệp áp dụng kinh tế tuần hoàn cũng dần hình thành. Năm 2014, REnato lab được thành lập, đây là một công ty tư vấn về bảo vệ môi trường, lấy chữ “re” với ý nghĩa là tái sinh, kết hợp với từ “nato” (tiếng Ý) nghĩa là sinh ra, tượng trưng cho việc công ty này dùng phương pháp kinh tế tuần hoàn để biến mọi phế thải tưởng chừng như vô dụng, một lần nữa sản sinh ra giá trị của nó.

 Người sáng lập REnato lab là ông Vương Gia Tường (Jackie Wang), trước đây từng làm việc tại tổ chức China Technical Consultants (Đài Loan), hỗ trợ Chính phủ vạch ra chính sách bảo vệ môi trường và năng lượng v.v... Ông phát hiện ra rằng, mặc dù chính sách có thể ảnh hưởng đến ngành công nghiệp, nhưng vẫn không thể thay đổi ý nguyện chọn mua sản phẩm bảo vệ môi trường của người dân. Vì thế, ông hỗ trợ cho các doanh nghiệp kiểm kê và tuyên truyền giáo dục cho người dân, giúp mọi người hiểu rõ hơn về khái niệm tuần hoàn, từ đó chủ động ủng hộ và hành động.

Giai đoạn đầu của REnato lab chủ yếu là tái chế phế liệu thành sản phẩm, ví dụ như biến lốp xe thành ghế ngồi, thế nhưng ông Vương Gia Tường phát hiện, lượng phế liệu thật sự là quá nhiều, cho nên thay vì thực hiện tái chế ở giai đoạn sau của sản phẩm, chi bằng giúp đỡ doanh nghiệp tìm ra vấn đề ngay từ giai đoạn trước sản xuất, giảm thiểu sản sinh rác thải. Vì thế, ông quyết định chuyển sang mở công ty tư vấn.

Ngoài việc hỗ trợ doanh nghiệp kiểm kê và tìm kiếm nguyên nhân chủ yếu sản sinh ra rác thải, REnato lab còn liên kết với nhiều doanh nghiệp khác nhau, từ xử lý phế liệu, gia công thành nguyên liệu, làm ra sản phẩm, cho đến tiêu thụ, kết nối các đơn vị với nhau, mới có thể hoàn thành một sản phẩm với thiết kế tuần hoàn. Ngoài hỗ trợ về mặt sản phẩm, việc điều chỉnh sang mô hình kinh doanh kinh tế tuần hoàn cũng là một trong những dịch vụ của họ. Ví dụ như giúp cho doanh nghiệp máy tính Acer thiết lập trạm thu pin cũ tại các cửa hàng 7-11 trên khắp Đài Loan, tiện lợi hơn cho người tiêu dùng trong việc tái chế rác thải.

Dù đã chuyển sang làm công ty tư vấn, thế nhưng REnato lab vẫn tiếp tục công việc thiết kế sản phẩm của mình, thậm chí còn xây dựng một kho nguyên vật liệu, giúp các nhà thiết kế có thể nắm bắt rõ tính chất của vật liệu, từ đó cho ra sản phẩm thích hợp hơn. “Phòng thí nghiệm của chúng tôi nằm ngay trong công xưởng của người khác”, ông Vương Gia Tường nói. Ông định vị REnato lab là một “Phòng thí nghiệm kinh tế tuần hoàn”, tìm cách tạo ra sản phẩm từ nguyên vật liệu của khách hàng, sau khi làm xong, nếu như khách hàng cũng chấp nhận thì chúng sẽ được đưa vào sản xuất ngay sau đó.

Không chỉ muốn tạo sự ảnh hưởng đến doanh nghiệp, REnato lab còn muốn tạo ảnh hưởng đến người dân. Năm 2019, triển lãm Future is now được tổ chức tại Khu Văn hóa sáng tạo Hoa Sơn (Đài Bắc) đã giúp cho người dân tìm hiểu về nguồn tài nguyên và phương pháp thực hành lối sống kinh tế tuần hoàn, đồng thời thông qua hoạt động trải nghiệm  tại chỗ, giúp họ phá vỡ những định kiến về sản phẩm tuần hoàn như không mỹ quan và không bền.

 

Thách thức đối với Đài Loan: Thương hiệu và tài nguyên

Hai ông Huỳnh Dục Trưng và Vương Gia Tường là những người có kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực kinh tế tuần hoàn. Cả hai đều bày tỏ, “thương hiệu” và “phân phối tài nguyên” hiện tại đang là hai thử thách lớn của Đài Loan trong việc phát triển kinh tế tuần hoàn.

Ông Vương Gia Tường cho biết, đa số người dân trong nước khi nhìn thấy sản phẩm được thiết kế với khái niệm tuần hoàn đều có suy nghĩ rằng “đồ tái chế tại sao lại đắt đến như vậy?”, thế nhưng ở nước ngoài thì hoàn toàn ngược lại, người dân của họ bằng lòng bỏ ra thêm chút tiền để ủng hộ cho những sản phẩm bảo vệ môi trường.

Dù vậy, những năm gần đây, mức độ chấp nhận của người dân Đài Loan đối với sản phẩm tái chế đã được nâng cao. Ví dụ như giày được làm từ rác thải biển và nhựa PET của Adidas và Nike, nhưng họ đều không phải là thương hiệu bản địa của Đài Loan, “nếu là thương hiệu trong nước, chưa chắc đã có giá này”. Ông Vương Gia Tường cho rằng, thiết kế của Đài Loan có tiếng tăm nhất định trên trường quốc tế, thế nhưng những thiết kế mang khái niệm tuần hoàn thì vẫn còn cần được quan tâm chú ý nhiều hơn.

