Du lịch ba Phố chợ Đài Bắc Đài Bắc xưa, nhịp sống mới

:::

2016 / Tháng 4

Sách‧Yeh I-chun bằng tiếng‧Chin Hung-hao Sách‧Minh Hà


攤開台灣的歷史地圖,關於老城的時間刻度,從來不曾消逝。
都市裡的舊城老味,演繹常民生活文化,蘊含豐沛人文景緻,在新城市發展過程中,非但沒有被稀釋,反而散發出清香韻味,長出獨特迷人風貌。
世界各地旅人為此聞名而絡繹前來探索,他們發現,台灣原來是這麼有故事的地方,還有著一群喜歡說故事的人。


Dadaocheng (Đại Đạo Trình) - vùng đất vàng son truyền kỳ của Đài Bắc. Nằm bên cạnh dòng sông Danshui (Đạm Thủy) sóng nước mênh mông, sóng gợn lăn tăn phản chiếu ánh mặt trời lóng lánh, khu vực này đã từng trải qua những năm tháng phồn vinh và nhộn nhịp, sản vật dồi dào, dân cư đông đúc, là cửa ngõ giao thương với thế giới bên ngoài, luôn dẫn đầu trong các trào lưu mới, là nơi chứa chan tình cảm nồng nàn và lý tưởng cao đẹp, một chốn hội tụ của các nhà buôn và những người dân thường, và cũng là một biểu tượng cho thời đại phát triển thịnh vượng của hòn đảo Formosa xinh đẹp.

Đã có thời kỳ Dadaocheng lâm cảnh mai một, sa sút, dần dần bị lụi tàn như một tòa nhà sắp sụp đổ; thế nhưng kể từ cuối thế kỷ trước, dưới sự nỗ lực liên tục của chính phủ và cộng đồng xã hội, đẩy mạnh công tác bảo tồn nhà phố, chấn hưng ngành nghề sản xuất kinh doanh, phát triển công nghiệp sáng tạo văn hóa, để ngày nay tái hiện lại sức sống mới, quang cảnh du khách tấp nập đổ về cùng với sự góp mặt của nhiều cửa hàng mới mở, đã nêu bật lên một nhịp sống mới của Đài Bắc xưa.

Tuy nhiên, giữa truyền thống và sáng tạo mới cũng như mối quan hệ giữa người và người trong xã hội có thực sự hòa nhập, gắn bó như keo sơn với nhau hay không ? Đứng trước giai đoạn biến đổi khó tránh như vậy, đôi lúc sẽ hiện lên những vấn đề tiềm ẩn. Và liệu có thể trở thành thời cơ để trao đổi ? Tạo khả năng đối thoại để tìm sự đồng thuận ? Trong muôn vàn tạp âm khác nhau, không chừng lại tìm thấy sự gợi ý cho những ý tưởng mới đáng để học hỏi.

Thành c khi ngun t ba làng xóm

Trong hành trình tìm hiểu nguồn gốc hình thành và phát triển của Đài Bắc, không thể không nhắc đến “ba Phố chợ” – Mengjia (Mãnh Giáp), Dadaocheng và nội thành Đài Bắc, vào thời gian đầu, ba làng xóm này là nguyên dạng phát triển của khu Đài Bắc. Phố chợ Mengjia được hình thành từ bờ sông Danshui, nơi đây cũng từng được vinh danh trong Top thương cảng sầm uất “nhất Phủ, nhị Lộc, tam Mengjia” (đứng nhất Phủ Tainan, đứng nhì Lukang, thứ ba Mengjia), nhưng sau này do tình trạng cảng khẩu luôn bị bồi lắng, cộng thêm yếu tố loại trừ từ bên ngoài tác động vào ngày một mạnh hơn, cuối cùng khu vực này đành phải chịu nhường ngôi vị thủ lĩnh đồng minh cho Dadaocheng, một lực lượng mới trỗi dậy.

Dadaocheng được thành lập từ năm 1853, lúc đó tại Mengjia xảy ra vụ đánh nhau “Ding Hsia Jiao Ping” giữa nhóm người Ding Jiao (Đỉnh Giao) và nhóm người Hsia Jiao (Hạ Giao), thuộc hai phe phái dân di cư từ Trung Quốc, sau đó, người Ding Jiao vẫn lưu trú ở vùng Mengjia, còn người Hsia Jiao bị bại trận nên di dời đến khu vực Dadaocheng định cư. Cư dân Dadaocheng dễ tiếp nhận người ngoại lai hơn cư dân Mengjia, sau này dưới sự quy hoạch của chính phủ và sự đầu tư của Tây phương, đã thành công xây dựng nên một thương cảng phồn vinh thu hút nhiều nhà buôn giàu có sống tập trung tại đây, và trải qua “những ngày tháng trà thơm” được mọi người ngợi khen.

Vì vậy, vào đời nhà Thanh, Dadaocheng, khu vực đi tiên phong trong trào lưu mới đã xuất hiện dãy phố nhà lầu Tây đầu tiên ở Đài Bắc, không những vậy nơi đây còn cho xây dựng một loạt công trình kiến trúc, cũng mang tính chất lần đầu tiên có mặt trên toàn Đài Loan do chính phủ thành lập như Trường ký túc nhà nước “Tây Học Đường”, Trường kỹ thuật chuyên nghiệp “Điện báo Học đường”, “Phòng bán vé xe lửa Dadaocheng”, đây là phòng bán vé đầu tiên có mặt tại ga xe lửa, và “Cục cơ khí trang thiết bị quân đội” sản xuất binh khí, dụng cụ máy móc đường sắt, khiến cho cục lãnh sự các nước lần lượt kéo đến đây thành lập văn phòng làm việc. Dadaocheng và nội thành Đài Bắc đương thời được chia làm hai bên, một bên là trung tâm kinh tế, bên kia là trung tâm hành chính. Trong thời kỳ Nhật Bản đô hộ, lần lượt trình làng nhiều loại sản phẩm như trà, vải vóc, thuốc Bắc, hàng hóa buôn từ hai vùng Bắc bộ và Nam bộ, đã thu hút nhiều thương gia giàu có tụ tập tại Dadaocheng, thi nhau xây cất những tòa lầu hoa lệ, cũng muốn cố ý nêu bật lên thương hiệu của mình. Dưới thời Đế quốc thực dân, trung tâm hành chính nằm trong “nội thành”, ở “ngoại thành” Dadaocheng là khu phố chợ của người Hán, dưới bức tường chia cắt từ trong ra ngoài, cũng đã ngấm ngầm hình thành một tư thế đối lập nhau.