Ông Huỳnh Dục Trưng bày tỏ, Đài Loan muốn phát triển kinh tế tuần hoàn thì phải cần đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ gây ảnh hưởng đến doanh nghiệp lớn. Các doanh nghiệp lớn có quy mô rộng lớn, chỉ có thể thay đổi và điều chỉnh ở phạm vi nhỏ, nhưng ngược lại, các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tính linh động cao, lối tư duy linh hoạt hơn, cho nên dễ thực hiện việc thay đổi tổng thể hơn. Ông Vương Gia Tường bày tỏ, nếu như Chính phủ có thể điều phối tài nguyên để cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ có thêm cơ hội phát triển kinh tế tuần hoàn thì khái niệm tuần hoàn sẽ nhanh chóng phát triển và đẩy nhanh trong ngành công nghiệp.

Kinh tế tuần hoàn là một hình thức kinh doanh khác và cũng là cái nhìn mới về môi trường, tài nguyên sẽ mãi mãi được tái sinh trong vòng xoay tuần hoàn này. Khi Đài Loan phải đối mặt với những khó khăn như thiếu nước, thiếu điện, thiếu đất, kinh tế tuần hoàn có lẽ cũng chính là một giải pháp hữu hiệu.

Bài viết liên quan

近期文章

ไทย IN

ลดขยะได้ด้วยการออกแบบแนวใหม่

ศักยภาพอันมหาศาลของเศรษฐกิจหมุนเวียนในไต้หวัน

บทความ‧เซี่ยอี๋ถิง รูปภาพ‧จวงคุนหรู คำแปล‧อัญชัน ทรงพุทธิ์

2016年,台灣被《華爾街日報》讚許為「垃圾回收的天才」;同年上任的新政府宣布台灣將進入「循環經濟」的時代,並將這項目標列入「5+2產業創新計畫」。剎時,「循環經濟」成了熱門關鍵字,但許多人也誤將它與回收畫上等號。事實上,這是一個超越回收、跨足不同產業,能夠引領台灣走出代工困境的轉型策略。


เมื่อปีค.ศ.2016 ไต้หวันได้รับการยกย่องจากหนังสือพิมพ์เดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัลของสหรัฐอเมริกาว่าเป็น “อัจฉริยะแห่งการรีไซเคิลขยะ” ในปีถัดมารัฐบาลชุดใหม่ที่เพิ่งขึ้นบริหารประเทศได้ประกาศให้ไต้หวันเข้าสู่ “ยุคแห่งเศรษฐกิจหมุนเวียน” ขณะเดียวกันได้จัดให้เป็นหนึ่งในเป้าหมายของ “แผนอุตสาหกรรมนวัตกรรม 5+2” (5+2 industrial innovation plan) ส่งผลให้ “เศรษฐกิจหมุนเวียน” กลายเป็นคำที่มีคนค้นหามากที่สุดในชั่วพริบตา แต่ยังมีคนจำนวนมากเข้าใจผิด คิดว่าคำๆ นี้มีความหมายเดียวกับคำว่า “รีไซเคิล” ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้ว “เศรษฐกิจหมุนเวียน” มีความหมายกว้างกว่าคำว่ารีไซเคิลและเกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมทุกประเภท อีกทั้งเป็นแผนยุทธศาสตร์ที่สามารถนำพาไต้หวันก้าวข้ามขีดจำกัดในการเป็นเพียงผู้รับจ้างผลิตสินค้า (OEM) ได้อีกด้วย

 

หากจะอธิบายความหมายของ “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ด้วยประโยคง่ายๆ เพียงประโยคเดียว ก็น่าจะหมายถึง การใคร่ครวญว่า “ทำอย่างไรจึงจะไม่สร้างขยะขึ้นมา” ซึ่งตรงกันข้ามกับโมเดลธุรกิจในปัจจุบันที่เป็นลักษณะของเศรษฐกิจเส้นตรง (Linear Economy) อันประกอบด้วย 3 ขั้นตอนคือ นำมาใช้ ผลิต และทิ้ง (Take-Make-Dispose) โดยการนำมาใช้ (Take) หรือการดึงทรัพยากรจำนวนมหาศาลมาใช้ ก่อนจะนำมาผ่านกระบวนการผลิต (Make) จากนั้นขายให้ลูกค้านำไปบริโภคหรือใช้งาน และเมื่อผลิตภัณฑ์หมดประโยชน์ก็จะถูกนำไปทิ้ง (Dispose) ทรัพยากรที่มีคุณค่ากลายสภาพเป็นขยะและเพิ่มปริมาณขึ้นอย่างต่อเนื่อง เพื่อยุติชะตากรรมของผลิตภัณฑ์ “จากอู่สู่สุสาน” (Cradle to Grave) ซึ่งหมายถึงเริ่มต้นด้วยการตักตวงทรัพยากรจากแหล่งกำเนิด (Cradle) แล้วไปจบที่สุสานกลายเป็นขยะกองโต (Grave) รวมถึงปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความเคยชินในการผลิตสินค้าของผู้ประกอบการและการจับจ่ายของผู้บริโภค ภาคประชาชนในไต้หวันได้ร่วมกันสร้างกระแสและมุ่งมั่นผลักดันให้ไต้หวันกลายเป็น “เกาะแห่งการหมุนเวียนทรัพยากร” ในอนาคตโดยอาศัยความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชนในการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทั่วไปได้รับรู้กันโดยถ้วนหน้า

 

การออกแบบผลิตภัณฑ์จากอู่สู่อู่

การออกแบบผลิตภัณฑ์ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนถูกนำมาหารือกันในเวทีระหว่างประเทศเป็นครั้งแรก สืบเนื่องมาจาก Prof. Michael Braungart นักเคมีชาวเยอรมัน และ William McDonough สถาปนิกชาวอเมริกัน ได้เสนอแนวคิดเรื่อง การออกแบบผลิตภัณฑ์ “จากอู่สู่อู่” (Cradle to Cradle หรือ C2C) ซึ่งเห็นว่า ก่อนทำการผลิตควรต้องมีการออกแบบวงจรชีวิตของสินค้าโดยต้องคำนึงถึงแนวทางการแปรรูปสินค้าที่เมื่อเสร็จสิ้นการใช้งานแล้ว จะยังคงสามารถนำกลับมาใช้ในกระบวนการผลิตใหม่หรือถูกปล่อยให้ย่อยสลายกลายเป็นปุ๋ยคืนสู่ธรรมชาติ (Make-Use-Return)

Prof. Michael Braungart ได้ก่อตั้งบริษัท Environmental Protection Encouragement Agency (EPEA) ในประเทศเยอรมนี เมื่อปีค.ศ.1987 ต่อมาได้ขยายสาขาไปยังเนเธอร์แลนด์ สวิตเซอร์แลนด์ ตุรกี และบราซิล และได้ตั้งสาขาในภูมิภาคเอเชียแห่งแรกที่ไต้หวันเมื่อปี 2010 โดยได้ร่วมกับทบวงอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมของไต้หวันในการผลักดันจนนำไปสู่การจัดตั้ง “พันธมิตรเชิงกลยุทธ์จากอู่สู่อู่แห่งไต้หวัน” (Taiwan Cradle to Cradle Strategic Alliance, C2C Taiwan) เมื่อปีค.ศ.2012 เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิด C2C ให้แก่ผู้ประกอบการที่เป็นสมาชิกของ C2C Taiwan ตลอดจนผลักดันให้มีการนำเอาแนวคิดดังกล่าวไปใช้ในภาคอุตสาหกรรมการผลิต

ตัวอย่างสมาชิก C2C Taiwan ที่ประสบความสำเร็จคือ Nan Tai Color Printing กับ Melchers Taiwan ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของ Melchers Group จากเยอรมนี คุณหวงจวิ้นจาง (黃俊彰) ผู้จัดการฝ่ายการตลาดของ Melchers Taiwan เปิดเผยว่า น้ำมันถั่วเหลืองที่ดูเหมือนจะเป็นผลิตภัณฑ์ที่อนุรักษ์สิ่งแวดล้อม แต่ในความเป็นจริงแล้วมีส่วนผสมของน้ำมันแร่ ซึ่งนอกจากไม่เป็นผลดีต่อการรีไซเคิลกระดาษแล้ว ยังเป็นอันตรายต่อสุขภาพของพนักงานในอุตสาหกรรมการพิมพ์ด้วย แต่หมึกพิมพ์ HUBER ที่ Melchers Taiwan เป็นตัวแทนจำหน่าย เป็นหมึกพิมพ์ที่ผลิตจากน้ำมันพืชร้อยเปอร์เซ็นต์ ตรงตามมาตรฐานการรับรองของ C2C ไม่ต้องกังวลว่าจะก่อให้เกิดปัญหาต่อการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและสุขภาพ และหลังจากที่ Nan Tai Color Printing ได้รู้จักผลิตภัณฑ์ดังกล่าว จึงเริ่มปรับปรุงเทคนิคด้านการพิมพ์ ด้วยการหันมาใช้หมึกพิมพ์ HUBER แทนหมึกพิมพ์ที่ผลิตจากน้ำมันถั่วเหลือง เพื่อร่วมเป็นส่วนหนึ่งในความพยายามที่จะบรรลุเป้าหมายตามแนวคิดขยะเป็นศูนย์

 

นิยามใหม่ ดีไซน์ใหม่
ออกแบบตามความต้องการ

“การแปรรูปวัสดุเหลือทิ้งให้กลับมาเป็นวัสดุใหม่เพื่อนำไปผลิตเป็นสินค้า คือจุดเริ่มต้นของเศรษฐกิจหมุนเวียน” คุณหวง
อวี้เจิง (黃育徵) ประธานมูลนิธิ Taiwan Circular Economy Network กล่าวอย่างหนักแน่นและอธิบายต่อว่า เมื่อก่อนจะพูดถึงแนวคิด 3R (3Rs: Reduce, Reuse, Recycle) ซึ่งก็คือ การลดการใช้ (Reduce) การใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่าที่สุด (Reuse) และการนำกลับมาใช้ใหม่ (Recycle) แต่ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นแนวคิด 2R (2Rs: Redefine, Redesign) ที่หมายถึง การให้นิยามใหม่ (Redefine) และการออกแบบใหม่ (Redesign)