Ông Jou Yi-cheng (Châu Dịch Thành), người sáng lập “ArtYard” (Tiểu Nghệ Trình) tại Dadaocheng nhận định, vào thập niên 1920 trong thời kỳ Nhật Bản đô hộ, là thời điểm phát triển thịnh vượng huy hoàng của Dadaocheng. Tại đây, Bác sĩ Chiang Wei-shui (Tưởng Vị Thủy) đã sáng lập Taiwanese Cultural Association (Hiệp hội Văn hóa Đài Loan), là cơ sở phát triển nền văn hóa và tư tưởng chính trị Đài Loan tiên tiến nhất, những nhà trí thức như Chiang, Lian Heng (biệt danh: Liên Nhã Đường), Xie Xuehong (Tạ Tuyết Hồng), Chiang Wei-chuan (Tưởng Vị Xuyên) lần lượt đến đây mở tiệm sách, thành lập Hiệp hội Văn hóa và chính đảng Dân Chúng Đài Loan, tích cực tổ chức hoạt động liên minh người đồng hành, là trung tâm đồng nhất bản sắc văn hóa dân tộc, giao lưu tư tưởng và sáng tạo sự nghiệp công thương mại, quy tụ nhân tài từ các nơi về đây, và cũng là giai đoạn mà tài năng của họ phát huy rực rỡ nhất trong đời.

Hình nh mi ca ArtYard phía Bc thành ph

nhộn nhịp ở Dadaocheng không còn nữa, cư dân lần lượt di dời ra ngoài, những tòa lầu Tây từng một thời kiêu hãnh với vẻ đẹp lộng lẫy càng trở nên sầu não trong cảnh phố vắng buồn tênh. Mãi đến khi bước vào thời đại 1980, 1990, trước sự trỗi dậy của ý thức bảo tồn đô thị và ý thức công dân, chính quyền thành phố áp dụng biện pháp “khuyến khích chuyển nhường mật độ sử dụng đất”, động viên cư dân bảo tồn nhà cổ; bên cạnh đó thúc đẩy phát triển phố chợ Tết, tạo nét mới cho những căn nhà cũ v.v..., giữ lại bầu không khí xôm tụ của khu vực. Tuy nhiên do vì sự giới hạn của một vài hoạt động tiết lễ, nên chỉ thu hút dòng người đổ về trong thời gian ngắn tạm, điều này cũng khiến cho môi trường xung quanh trở nên rối loạn, ùn tắc, nhìn từ xu hướng lâu dài khó có thể tái tạo lại quang cảnh nhộn nhịp của xưa kia, nhiều người dân nghĩ rằng, thực sự không thể nào đưa Dadaocheng trở về thời phát triển vàng son như trước đây.

Trong khi đó, ở đâu có câu chuyện thì nơi đó luôn thu hút những người thích kể chuyện đến trú chân. Những năm gần đây, nhiều người phát hiện Dadaocheng ngày nay đã khác hẳn, sự thay đổi này không phải một ngày mà có được, nhưng thực sự đã xảy ra rồi. Tiến sĩ Hsu Yi-hung (Từ Dật Hồng), Học viện Kiến trúc Tsinghua University, Beijing (Trường Đại học Thanh Hoa, Bắc Kinh) đã phác vẽ bằng tay “Bản đồ Văn hóa Dadaocheng” cho biết: “Trước đây khách du lịch và giới trẻ sẽ không bao giờ đặt chân đến khu vực này, ở quanh vùng luôn ảm đạm u tối.” Ông đã để ý và nhận thấy từ năm 2011, sau khi hàng loạt doanh nghiệp sáng tạo như ArtYard vào đóng chốt, bắt đầu từ một dãy nhà phố, một con đường và mở rộng cho đến một khu phố, dần dần đã hoạt động nhộn nhịp hơn. “Có thể giúp giới trẻ nhận biết được nét đẹp của nhà cổ, là điều rất quan trọng, như vậy mới có thể quý trọng đến nền văn hóa cổ truyền của xứ mình.” Tiến sĩ Hsu Yi-hung chia sẻ.

Từ ArtYard dần dần mở rộng ra chuỗi cửa hiệu trong phạm vi bao gồm quán trà, quán cà phê, cửa hàng đồ gốm, tiệm bán vải, cửa hiệu bán hàng hóa, nhà sách, cửa hàng bán trái cây, hàng thủ công mỹ nghệ và sân khấu nhỏ. Ông Jou Yi-heng cho hay: “Ngay từ đầu tôi đã chỉ định cần sự có mặt của 5 thể loại truyền thống cố hữu bản địa bao gồm: trà, vải, nông sản (thuốc Bắc, hàng hóa Bắc bộ và Nam bộ), nghệ thuật tuồng (hiện đại và truyền thống), kiến trúc (du lịch và thiết kế). Tại đây không có những ngành nghề nào mà từ 150 năm qua chưa từng tồn tại ở khu Dadaocheng.”

Ngày nay cảnh nhộp nhịp sôi động ở khu phố đã được nhìn thấy rõ như ban ngày, những cửa hàng sáng tạo văn hóa mới cùng được xếp ngang hàng với doanh nghiệp truyền thống, tạo nên một phong cảnh kỳ diệu trên phố cổ, không những nhận được sự tán thưởng của nhiều người, cũng thu hút thương gia quay trở lại mở tiệm kinh doanh, nâng cao ý nguyện của thế hệ sau nối tiếp nghề truyền thống của cha ông. Lấy ví dụ chúng tôi đã lưu ý có nhiều cửa tiệm cũ bán đồ mây tre, dụng cụ nông nghiệp, dưới sự tác động của doanh nghiệp mới, đã có những thay đổi về mặt trưng bày, độ chiếu sáng, đường di chuyển, kết quả là thu hút đông đảo du khách và đặc biệt là khách du lịch nước ngoài tới tham quan, bởi vì trong ánh mắt của họ, đây mới thực sự là những nét đặc trưng của Đài Loan.

Ông Jou Yi-cheng nhấn mạnh, điều đáng quý của Dadaocheng, đó là một thời đại, một loại tinh thần, ngập tràn lý tưởng thực tiễn. Ông hy vọng ý nghĩa tiêu biểu nhất của khu phố sẽ là, tái thiết lĩnh vực công cộng của Đài Loan, sử dụng phương pháp sáng nghiệp vi mô kinh doanh bền vững, khuấy động sáng tác văn hóa và giá trị công cộng. Hy vọng này có lẽ còn quá cao, thế nhưng với những người chung một chí hướng, họ đã tập hợp cùng nhau nỗ lực, thể hiện bằng hành động thực tiễn chính là cách chứng minh tốt nhất.

Hi t nhân văn, làm sng li phía Nam thành ph

Rời khỏi Dadaocheng, chúng ta hãy tiến về khu phía Nam thành phố. Trong thời kỳ Nhật Bản cai trị Đài Loan, chính phủ thực dân đã quy hoạch một dự án đô thị ngay ngắn có trật tự ở phía Nam nội thành Đài Bắc, gồm ký túc xá kiểu Nhật, bờ sông, công viên với thảm cỏ xanh mướt, không những tạo ra môi trường sinh hoạt thoải mái cho người Nhật, đồng thời cũng đặt nền móng phát triển cho Đài Bắc. Cư dân ở phía Nam thành phố, phần đông là những nhà trí thức hoặc làm công chức giáo viên, sự hội tụ của nguồn nhân tài này đến nay vẫn còn tồn tại trong đô thị, bên cạnh đó các kiến trúc cổ kính cũng là một điểm sáng thu hút không ít người đi đường dừng chân chiêm ngưỡng.

Lấy thí dụ nhà hàng “Kishu An” bán đồ ăn Nhật của ngày trước, hiện nay đã chuyển mình thành “Taipei Forest of Literature” (Công viên Văn học Đài Bắc), thừa kế nền văn hóa tâm linh của phía Nam thành phố. “Qing Tian 76” tọa lạc tại phía Nam thành phố, vốn là nhà ở cũ của giáo sư giảng dạy tại Taihoku Taipei Imperial University (Trường Đại học Đế quốc Taihoku Đài Bắc), ngày nay lại trở thành một nhà hàng cổ kính và thường xuyên tổ chức hoạt động audio tour hướng dẫn du khách tham quan. Con đường Jinhua (Kim Hoa) nằm ở khu phía Nam thành phố, tại đây được Chính quyền thành phố Đài Bắc thực hiện “Phong trào vận động bảo tồn nhà cổ”, hy vọng từ dự án tu sửa, phục hồi các kiến trúc kiểu Nhật, làm sống lại những điểm sáng của văn hóa, thu hút càng nhiều người đến chiêm ngưỡng nét đẹp của nhà cổ.

Trong đó, công trình tu sửa khu “Nhà cây Nishikicho” do ông Liu Kuo Tsang (Lưu Quốc Thương) phụ trách thiết kế, tác phẩm nổi tiếng của ông là căn nhà màu xanh “Blue Print” ở Tainan (Đài Nam). Ông Tsang cho biết, hy vọng qua sự cải tạo khu nhà cây này, có thể đưa khu phố Jinhua trở thành điểm khởi động, làm sống lại phố cổ, chỉ cần được tiến hành thuận lợi, bảo tồn kỹ lưỡng, sẽ là nguồn tư sản văn hóa của xã hội. Trong bản vẽ thiết kế hiện nay, đã đưa vào bộ mặt cũ của mỗi thập niên khác nhau, vận dụng phép gợi ý nhẹ để thể hiện nét đẹp, giúp mọi người hiểu được kiểu dáng nhà ở của Đài Loan trong mỗi thời kỳ.

Đồng thời, điểm khác nhau lớn nhất khi sửa sang khu “Nhà cây Nishikicho” so với tất cả kiến trúc kiểu Nhật, đó là dưới sự xét duyệt, đôn đốc của Chính quyền thành phố Đài Bắc, nơi đây đã được phép xây lên một tháp ngắm cảnh, sau này khi đứng trên ngọn tháp du khách sẽ có cảm giác như một chú chim đang bay lượn trên không, dõi mắt ra xa ngắm nhìn những hoa văn tuyệt đẹp của của các kiến trúc cổ xung quanh, với một cảnh quan như vậy kết hợp với cây long nhãn trong vườn, tạo thành một sự hội nhập với tự nhiên vô cùng thú vị. Từ cách thiết kế không gian mới mẻ này, hy vọng giúp người dân có những trải nghiệm sâu sắc, hiểu biết và gần gũi hơn với ngôi nhà cổ. Từ Dadaocheng cho đến vùng phía Nam thành phố có thể thấy được rằng, mối quan hệ gắn kết giữa con người và không gian không phải là chuyện đơn giản. Trong xu hướng hiện nay không chỉ đột phá khuôn khổ cũ mà còn hướng đến tiền đề là tôn trọng lịch sử, để tiến hành trùng tu và tái hiện dấu vết văn hóa; đồng thời cũng chú trọng đến sự tác động khu vực, thúc đẩy mối quan hệ gắn kết của con người. Nơi đây sẽ không còn là một căn nhà, một con phố, mà là cả một khu phố, thậm chí xuyên khu vực, thêu dệt lên mạng lưới trao đổi giữa người với người.

Xét đến cùng, chỉ có con người mới có thể làm sống lại ngôi nhà, làm cho phố phường được tồn tại, đồng thời có thể ghi lại những câu chuyện, truyền tụng cho từng thế hệ mai sau, trong một không gian được xếp chồng lên nhiều dấu tích, vận dụng trí thông minh của người đi trước, xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn cho đời sau.

印尼文 泰文

Pelopor Renovasi Dinamis 3 Jalur Wisata Kota Tua di Taipei

Artikel‧Yeh I-chun Gambar‧Chin Hung-hao

攤開台灣的歷史地圖,關於老城的時間刻度,從來不曾消逝。
都市裡的舊城老味,演繹常民生活文化,蘊含豐沛人文景緻,在新城市發展過程中,非但沒有被稀釋,反而散發出清香韻味,長出獨特迷人風貌。
世界各地旅人為此聞名而絡繹前來探索,他們發現,台灣原來是這麼有故事的地方,還有著一群喜歡說故事的人。


Dadaocheng yang bersebelahan dengan sungai Tamsui nan gemerlap, memiliki legenda masa keemasan Taipei. Ruang yang membaurkan pedagang dan masyarakat setempat, sarat akan vitalitas, idealisme, keterbukaan dan trendi, sehingga sempat menjadi simbol kemakmuran pulau Formosa di masa dulu

Bagai bangunan miring, kawasan ini menua dan memudar seiring berjalannya waktu. Namun sejak akhir dasawarsa abad ke 20, pemerintah dan masyarakat mengupayakan ragam pelestarian bangunan tua dan jalan, menghidupkan kembali dunia perindustrian dengan masuknya para pengusaha kreatif budaya. Bagai denyutan baru dalam nadi kota tua Taipei, berjajarlah toko berpenampilan baru dan lalu lalang wisatawan. Kawasan ini kembali mulai memperlihatkan energinya.

Namun apakah yang konvensional, inovasi dan hubungan antar sosial masyarakat, dapat menyatu dengan harmonis? Masalah yang tersembunyi dan tak terelakkan, kadang baru timbul di masa transisi. Apakah ini peluang berkomunikasi untuk mencapai mufakat? Ragam suara sumbang mungkin adalah pencerahan untuk membuka lembaran yang baru.

Tiga Pemukiman Awal Kota Tua

Menelusuri asal usul Taipei harus dimulai dengan sebutan “Jalanan di 3 kota”, yang merujuk kepada 3 pemukiman besar masa lalu, yang juga menjadi pola dasar pengembangan Taipei, antara lain Monga, Dadaocheng dan kota lama Taipei. Kawasan Monga yang berada di tepi sungai Tamshui, sempat masuk dalam nama sebutan kota pelabuhan besar yakni “1 Fucheng, 2 Lugang dan 3 Monga”. Adanya pendangkalan dermaga dan sikap anti asing yang terus bertambah, maka posisi penting sebagai kota pelabuhan kemudian beralih ke Dadaocheng.