 “ความจริงเราต้องการแค่ลมเย็นๆ ไม่มีความจำเป็นที่จะต้องซื้อเครื่องปรับอากาศกันบ่อยๆ” คุณหวงอวี้เจิงชี้ให้เห็นถึงความเข้าใจผิดของผู้บริโภคในปัจจุบัน และยังย้ำว่า เมื่อผู้บริโภคให้นิยามความต้องการใหม่ ผู้ประกอบการก็จะต้องปรับเปลี่ยนโมเดลธุรกิจและออกแบบสินค้าใหม่ จากเดิมที่เมื่อสินค้าเก่าชำรุดก็จะโละทิ้งไป เปลี่ยนมาเป็น “การให้บริการแก่ผู้บริโภค” และออกแบบสินค้าให้มีอายุใช้งานยืนยาวขึ้น แหล่งกำไรของผู้ประกอบการเปลี่ยนมาเป็นรายได้จากการซ่อมบำรุงตามกำหนดเวลา ซึ่งสามารถลดปริมาณขยะลงได้มาก

“ผมให้บริการแก่คุณ คุณเป็นลูกค้าผมตลอดชีวิต” ในอนาคตผลิตภัณฑ์ที่มีบริการหลังการจำหน่ายไม่เพียงทำให้ปริมาณขยะลดลง แต่ยังช่วยตอบโจทย์ความต้องการรักษาฐานผู้บริโภคให้แก่แบรนด์สินค้าอีกด้วย แท้ที่จริงแล้วในชีวิตประจำวันมีผลิตภัณฑ์มากมายเหลือคณานับที่ต้องให้นิยามใหม่ คุณหวงอวี้เจิงยกตัวอย่างโดยไม่ต้องเปลืองเวลาคิดว่า “คุณเคยถูกกระดาษบาดใช่ไหม? มีดโกนหนวดที่ทำจากกระดาษใช้แล้วก็สามารถโยนทิ้งได้ทันที มันจะย่อยสลายได้เองในธรรมชาติ” คุณหวงอวี้เจิงแบ่งปันแนวคิดการออกแบบเพื่อการหมุนเวียน (Circular design) ที่ทำให้วิถีชีวิตของผู้คนแปรเปลี่ยนไปอย่างตื่นเต้น

คุณหวงอวี้เจิงซึ่งเคยร่วมการประชุมสัมมนาระดับนานาชาติมาหลายเวทีแสดงความเห็นว่า “ความจริงไต้หวันมีโอกาสที่จะกลายเป็นผู้นำในวงการนี้ (เศรษฐกิจหมุนเวียน)” พร้อมขยายความว่า จุดอ่อนของไต้หวันในอดีตได้กลายมาเป็นจุดแข็งในปัจจุบัน จากการที่ไต้หวันสวมบทบาทผู้รับจ้างผลิตสินค้ามาเป็นเวลายาวนาน สั่งสมประสบการณ์เรื่อยมาจนกลายเป็นศักยภาพด้านการผลิตที่แข็งแกร่ง ซึ่งประเทศในยุโรปไม่มีทางตามทัน และในความเป็นจริงก็มีประเทศในยุโรปที่ต้องการเลียนแบบการต่อยอดแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนของไต้หวัน

“ในที่สุดแล้วไต้หวันต้องก้าวไปสู่เส้นทางของเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างแน่นอน เพียงแต่จะช้าหรือเร็วเท่านั้นเอง” คุณหวงอวี้เจิงยังเผยว่า ภาคอุตสาหกรรมของไต้หวันเน้นการรับจ้างผลิตเป็นหลัก แต่กลับอาศัยการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศแทบทั้งหมด ภายใต้ภาวการณ์เช่นนี้ จึงควรปรับเปลี่ยนเป้าหมายของการพัฒนาเศรษฐกิจ ไปสู่เศรษฐกิจหมุนเวียนที่เน้นการออกแบบเป็นหลักมากกว่า

 

REnato lab : ห้องปฏิบัติการเศรษฐกิจหมุนเวียน

การผงาดขึ้นของแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนนำไปสู่การก่อกำเนิดขึ้นของบริษัทที่ปรึกษาที่คอยให้ความช่วยเหลือภาคธุรกิจในการนำเอาแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนมาประยุกต์ใช้ในการดำเนินธุรกิจ หนึ่งในนั้นก็คือ REnato lab ซึ่งเป็นบริษัทที่ปรึกษาด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม คำว่า Renato มาจากคำว่า RE รวมกับ nato ในภาษาอิตาลีที่มีความหมายว่า คืนชีพและกำเนิด ชื่อ Renato จึงเป็นเสมือนสัญลักษณ์แสดงถึงการเป็นบริษัทที่ต่อยอดแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนด้วยการนำวัสดุเหลือทิ้งที่ดูเหมือนไม่สามารถใช้ประโยชน์ได้อีก มาแปรรูปเพื่อให้สามารถนำกลับมาใช้ได้ใหม่

คุณหวังเจียเสียง (王家祥) ผู้ก่อตั้ง REnato lab ในอดีตเคยทำงานที่ CTCI Foundation องค์กรที่มีหน้าที่ช่วยเหลือรัฐบาลในการกำหนดแผนยุทธศาสตร์ด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและพลังงาน เขาพบว่าแม้นโยบายของรัฐบาลจะมีอิทธิพลต่อภาคอุตสาหกรรม แต่ไม่อาจโน้มน้าวใจประชาชนให้เปลี่ยนมาซื้อผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมได้ ดังนั้นเขาจึงใช้วิธีเข้าไปช่วยเหลือภาคธุรกิจในการตรวจสอบและให้ความรู้แก่ประชาชน โดยหวังว่าจะทำให้ทุกภาคส่วนมีความเข้าใจเกี่ยวกับแนวคิดด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และหันมาให้การสนับสนุนตลอดจนลงมือปฏิบัติ

ในช่วงแรก REnato lab มุ่งเน้นการนำวัสดุเหลือทิ้งมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ อาทิ นำยางรถยนต์ที่ใช้แล้วมาแปรรูปเป็นเก้าอี้ เป็นต้น แต่ต่อมาคุณหวังเจียเสียงพบว่าวัสดุเหลือทิ้งมีปริมาณมากมายเกินไป การแปรรูปวัสดุเหลือทิ้งเป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ เป็นเพียงการแก้ไขปัญหาที่ปลายเหตุ แนวทางที่ถูกต้องคือ เข้าไปให้ความช่วยเหลือภาคเอกชนค้นหาปัญหาและหาทางแก้ไขที่ต้นเหตุเพื่อลดการสร้างเศษวัสดุเหลือทิ้ง ซึ่งก็ทำให้ REnato lab ได้เปลี่ยนรูปแบบการดำเนินธุรกิจของตนมาเป็นบริษัทที่ปรึกษาในเวลาต่อมา

นอกจากช่วยภาคธุรกิจในการตรวจสอบและค้นหาสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดเศษวัสดุเหลือทิ้งแล้ว REnato lab ยังได้เชื่อมโยงกับธุรกิจอื่น ตั้งแต่ธุรกิจการจัดการขยะ การแปรรูปเป็นวัตถุดิบ แปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการจัดจำหน่าย ซึ่งถือเป็นวงจรธุรกิจที่เชื่อมต่อกัน อันจะนำไปสู่การเป็นผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบเพื่อให้วัสดุที่เป็นองค์ประกอบของผลิตภัณฑ์หมุนเวียนกลับมาสร้างคุณค่าใหม่ นอกจากผลิตภัณฑ์แล้ว การปรับเปลี่ยนโมเดลธุรกิจตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนก็เป็นหนึ่งในบริการของ REnato lab ยกตัวอย่างเช่น ช่วยบริษัทเอเซอร์ คอมพิวเตอร์ (Acer) จัดตั้งจุดรับแบตเตอรี่เก่าในร้านเซเว่นอีเลฟเว่นทุกสาขาทั่วไต้หวัน เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้บริโภคในการรีไซเคิลแบตเตอรี่

แม้ REnato lab ได้ผันตัวไปเป็นบริษัทที่ปรึกษาแล้ว แต่ก็ยังคงประกอบธุรกิจด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์ ยิ่งไปกว่านั้นยังได้สร้างคลังวัตถุดิบขึ้นมา เพื่อช่วยให้เหล่าดีไซเนอร์เข้าใจถึงคุณสมบัติของวัตถุดิบแต่ละชนิดอย่างถ่องแท้ อันจะมีส่วนช่วยให้ดีไซเนอร์สามารถการออกแบบผลิตภัณฑ์ได้อย่างเหมาะสม คุณหวังเจียเสียงกล่าวว่า “ห้องปฏิบัติการของเรา อยู่ในโรงงานของคนอื่น” เขากำหนดสถานะของ REnato lab ให้เป็น “ห้องปฏิบัติการเศรษฐกิจหมุนเวียน” ที่มีการทดลองนำวัตถุดิบของลูกค้ามาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ หากลูกค้าพอใจผลิตภัณฑ์ที่ทำออกมา ก็จะถูกนำเข้าสู่สายการผลิตในวันถัดมาได้ทันที

นอกจากส่งผลต่อภาคธุรกิจแล้ว REnato lab ยังต้องการให้แนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนขยายผลไปยังประชาชนทั่วไปด้วย จึงได้มีการจัดนิทรรศการ Future is now ที่ Huashan 1914 Creative Park เมื่อปีที่แล้ว (ค.ศ.2019) ทั้งนี้ เพื่อให้ประชาชนรู้ว่า ภายใต้สถานการณ์ต่างๆ จะสามารถดำเนินชีวิตตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนได้โดยอาศัยทรัพยากรและช่องทางใดบ้าง อีกทั้งต้องการแก้ความเข้าใจผิดของมวลชนเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบเพื่อให้หมุนเวียนกลับมาสร้างคุณค่าใหม่ ที่มักจะคิดกันไปเองว่า ไม่สวยงามและไม่ทนทาน โดยผ่านการทดลองสัมผัสกับผลิตภัณฑ์เหล่านั้นด้วยตนเอง

 

ความท้าทายของไต้หวัน : แบรนด์สินค้าและทรัพยากร

คุณหวงอวี้เจิงกับคุณหวังเจียเสียง ทั้งสองท่านที่ต่างเป็นผู้มีประสบการณ์โชกโชนในวงการเศรษฐกิจหมุนเวียน พูดเป็นเสียงเดียวกันว่า ณ ปัจจุบัน “แบรนด์สินค้า” กับ “การจัดสรรทรัพยากร” คือความท้าทาย 2 ประการใหญ่ของการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนในไต้หวัน

คุณหวังเจียเสียงเปิดเผยว่า ประชาชนในประเทศส่วนใหญ่ตั้งข้อสงสัยเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ที่ออกแบบให้หมุนเวียนกลับมาใช้ได้ใหม่ว่า “ในเมื่อเป็นผลิตภัณฑ์รีไซเคิล แล้วทำไมราคายังแพง” ซึ่งต่างจากสภาพการณ์ในต่างประเทศโดยสิ้นเชิง ชาวต่างชาติยินดีจ่ายเงินเพิ่มเพื่ออุดหนุนผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