Perkembangan Dadaocheng dimulai dari peristiwa tawuran “Ding E Kao Bia”, antar warga Dingxiao dengan pendatang baru warga Xiaxiao di Monga pada tahun 1853. Warga Xiaxiao yang kalah akhirnya pindah ke Dadaocheng, yang penduduknya lebih dapat menerima kedatangan warga asing. Kemudian berlanjut dengan keikutsertaan dalam program penataan resmi pemerintah dan masuknya investasi pihak Barat, Dadaocheng berhasil menjadi tempat berkumpulnya para pedagang dan berkembang menjadi pelabuhan yang ramai, serta mendapat pujian “Semerbak Teh di Sepanjang Tahun”.

Pada masa Dinasti Qing, jalan pertama dengan bangunan ber-arsitektur Barat muncul di Dadaocheng. Instansi resmi pemerintah turut mulai menempati kawasan tersebut, antara lain “Sekolah berpola Barat” pertama, “Sekolah Telegram” pertama, stasiun kereta api pertama di Taiwan dengan “Loket penjualan tiket Dadaocheng”, “Biro Perlengkapan Tentara” untuk pembuatan senjata dan komponen kereta api, hingga berbagai kantor konsuler negara lain. Saat itu peran Dadaocheng dan kota lama Taipei, diibaratkan sebagai pusat perekonomian dan pusat pemerintahan. Di era kolonialisme Jepang, bisnis usaha daun teh, tekstil, obat tradisional Tiongkok dan sembako turut berkembang. Seiring bertambahnya jumlah pengusaha yang terkemuka dan sukses di Dadaocheng, mereka juga saling berlomba mendirikan bangunan yang indah, beradu nama dan keberadaannya. Di era kolonisasi, kota lama Taipei menjadi pusat administrasi, sementara Dadaocheng yang berada di luar kota ditempati oleh. Ini membiaskan konfrontasi luar dan dalam kota lama tersebut.

Pelopor “Xiaoyicheng” di Dadaocheng, Zhou Yi-cheng berpendapat, di era kolonialisme Jepang tahun 1920-an adalah masa kejayaan Dadaocheng. Di saat itulah Chiang Wei-shui mendirikan Asosiasi Budaya Taiwan, wadah untuk pemahaman budaya dan politik terkini. Lien Ya-tang, Hsie Xie-hung dan Chiang Wei-shui turut menggerai toko buku di Dadaocheng. Asosiasi Budaya, Partai Rakyat Taiwan (Taiwan People’s Party), dan Serikat Pekerja berjalan aktif. Dengan berpadunya para cendekiawan, bagai sinar terang dalam kehidupan, Dadaocheng menjadi pusat interaksi ideologi, lokalisasi dan inovasi usaha.

Atmosfir Baru Beranda Seni Xiaoyicheng

Pasca Perang Dunia ke 2, Pelabuhan Tamshui hancur porak poranda, pemandangan kejayaan Dadaocheng pun sirna seiring dengan perginya para penduduk. Bangunan megah bergaya Barat terkesan dipencilkan di jalanan yang suram. Hingga era tahun 1980-1990 baru mulai berkembang pendapat masyarakat dan sikap peduli lingkungan kota. Pemerintah kota mendorong program pelestarian rumah tua dengan bantuan tunjangan intensif kepada penduduk setempat. Penyelenggaraan acara “Belanja Sembako Imlek” dan regenarasi rumah tua, sempat memberikan angin segar. Namun kegiatan musiman tersebut hanya mampu menarik arus pengunjung jangka pendek dan menyebabkan masalah baru yakni kemacetan dan kekacauan. Selain sulit untuk mencapai popularitas jangka panjang, banyak pihak yang berpendapat mustahil untuk mengembalikan kejayaan Dadaocheng.

Tempat yang memiliki kisah, pasti menarik perhatian para pendongeng. Beberapa tahun terakhir ini, banyak orang yang merasakan perubahan di Dadaocheng. Perubahan tidak dalam sekejab namun telah terjadi. Mahasiswa S3 jurusan arsitek Universitas Tsinghua Beijing, Hsu Yi-hong yang mendesain “Peta Budaya Dadaocheng” mengatakan, “Dulu wisatawan dan anak muda tidak akan datang ke sini, selalu terlihat suram dan gelap.” Dia mengamati, sejak tahun 2011 para pengusaha inovatif seperti Xiaoyicheng mulai menempatkan diri dan menyegarkan kembali kawasan tersebut, diawali dengan satu rumah, jalan hingga sekitarnya. “Generasi muda yang dapat menikmati keindahan rumah tua sangat penting artinya, karena baru bisa menghargai kebudayaan tradisionalnya sendiri”, jelas Hsu Yi-hong.

Beranda Seni Xiaoyicheng akhirnya berlanjut dengan Minyicheng, Zhongyicheng, Xueyicheng, dan Lienyicheng, yang meliputi kedai teh, kopi, keramik, kain, kelontong, buku, buah-buahan, souvenir, dan teater kecil. Zhou Yicheng mengatakan, “Sejak awal saya menetapkan 5 kategori produk tradisional lokal yakni teh, kain, produk pertanian (obat tradisional Tiongkok dan sembako), opera (modern dan tradisional) dan konstruksi (pariwisata dan desain), yang semuanya telah ada di Dadaocheng sejak 150 tahun yang lalu.”

Keaktifan kawasan terlihat menakjubkan di jalanan tua, dengan padanan asri toko berinovasi baru dan industri tradisional, yang dipuji oleh khalayak umum karena mampu menarik kembali para pengusaha terkemuka dan generasi kedua yang bersedia melanjutkan kembali usaha sebelumnya. Seperti yang terlihat, banyak rotan, perabot toko yang tua dengan stimulasi dari pengusaha baru yang mengubah cahaya, dekorasi dan tata letak, akhirnya dapat mengundang banyak wisatawan, terutama wisatawan manca negara dari berbagai usia. Menurut pandangan mereka, semua ini adalah keunikan Taiwan yang sebenarnya.

Zhou Yi-cheng menekankan, nilai yang berharga dari Dadaocheng adalah masa, semangat dan atmosfir yang penuh spekulasi. Ia berharap kawasan yang sarat makna ini bisa menjadi perwakilan dalam membangun kembali lingkungan publik. Dengan sistem usaha mikro yang berkesinambungan, merangsang kreativitas budaya dan nilai-nilai umum. Teori ini mungkin terlalu tinggi, namun dengan telah berkumpulnya komunitas dan hasil kerja keras yang ada, aksi menjadi bukti nyata.

Regenerasi Perpaduan Budaya Selatan Kota

Terlepas dari Dadaocheng, mari kita bahas bagian selatan kota. Pada era kolonialisme Jepang, di bagian selatan Taipei ditata untuk perumahan bergaya Jepang, tepian sungai dan taman hijau. Tata kota kala itu, tak hanya memberikan kenyamanan bagi orang Jepang, tetapi juga menjadi alur pembangunan Taipei. Mayoritas penduduk di selatan kota adalah cendikiawan atau pegawai negeri. Paduan hidup dan budaya manusia, yang masih melekat dalam tekstur kota dan bangunan kuno, kerap membuat para pejalan kaki berhenti sejenak untuk menikmatinya.

Seperti “Khisu An” yang dulu adalah Ryotei (rumah makan tradisional Jepang), sekarang berubah menjadi “Hutan Literatur Taipei”, yang menjadi jantung warisan budaya selatan kota. “Qingtian 76” yang berlokasi di selatan kota Taipei, awalnya adalah rumah kediaman dari seorang mantan professor Taihohu Imperial University (sekarang adalah Universitas Nasional Taiwan-NTU), sekarang lebih sering menjadi pemandu bagi restaurant rumah tua ini. Sama halnya juga dengan jalan Jinghua yang ada di selatan kota. Dengan program “Budaya rumah tua” pemerintah kota Taipei, diharapkan dapat memperbaiki bangunan-bangunan ala Jepang, menyoroti regenerasi budaya agar semakin banyak orang dapat menikmati keindahan dari rumah tua.

Seperti perbaikan “Rumah Pohon Jinmiending” (nama sementara) yang dipimpin oleh Liu Kuo-chang, arsitek dari Opening-United Studio dengan hasil karya ternamanya “Blueprint Culture & Creative Park” di Tainan. Ia berharap dengan mengubah rumah pohon, kawasan jalan Jinghua dapat menjadi langkah awal yang menggerakkan seluruh aktivitas. Selama berjalan lancar dan terjaga, semua adalah aset budaya. Disain saat ini adalah menghidupkan kembali rupa wajah lama di era yang berbeda dengan pendekatan sugestif, sehingga semua dapat memahami ragam wujud Taiwan dalam yang berbeda.

Perbedaan mencolok dibandingkan dengan perbaikan bangunan bergaya Jepang lain adalah karena rumah pohon Jinmiending saat dalam pengawasan pemerintah kota, dibangun sebuah menara observasi yang berfungsi untuk menerawang lingkungan sekitarnya. Halaman luas dengan pohon lengkeng, terpadu dengan alami. Teknik tata desain tersebut berguna bagi masyarakat umum dalam memahami dan dekat dengan bangunan tua.

Dari Dadaocheng hingga ke selatan kota dapat diketahui, jika hal terkait manusia dan ruang bukanlah hal yang sederhana. Kecenderungan saat ini, tak lagi hanya menerobos kerangka lama, tetapi juga premis untuk menghormati sejarah, memperbaiki dan rekonstruksi tempat budaya, turut menggerakkan seluruh kawasan dan memfasilitasi hubungan antar manusia. Dengan tak lagi teori untuk sebuah rumah atau jalanan, melainkan dapat lintas kawasan secara keseluruhan, agar jaringan komunikasi sesama manusia dapat terjalin.

Hanya manusia yang dapat kembali menghidupkan rumah, mempertahankan jalanan, melanjuti catatan sejarah akan ragam jejak ruang di masa berbeda dan mewariskannya kepada generasi berikutnya. Dengan menggunakan kebijaksaan para pendahulu, untuk kehidupan yang lebih baik bagi generasi selanjutnya.

เยือนชุมชนดั้งเดิม สัมผัสจังหวะ ชีวิตใหม่ของเมืองเก่าไทเป

บทความ‧เย่อี๋จวิน รูปภาพ‧จินหงเส้า คำแปล‧รุ่งรัตน์ แซ่หยาง

攤開台灣的歷史地圖,關於老城的時間刻度,從來不曾消逝。
都市裡的舊城老味,演繹常民生活文化,蘊含豐沛人文景緻,在新城市發展過程中,非但沒有被稀釋,反而散發出清香韻味,長出獨特迷人風貌。
世界各地旅人為此聞名而絡繹前來探索,他們發現,台灣原來是這麼有故事的地方,還有著一群喜歡說故事的人。


แสงแดดระยิบระยับสะท้อนเป็นประกายอยู่บน ท้องน้ำของแม่น้ำตั้นสุ่ย แม่น้ำสายสำคัญที่อยู่ติดกับ “ต้าเต้าเฉิง” (大稻埕) ดินแดนในตำนานของไทเป ในอดีตต้าเต้าเฉิงเป็นเมืองที่มีความรุ่งเรือง มั่งคั่ง และมีประชากรมากที่สุด จากการเปิดสู่โลกด้วย การเป็นเมืองท่าที่รวบรวมไว้ซึ่งความหลากหลาย ของผู้คน ความมีชีวิตชีวา และอุดมการณ์ จึงดึงดูด ทั้งพ่อค้าคหบดีและประชาชน เข้ามาค้าขายและ อาศัยจำนวนมาก ทั้งหมดนี้คือสัญลักษณ์แห่งความ รุ่งเรืองเฟื่องฟูแต่ครั้งอดีตของเกาะที่สวยงามแห่งนี้

เมื่อเวลาผ่านไป ความเสื่อมโทรม ซบเซาและ ตกต่ำถดถอยผุดเข้ามาแทนที่ เฉกเช่นเดียวกับตึก เก่าแก่ที่ทรุดโทรมลงตามกาลเวลา อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ผ่านมา ผลจากความร่วม มือระหว่างภาครัฐและเอกชน ด้วยการผลักดัน การอนุรักษ์ชุมชนเก่า กระตุ้นอุตสาหกรรม ตลอด จนการส่งเสริมสร้างสรรค์ทางด้านวัฒนธรรมได้ พลิกโฉมย่านเก่าแก่แห่งนี้ให้ฟื้นคืนชีวิตกลับมาอีก ครั้ง ภาพของนักท่องเที่ยวจำนวนมากที่หลั่งไหลเข้า มา อีกทั้งบรรดาร้านค้าเปิดใหม่มากมาย ได้ร่วมกัน เสกสรรปั้นแต่งจังหวะชีวิตใหม่ให้กับย่านเมืองเก่า ไทเปแห่งนี้อีกครา

กระนั้นก็ตาม สิ่งดั้งเดิมกับนวัตกรรมใหม่จะ สามารถหลอมรวมเข้าด้วยกันอย่างกลมกลืนได้หรือ ไม่ ในช่วงระยะของการเปลี่ยนผ่าน บางครั้งปัญหา ที่ซ่อนเร้นอยู่ภายในก็ปรากฏออกมาให้เห็น จะถือเป็น โอกาสในการสื่อสารได้ไหม? นำไปสู่ความเข้าใจเป็น อันหนึ่งอันเดียวกันได้หรือไม่? เสียงสะท้อนและความเห็น ที่ต่างกันจากฝ่ายต่างๆ อาจหมายถึงการแจ้งเตือนอันจะ นำไปสู่การเรียนรู้ครั้งใหม่ก็เป็นได้

สามชุมชนดั้งเดิม ต้นกำเนิดเมืองเก่า

เมื่อเอ่ยถึงต้นกำเนิดของไทเป จะต้องนึกถึงย่านเมือง เก่าและชุมชนดั้งเดิมทั้งสามแห่ง ได้แก่ “ม่งเจี่ย” (艋舺) “ต้าเต้าเฉิง” (大稻埕) และ “เมืองไทเป” (和台北城) ซึ่งถือเป็นต้นแบบการเจริญเติบโตของกรุงไทเปนั่นเอง จุด เริ่มต้นของย่านม่งเจี่ยอยู่ที่u3619 ริมแม่น้ำตั้นสุ่ย (淡水) ในอดีต ม่งเจ่ยี เคยเป็นเมืองท่าการค้าท่มี ีความเจริญร่งุ เรืองมาก จนได้รับการยกย่องให้เป็นหน่งึ ในสามของเมืองท่มี ีความ สำคัญของเกาะไต้หวัน ถึงกับมีคำพูดเปรียบเปรยว่า