อย่างไรก็ดี ในช่วงหลายปีมานี้ ชาวไต้หวันยอมรับผลิตภัณฑ์รีไซเคิลมากขึ้น ยกตัวอย่างเช่น รองเท้ากีฬายี่ห้ออาดิดาสและไนกี้ ที่ทำจากเส้นใยสังเคราะห์ของขยะพลาสติกในทะเลและขวดพลาสติก PET แต่แบรนด์สินค้าเหล่านี้ไม่ใช่แบรนด์ของไต้หวัน “หากเป็นแบรนด์ในประเทศ ก็ไม่แน่ว่าจะมีราคาระดับนี้” คุณหวังเจียเสียงกล่าว พร้อมแสดงความเห็นว่า แม้ผลงานการออกแบบของไต้หวันจะมีชื่อเสียงในเวทีสากล แต่แบรนด์สินค้ารีไซเคิลยังต้องมีการประชาสัมพันธ์มากกว่านี้

คุณหวงอวี้เจิงเปิดเผยว่า การพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนของไต้หวันต้องอาศัยวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) มาเป็นตัวขับเคลื่อนกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ ที่ถูกจำกัดจากขนาดของธุรกิจที่ใหญ่โตมโหฬาร จึงทำได้เพียงแค่ปรับปรุงเพียงบางส่วน ในทางตรงกันข้าม วิสาหกิจ SMEs มีความยืดหยุ่นสูงและคล่องตัว จึงอาจปรับเปลี่ยนรูปแบบการดำเนินธุรกิจโดยรวมได้ทั้งหมด ขณะที่คุณหวังเจียเสียงก็เผยว่า หากรัฐบาลปรับปรุงการจัดสรรทรัพยากรเพื่อให้วิสาหกิจ SMEs มีโอกาสเข้าร่วมในการพัฒนาเศรษฐกิจหมุนเวียนมากขึ้นจะขยายผลในภาคอุตสาหกรรมการผลิตได้เร็วยิ่งขึ้น

เศรษฐกิจหมุนเวียนเป็นโมเดลธุรกิจอีกประเภทหนึ่ง ขณะเดียวกันก็เป็นการปฏิบัติต่อสิ่งแวดล้อมในอีกแนวทางหนึ่ง เพื่อให้ทรัพยากรดำรงอยู่อย่างยั่งยืน และหมุนเวียนอยู่ในวัฏจักรโดยไม่หยุดนิ่ง เมื่อไต้หวันตกอยู่ในภาวะขาดแคลนน้ำ ไฟฟ้า และที่ดิน เศรษฐกิจหมุนเวียนอาจเป็นคำตอบสุดท้ายสำหรับโจทย์ข้อนี้

Pengurangan Limbah Melalui Desain Produk

Potensi Besar dari Ekonomi Sirkuler Taiwan

Artikel‧Tina Xie Gambar‧Chuang Kung-ju Terjemahan‧Amina Tjandra

2016年,台灣被《華爾街日報》讚許為「垃圾回收的天才」;同年上任的新政府宣布台灣將進入「循環經濟」的時代,並將這項目標列入「5+2產業創新計畫」。剎時,「循環經濟」成了熱門關鍵字,但許多人也誤將它與回收畫上等號。事實上,這是一個超越回收、跨足不同產業,能夠引領台灣走出代工困境的轉型策略。


Tahun 2016, media The Wall Street Journal memuji Taiwan dengan julukan “Si genius pendaur ulang sampah”, pada tahun yang sama kabinet pemerintahan yang baru terpilih mengumumkan bahwa Taiwan memasuki era “Ekonomi Sirkuler” sebagai bagian dari “Program industri kreatif 5+2”. Dalam waktu singkat, frasa “Ekonomi Sirkuler” ini menjadi kata kunci, walau mayoritas masyarakat mudah keliru dan menyamakan istilah ini dengan daur ulang. Namun sebenarnya, makna istilah ini telah jauh melampaui frasa daur ulang, dan secara nyata telah melintasi industri yang berbeda dan menjadi strategi transformasi yang mampu memimpin Taiwan untuk terlepas dari ikatan kontrak manufaktur OEM.

 

Singkat kata “Ekonomi Sirkuler” menekankan pada pertimbangan “cara untuk tidak menghasilkan sampah”. Hal ini bertentangan dengan model bisnis linear saat ini yang memiliki tahapan: pemanfaatan bahan baku, pembuatan produk lalu dibuang oleh konsumen; berawal dari sumber daya yang bernilai kemudian digunakan oleh konsumen, lalu dibuang, hasilnya, sampah yang dihasilkan kian hari kian meningkat. Demi menghilangkan  siklus From cradle to grave (secara harafiah berarti dari ayunan bayi hingga liang kubur) dan mengubah pola produksi produsen serta kebiasaan berbelanja konsumen, masyarakat Taiwan telah memulai suatu gerakan melalui kerjasama antara pemerintah dan swasta, untuk memberikan sosialisasi kepada masyarakat dengan tujuan agar Taiwan bisa menjadi “Pulau Ekonomi sirkuler” di masa depan.

 

Desain Produk C2C

Dalam pembahasan internasional, mengenai desain produk ekonomi sirkuler, dimulai dari usulan profesor jurusan kimia Jerman, Michael Braungart dan arsitek Amerika Serikat, William McDonough tentang konsep desain “Cradle to Cradle (C2C)” (secara harafiah berarti ayunan bayi ke ayunan bayi), mereka beranggapan semestinya bagian depan desain produk diawali dengan pertimbangan bagaimana agar pada akhirnya sumber dapat dimanfaatkan ulang atau langsung terurai secara alami menjadi nutrisi bagi alam.