「一府、二鹿、三艋舺」 (อ่านว่า อี้ฝู่ เอ้อลู่ ซันม่ง เจี่ย) อี้ฝู่ หมายถึง เมืองไถหนาน (ปัจจุบัน คือ เขตจงซี และเขตอันผิง ในนครไถหนาน) เอ้อลู่ หมายถึง เมืองลู่กั่ง (ปัจจุบัน คือ ตำบลลู่กั่งในจังหวัดจางฮั่ว) และ ซันม่งเจี่ย หมายถึง เมืองม่งเจี่ย (ปัจจุบัน คือ เขตวั่นหัวในกรุงไทเป) เนื่องจากท่าเรือมีสภาพตื้นเขิน ประกอบกับม่งเจี่ยมักต่อ ต้านคนต่างถิ่น ทำให้ต้าเต้าเฉิงเข้ามามีบทบาทแทนที่

จุดกำเนิดของย่านเมืองเก่าต้าเต้าเฉิงเริ่มขึ้นในปีค.ศ. 1853 ขณะนั้นม่งเจี่ยเกิดความขัดแย้งระหว่างคนสองกลุ่ม คือกลุ่มที่เรียกตัวเองว่า ชาวติ่งเจียว (頂郊人) หรือซันอี้ (三邑) ซึ่งเป็นกลุ่มของชาวจีนที่มาจากจิ้นเจียง ฮุ่ยอัน และหนานอันของเมืองเฉวียนโจว มณฑลฝูเจี้ยน กับอีกฝ่ายคือชาวเซี่ยเจียว (下郊人) กลุ่มชาวจีนที่มา จากถงอัน เมืองเฉวียนโจว มณฑลฝูเจี้ยนเช่นกัน (เขต ถงอันปัจจุบันอยู่ในการปกครองของเมืองเซี่ยเหมิน) ชาว เซี่ยเจียวพ่ายแพ้ในการปะทะต่อสู้ในครั้งนี้ จึงถอยไปตั้งรก รากที่ต้าเต้าเฉิง ส่วนชาวติ่งเจียวยังคงยึดครองพื้นที่ย่าน ม่งเจี่ย ชาวบ้านที่อาศัยในย่านต้าเต้าเฉิง ให้การยอมรับ คนต่างถิ่u3609 นมากกว่าคนในย่านม่งเจี่ย ประกอบกับภาครัฐ เข้ามามีบทบาทในการพัฒนา และการเข้ามาลงทุนของ ชาวตะวันตก ทำให้ที่นี่กลายเป็นเมืองท่าที่มีความเจริญ รุ่งเรืองทางการค้าอย่างมาก และได้รับการยกย่องให้เป็น “ดินแดนแห่งชา”

ต่อมาในสมัยราชวงศ์ชิง ซึ่งเป็นยุคที่ต้าเต้าเฉิงมีความ เฟื่องฟูเป็นอย่างมากนั้น ได้มีการสร้างถนนสายแรกของ ไทเปที่มีตึกอาคารแบบตะวันตกขึ้น มีการจัดตั้งสถาน ศึกษาหลายแห่ง อาทิ โรงเรียนซีเสวียถัง (西學堂) ซึ่ง เป็นโรงเรียนสอนเกี่ยวกับความรู้สมัยใหม่แห่งแรกของ ไต้หวันในยุคนั้น จัดตั้งโรงเรียนการไปรษณีย์โทรเลข (電報學堂) แห่งแรก สถานีรถไฟแห่งแรกของไต้หวัน และกรมการอุตสาหกรรมทหาร เพื่อผลิตและซ่อมบำรุง อาวุธยุทโธปกรณ์ ตลอดจนเครื่องจักรอุปกรณ์เกี่ยวกับ การรถไฟ นอกจากนี้ ประเทศต่างๆ ได้ทยอยเข้ามาตั้ง สถานทูตขึ้นที่นี่เช่นกัน ในขณะนั้นต้าเต้าเฉิงมีบทบาท เป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ ขณะที่เมืองไทเปนับว่าเป็น ศูนย์กลางทางการปกครอง ในยุคที่ไต้หวันตกอยู่ภายใต้ การปกครองของญี่ปุ่น มีการค้าสินค้าประเภทใบชา ผ้า ฝ้าย ผ้าไหม ยาจีน รวมทั้งสินค้าอาหารแห้งต่างๆ ที่มา จากทางเหนือและใต้ของไต้หวันที่เรียกว่า “หนานเป่ยฮั่ว (南北貨)” เพิ่มมากขึ้น พ่อค้าวาณิชรายใหญ่ๆ เข้ามา ทำการค้าขายในต้าเต้าเฉิงจำนวนมาก มีการแข่งขันกัน ปลูกสร้างตึกอาคารที่งดงาม เพื่อสร้างชื่อเสียงให้เป็น ที่รู้จัก ญี่ปุ่นซึ่งเข้าปกครองไต้หวันในฐานะเป็นดินแดน อาณานิคม มีศูนย์กลางการปกครองอยู่ในเขตเมืองหรือ ภายในกำแพงเมือง ส่วนอาณาเขตภายนอกกำแพงเมือง ซึ่งก็คือต้าเต้าเฉิงเป็นที่อยู่ของชาวจีนฮั่น การกำหนดเขต ภายในและภายนอกกำแพงเมืองดังกล่าว ก่อให้เกิดความ ขัดแย้งกันอย่างเงียบๆ

โจวอี้เฉิง (周奕成) ผู้ก่อตั้งสวนศิลปะ Art Yard (小 藝埕 เสี่ยวอี้เฉิง) มองว่า ช่วงที่ญี่ปุ่นปกครองไต้หวันราว ทศวรรษ 1920 ต้าเต้าเฉิงเฟื่องฟูถึงขีดสุด เจี่ยงเว่ยสุ่ย (蔣渭水) นักเคลื่อนไหวเพื่อประชาธิปไตยชาวอี๋หลาน ได้ก่อตั้งสมาคมวัฒนธรรมไต้หวัน (台灣文化協會) ขึ้น ในต้าเต้าเฉิง และนับได้ว่าต้าเต้าเฉิงเปรียบเสมือนศูนย์ รวมของวัฒนธรรมไต้หวันและอุดมการณ์ทางการเมือง ที่มีแนวคิดทันสมัยที่สุด มีบุคคลสำคัญเข้ามาเปิดร้าน หนังสือขึ้นที่นี่หลายคน เช่น เหลียนหย่าถัง (連雅堂) นัก กวีและนักประวัติศาสตร์ชาวไถหนาน เซี่ยเสวี่ยหง (謝雪 紅) นักการเมืองชาวจางฮั่ว และเจี่ยงเว่ยชวน (蔣渭川) นักการเมืองชาวอี๋หลานซึ่งเป็นน้องชายของเจี่ยงเว่ยสุ่ย กิจกรรมและการเคลื่อนไหวต่างๆ ของสมาคมวัฒนธรรม พรรค Taiwan People’s Party (台灣民眾黨) ซึ่งเป็น พรรคการเมืองพรรคแรu3585 กของไต้หวัน ตลอดจนสหพันธ์ แรงงานไต้หวัน บุคคลเหล่านี้ได้รับการยอมรับจากคนท้อง ถิ่นว่าเป็นแสงสว่างนำทางชีวิตที่เปล่งประกายแวววาว ที่สุด ส่งผลให้ต้าเต้าเฉิงกลายเป็นเวทีแลกเปลี่ยนทาง ความคิดและศูนย์กลางการค้าและธุรกิจ รวมทั้งเป็นแหล่ง ชุมนุมพบปะของผู้มีความรู้ความสามารถในสาขาต่างๆ

โฉมใหม่ “เสี่ยวอี้เฉิง” สวนศิลปะ Art Yard ย่านทิศเหนือของไทเป

หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ท่าเรือตั้นสุ่ยถูกทำลายเสีย หาย ภาพความเจริญรุ่งโรจน์ของต้าเต้าเฉิงมลายหาย ไป ผู้คนพากันอพยพย้ายออก ตึกอาคารแบบฝรั่งที่เคย สวยงามกลายเป็นตึกร้างวังเวง เป็นการปิดฉากความ รุ่งเรืองที่เคยมีในอดีต กระทั่งราวทศวรรษ 1980 และ 1990 เกิดกระแสตื่นตัวและปลุกจิตสำนึกในการอนุรักษ์ เมืองเก่า ทางการไทเปขณะนั้น จึงรณรงค์ให้ชาวบ้านหัน มาร่วมกันอนุรักษ์บ้านเก่า โดยผลักดันโครงการส่งเสริม ฟื้นฟูชุมชนเมืองเก่า นอกจากนี้ ยังสนับสนุนการดำเนิน กิจกรรมต่างๆ เพื่อให้เกิดความตระหนักรู้อย่างต่อเนื่อง อาทิ ถนนขายสินค้าตรุษจีนและการบูรณะฟื้นฟูบ้านเก่า เป็นต้น อย่างไรก็ตาม กิจกรรมบางอย่างจำกัดอยู่เพียงวง แคบๆ ในช่วงเทศกาล ทำให้มีผู้คนจำนวนมากเข้ามาท่อง เที่ยวในระยะเวลาอันสั้น ก่อให้เกิดความแออัดวุ่นวาย จนมีแนวโน้มว่าจะแก้ไขได้ยากลำบากในระยะยาว คน จำนวนมากกลับคิดไปว่า การบูรณะฟื้นฟูต้าเต้าเฉิงให้ กลับมามีชื่อเสียงอีกครั้ง เป็นเรื่องที่ดูจะเป็นไปไม่ได้เสีย แล้ว

อย่างไรก็ดี สถานที่ที่มีตำนานเล่าขานก็มักเป็นที่ดึงดูด คนที่สนใจในเรื่องราวเหล่านั้น หลายปีที่ผ่านมาคนจำนวน ไม่น้อยเริ่มค้นพบว่า ต้าเต้าเฉิงไม่เหมือนเดิมอีกต่อไป ความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นนี้ แม้จะไม่ใช่เพียงชั่วข้ามคืน แต่ก็ได้เกิดขึ้นแล้ว สวีอี๋หง (徐逸鴻) นักศึกษาปริญญา เอก ภาควิชาสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยชิง หัวปักกิ่ง นักวาดภาพประกอบเจ้าของผลงาน “แผนที่ วัฒนธรรมต้าเต้าเฉิง” เปิดเผยว่า “เมื่อก่อนนักท่องเที่ยว หรือวัยรุ่นไม่นิยมเข้ามาเดินแถวนี้กัน ละแวกใกล้ๆ จะ ดูเงียบๆ มืดๆ วังเวงไปหมด” เขาสังเกตเห็นว่า ตั้งแต่ปี 2001 เป็นต้นมา หลังจากที่มีผู้ประกอบการรายใหม่ๆ เข้า มาเปิดร้าน เช่น สวนศิลปะ Art Yard ที่นี่จึงค่อยๆ กลับ คืนสู่ความมีชีวิตชีวาอีกครั้ง จากบ้านหลัu3591 งหนึ่ง ขยายไป สู่ถนนทั้งสายและกลายเป็นย่านการค้า สวีอี๋หงกล่าวว่า “สิ่งที่สำคัญมากคือ การเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้สัมผัส กับความงดงามของบ้านเก่า จึงจะส่งเสริมให้เกิดความ ตระหนักถึงคุณค่าในประเพณีวัฒนธรรมของตนเอง”

จากร้านเล็กๆ หนึ่งร้าน สวนศิลปะ Art Yard ก็ ขยับขยายเพิ่มสาขา และมีร้านลักษณะเดียวกันเปิดขึ้น มากมาย จนกลายเป็นแหล่งของการสร้างสรรค์ทาง วัฒนธรรม เช่น ร้านหมินอี้เฉิง (民藝埕) ร้านจ้งอี้เฉิง (眾藝埕) ร้านเสวียอี้เฉิง (學藝埕) และร้านเหลียนอี้เฉิง (聯藝埕) ครอบคลุมทั้งโรงน้ำชา ร้านกาแฟ ร้านเซรามิก ร้านผ้า ร้านสินค้าพื้นเมือง ร้านหนังสือ ร้าน ผลไม้ ร้านสินค้าหัตถกรรมและโรงละครขนาดเล็ก โจวอี้ เฉิงกล่าวว่า “ในตอนแรกเริ่มจากการกำหนดว่า ควรเป็น สิ่งที่มีอยู่แล้วในท้องถิ่นซึ่งมีอยู่ 5 รายการ ได้แก่ ชา ผ้า สินค้าเกษตร (ยาจีนและสินค้าอาหารแห้งจากทางเหนือ และใต้ของไต้หวัน) งิ้วหรืออุปรากรจีน (สมัยใหม่และ ดั้งเดิม) และสิ่งก่อสร้าง (ท่องเที่ยวและการออกแบบ) ที่ นจี่ ะไมม่ ธี รุ กจิ ใดทไี่ มเ่ คยปรากฏอยใู่ นตา้ เตา้ เฉงิ ในชว่ งกวา่ 150 ปีที่ผ่านมา”