Pada tahun 1987, Michael Braungart dengan konsep C2C merintis perusahaan Environmental Protection Encouragement Agency (EPEA), kemudian cabang EPEA pertama di Asia didirikan pada tahun 2010 di Taiwan.

Pada tahun 2012 “The Taiwan Cradle to Cradle Strategic Alliance (C2C Taiwan)” dibuka, berkat dukungan dari Badan Perlindungan Lingkungan (EPA) Taiwan dan EPEA cabang Taiwan. Adapun tujuan dari aliansi ini adalah agar para anggota C2C Taiwan dapat memahami konsep C2C serta bekerja sama mengembangkan pelaksanaan industri C2C.

Contoh sukses anggota C2C Taiwan yaitu perusahaan percetakan Nai Tai Color Printing dan perusahaan Melchers Trading GmbH cabang Taiwan.

Manajer Divisi Percetakan Melchers, Steven Huang mengatakan, kacang kedelai yang kelihatannya ramah lingkungan, sebenarnya mengandung minyak mineral dalam jumlah proporsi tertentu, selain kurang kondusif untuk pemanfaatan kertas daur ulang, juga berdampak buruk bagi kesehatan staf percetakan. Sementara Melchers selaku agen perwakilan tinta huber Jerman mengatakan produk tinta nabati 100% yang memenuhi kriteria sertifikasi C2C, sangat ramah bagi lingkungan dan tidak membahayakan kesehatan masyarakat umum. Setelah perusahaan Nan Tai Color Printing mengetahui produk ini, mereka kemudian melakukan penyesuaian teknik percetakan, dan memanfaatkan tinta huber sebagai pengganti tinta kacang kedelai, sehingga komitmen sasaran “nol limbah”, dapat tercapai. 

 

Redefine, Redesign:
Desain Sesuai Permintaan

“Sumber limbah hanya sebuah awal mula ekonomi sirkuler,” Ketua Pelaksana Taiwan Circular Economy Network, Charles Huang dengan tegas mengatakan, dulu membicarakan 3Rs yakni Reduce, Reuse, Recycle (artinya reduksi, pemanfaatan ulang, daur ulang) tetapi kini yang wajib dipertimbangkan adalah 2Rs: Redefine, Redesign (definisi ulang, desain ulang).

“Sebenarnya kami hanya memerlukan udara dingin, tidak perlu terus menerus membeli mesin penyejuk udara.” Charles Huang menunjuk bahwa mitos konsumsi saat ini, juga menekankan ketika konsumen meminta definisi ulang, maka para produsen akan mengubah model bisnis dan desain produk. Semula dengan model bisnis membuang produk lama, kini diubah menjadi era “pelayanan konsumen”, sehingga batasan tahun pemakaian produk menjadi lebih lama, produsen mendapat keuntungan baru dari pemeliharaan produk berkala, dengan demikian limbah yang dihasilkan akan menyusut secara drastis. 

“Saya menjual jasa layanan untuk Anda, maka Anda adalah pelanggan saya sepanjang masa.” Di masa mendatang layanan produk tidak hanya membantu mengurangi kuantitas sampah yang dihasilkan, tetapi juga bermanfaat untuk memperkuat permintaan konsumen atas merek produk. Dalam kehidupan ini, terlalu banyak produk yang perlu “didefinisi ulang”, ujar Charles Huang sambil memberikan satu contoh. “Apakah Anda pernah luka tergores kertas? Pisau cukur terbuat dari bahan kertas setelah dipakai dapat dibuang langsung, dan kembali ke alam.” Charles Huang dengan senang hati berbagi pertimbangan tentang konsep desain ekonomi sirkuler yang akan memberikan banyak perubahan dalam kehidupan.

“Sebenarnya Taiwan berkesempatan besar untuk menjadi pemimpin di bidang ini (Ekonomi sirkuler).” Charles Huang yang sering mengikuti forum internasional beranggapan, kelemahan Taiwan pada masa lalu sebenarnya adalah keunggulan Taiwan masa kini. Pengalaman sebagai perusahaan OEM yang terhimpun menambah kekuatan produksi, kondisi demikian tidak dapat dilampaui oleh negara-negara Eropa. Faktanya ada beberapa negara Eropa yang berkeinginan untuk mempelajari metode ekonomi sirkuler Taiwan.

“Taiwan sudah yakin melangkah di jalan ekonomi sirkuler, hanya tergantung pada waktu, cepat atau lambat.” Charles Huang mengatakan, industri Taiwan didominasi industri OEM, tetapi hampir semua bahan baku mengandalkan impor, dengan kondisi demikian, maka transformasi desain produk yang berorientasi pada model ekonomi sirkuler menjadi sasaran pengembangan industri di masa depan.

 

REnato lab:
Laboratorium Ekonomi Sirkular

Awal kebangkitan konsep ekonomi sirkuler bertujuan untuk membantu para pengusaha mengadopsi dan menerapkan konsep ekonomi sirkuler. REnato lab didirikan pada tahun 2014, merupakan perusahaan konsultan ramah lingkungan, secara khusus menggunakan nama berbahasa Italia “Re” ditambah “Nato”, dengan masing-masing arti “terulang kembali” dan “terlahir”. Ini menandakan bahwa melalui metode ekonomi sirkuler, perusahaan melakukan regenerasi limbah yang tak terpakai dan diperbaharui agar memiliki nilai ekonomis.

Perintis REnato, Jackie Wang yang pernah aktif di CTCI Foundation (China Technical Consultants Inc.) membantu pemerintah menyusun strategi penerapan kebijakan ramah lingkungan dan sumber energi. Ia mendapati walaupun kebijakan pemerintah dapat memengaruhi industri, akan tetapi tidak dapat mengubah hasrat masyarakat untuk membeli produk ramah lingkungan. Oleh karena itu, melalui pemberian bantuan inventarisasi perusahaan dan edukasi, masyarakat diharapkan dapat memahami konsep ini dan memberikan dukungan secara proaktif untuk menerapkannya.

Pada tahap awal REnato lab menekankan limbah diolah menjadi produk jadi, misalkan ban mobil dibuat menjadi kursi, akan tetapi Jackie Wang mendapati kuantitas limbah terlalu besar, daripada diolah pada bagian akhir menjadi produk lainnya, lebih baik membantu perusahaan pada bagian depan dengan mengurangi limbah yang dihasilkan, oleh karena itu, REnato bertransformasi menjadi perusahaan konsultan.

Selain membantu inventarisasi perusahaan dan menemukan penyebab utama penghasil limbah, REnato lab juga mengintegrasikan perusahaan yang bergerak di bidang yang berbeda, mulai dari penanganan limbah, mengolah bahan baku, membuat produk jadi hingga pemasaran, unit yang berbeda dirangkai menyatu, untuk dapat menyempurnakan desain ekonomi sirkuler suatu produk. Selain produk jadi, penyesuaian model bisnis ekonomi sirkuler juga menjadi salah satu jasa layanan yang mereka berikan, misalnya membantu perusahaan komputer Acer membangun titik pengumpulan baterai bekas di setiap minimarket 7-11 di seluruh Taiwan untuk memudahkan konsumen melakukan daur ulang.

REnato lab bertransformasi menjadi perusahaan konsultan namun tetap mempertahankan pekerjaan desain produk, bahkan mendirikan gudang penyedia bahan baku, agar para desainer bisa mengontrol jenis bahan baku yang digunakan untuk menciptakan produk yang sesuai. “Lokasi laboratorium kami berada di pabrik orang lain.” Ujar Jackie Wang, ia menganggap REnato lab sebagai “laboratorium ekonomi sirkuler”, karena di tempat itu ia bisa melakukan uji coba bahan baku milik pelanggan untuk menciptakan produk. Produk yang dihasilkan jika dapat diterima oleh pelanggan, keesokan harinya langsung masuk ke jalur produksi. REnato lab merasa pengaruh ini tidak hanya memberi pengaruh kepada pelaku usaha, tetapi juga terhadap masyarakat umum. Pada tahun 2019 salah satu pameran bertajuk “Future is now” di taman kreatif Huashan 1914, memberikan dogma baru kepada para pengunjung, dalam situasi yang berlainan, pengunjung bisa melihat sumber daya mana dan cara apakah yang dapat digunakan untuk mempraktikkan kehidupan ekonomi sirkuler. Melalui pengalaman ini memecahkan mitos tentang desain produk ekonomi sirkular yang terlihat tidak menawan dan tidak tahan lama di mata masyarakat.

 

Tantangan Taiwan: Merek dan Sumber

Charles Huang dan Jackie Wang, memiliki pengalaman dalam bidang ekonomi sirkuler, tanpa sengaja secara kompak berkata, “merek” dan “alokasi sumber daya” merupakan dua tantangan besar yang dihadapi Taiwan saat ini.

Jackie Wang mengatakan,  pada umumnya masyarakat dalam negeri memiliki keraguan terhadap barang komoditas desain sirkular ini, “Mengapa barang daur ulang begitu mahal?”, sebaliknya kondisi berlainan terjadi di luar negeri, masyarakat luar negeri ikhlas membayar biaya lebih untuk mendukung produk yang ramah lingkungan.

Namun dalam beberapa tahun terakhir ini, masyarakat Taiwan semakin dapat menerima produk yang didaur ulang, sebagai contoh sepatu merek Adidas dan Nike yang terbuat dari limbah laut dan botol plastik berbahan Polyethylene terephthalate (PET), akan tetapi beberapa merek ini bukan merek lokal Taiwan. “Jika merek produk domestik, maka belum tentu dipasang harga demikian.” Jackie Wang beranggapan desain Taiwan cukup diakui oleh dunia internasional, tetapi merek produk ekonomi sirkuler masih memerlukan banyak publikasi.

Charles Huang mengatakan, Taiwan ingin mengembangkan ekonomi sirkuler, maka memerlukan usaha kecil menengah (UKM) untuk memotivasi perusahaan besar. Pelaku usaha yang berskala besar, hanya mampu melakukan beberapa penyesuaian, sebaliknya fleksibilitas pelaku UKM lebih tinggi, konsep pemikiran yang lebih lincah, maka dinilai lebih berkemungkinan tinggi untuk melakukan perubahan. Jackie Wang mengemukakan, jika pemerintah mengalokasikan sumber daya untuk UKM, agar pelaku usaha ini berkesempatan tinggi untuk mengembangkan ekonomi sirkular, dengan demikian kelajuan yang terjadi dalam industri akan bergerak semakin cepat.

Ekonomi sirkular merupakan salah satu model bisnis lainnya, juga menjadi perspektif baru tentang lingkungan, agar sumber daya terus berkelanjutan, terus berputar tanpa berhenti dalam lingkaran ini. Ketika Taiwan menghadapi masa sulit seperti kekurangan air, kekurangan listrik atau lahan tidak mencukupi, maka ekonomi sirkular ini juga menjadi salah satu bagian dari solusi penyelesaiannya.

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!