ความคกึ คกั บนถนนสายวฒั นธรรมแหง่ นเี้ ปน็ ทปี่ ระจกั ษ์ ไปทั่ว ร้านดีไซน์ร่วมสมัยตั้งอยู่คู่กับร้านเก่าแก่ดั้งเดิม กลายเป็นทัศนียภาพที่แปลกตาบนถนนเก่า ที่นอกจาก จะได้รับเสียงชื่นชมแล้ว ยังดึงดูดให้ร้านค้ากลับเข้ามา เปิดร้านใหม่ และคนรุ่นลูกเองก็เต็มใจที่จะกลับมาช่วย และดูแลร้านต่อ ยกตัวอย่างถึงสิ่งที่เราสังเกตได้ การเข้า มาลงทุนเปิดร้านของผู้ประกอบการรายใหม่ กระตุ้นให้ ร้านเก่าแก่ที่ขายเครื่องจักสานหรือร้านเครื่องมืออุปกรณ์ ทางการเกษตร มีการปรับปรุงร้าน เช่น ปรับแสงสว่าง ภายในร้าน การจัดวางและการปรับปรุงพื้นที่ใช้สอย ผล คือได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยวu3617 มาก โดยเฉพาะนัก ท่องเที่ยวชาวต่างชาติ เพราะในสายตาของพวกเขาแล้ว สิ่งเหล่านี้คือเอกลักษณ์ความเป็นไต้หวันที่แท้จริง

โจวอี้เฉิงย้ำว่า คุณค่าของเมืองเก่าต้าเต้าเฉิง คือสถาน ที่ที่บอกเล่าเรื่องราวในยุคสมัยหนึ่ง เป็นคุณค่าทางจิต วิญญาณ คือช่วงบรรยากาศที่อบอวลไปด้วยความมุ่งมั่น และอุดมการณ์ เขาตั้งความหวังไว้ว่าจะสามารถสร้าง พื้นที่สาธารณะให้กับไต้หวันขึ้นมาใหม่บนถนนที่มีความ หมายที่สุดสายนี้ อาศัยการสร้างธุรกิจขนาดเล็กในการ บริหารจัดการอย่างยั่งยืน เพื่อกระตุ้นและส่งเสริมการ สร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมควบคู่กับคุณค่าสาธารณะ แนวคิดเช่นนี้อาจจะเกินความจริงไปบ้าง แต่กลุ่มคนที่มี อุดมการณ์เดียวกันได้มารวมตัวและพยายามร่วมกัน และ การกระทำเท่านั้นที่จะเป็นบทพิสูจน์ที่ดีที่สุด

พลิกโฉมวัฒนธรรมย่านเมืองเก่าเฉิงหนาน

ออกจากพื้นที่ต้าเต้าเฉิง เรามาพูดคุยกันต่อเรื่อง “เฉิง หนาน” (เฉิงหนานเป็นชื่อที่ใช้เรียกกรุงไทเปอย่างไม่เป็น ทางการในยุคที่ญี่ปุ่นปกครองไต้หวัน โดยหมายถึงพื้นที่ ทางตอนใต้ในเขตกำแพงเมือง) ช่วงที่ไต้หวันถูกปกครอง โดยญี่ปุ่น รัฐบาลจักรวรรดิญี่ปุ่นขณะนั้นได้วางแผน พัฒนาและวางผังเมืองอย่างมีระบบ มีการสร้างที่พัก สไตล์ญี่ปุ่น พื้นที่ริมน้ำและสวนสาธารณะ ซึ่งนอกจาก จะสร้างความสะดวกสบายในการใช้ชีวิตให้กับชาวญ่ปี ่นุ แล้ว ยังบ่งบอกถึงร่องรอยการพัฒนาของไทเปอีกด้วย ประชาชนทอี่ าศยั ในเฉงิ หนานสว่ นใหญเ่ ปน็ ผมู้ คี วามรหู้ รอื มีอาชีพรับราชการ การผสมกลมกลืนทางวัฒนธรรมถูก แสดงให้เห็นผ่านองค์ประกอบของเมือง สิ่งก่อสร้างย้อน ยุคที่สวยงามดึงดูดให้ผู้คนที่ผ่านไปมาต้องหยุดมอง

อาทิเช่น “จี้โจวอัน (紀州庵)” ซึ่งเดิมเป็นร้านอาหาร ญี่ปุ่น ปัจจุบันปรับเปลี่ยนเป็น “Kishu An Forest of Literature” แหล่งชุมนุมทางวรรณกรรมในไทเป เพื่อ สืบทอดวิญญาณทางวัฒนธรรมของเฉิงหนานให้คงอยู่ ต่อไป “บ้านชิงเถียนชีลิ่ว (青田七六)” บ้านที่ผสม ผสานระหว่างสถาปัตยกรรมญี่ปุ่นกับตะวันตกก็อยู่ใน ย่านเฉิงหนานเช่นกัน เดิมเป็นที่พักอาศัยของอาจารย์ มหาวิทยาลัยหลวงไทโฮะกุ (台北帝大 : Taihoku Imperial University) ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยแห่งชาติ ไต้หวัน บ้านชิงเถียนชีลิ่ว ถูกปรับเปลี่ยนเป็นu3619 ร้านอาหาร ในบรรยากาศของบ้านโบราณที่มักมีการจัดนิทรรศการ ต่างๆ เป็นประจำ ส่วน “ถนนจินหัว (金華街)” ที่อยู่ใน เขตเมืองเก่าเฉิงหนานเช่นเดียวกันนั้น เป็นถนนที่มีอาคาร บ้านเรือนแบบญี่ปุ่น ซึ่งทางเทศบาลกรุงไทเปได้วางแผน ที่จะบูรณะฟื้นฟูบ้านเก่าเหล่านี้ ให้กลายเป็นไฮไลท์ใหม่ ของการอนุรักษ์วัฒนธรรม เพื่อให้คนอีกจำนวนมากได้มี โอกาสสัมผัสและชื่นชมความงดงามของบ้านเก่า

การตกแต่งบูรณะฟื้นฟู “บ้านต้นไม้จินจิ่นติง (金錦町 樹屋)” (ชื่อชั่วคราว) มีหลิวกั๋วชัง (劉國滄) ผู้อำนวย การฝ่ายออกแบบของบริษัท Open Union Cultural & Creative Co., Ltd. (打開聯合設計) เจ้าของผล งาน “Blue Print” ในไถหนานที่มีชื่อเสียง เป็นผู้ควบคุม งาน เขากล่าวว่า อยากให้การพลิกโฉมบ้านต้นไม้ในครั้ง นี้ กลายเป็นจุดเริ่มต้นให้กับย่านถนนจินหัว ฟื้นฟูให้กลับมี ชีวิตชีวาอีกครั้ง ขอเพียงทุกอย่างดำเนินไปอย่างราบรื่น และเก็บรายละเอียดได้ครบถ้วน ก็จะเป็นการรักษามรดก ทางวัฒนธรรมไว้ได้ทั้งหมด การออกแบบในขั้นตอนนี้ จะ เป็นการนำเอาลักษณะเดิมในแต่ละช่วงเวลามาถ่ายทอด ผ่านวิธีการที่แยบยล เพื่อให้ผู้คนมีความเข้าใจลักษณะที่ เป็นแบบอย่างของไต้หวันในแต่ละยุคสมัยมากที่สุด

สิ่งที่แตกต่างมากที่สุดระหว่างการบูรณะฟื้นฟูบ้านต้น ไม้จินจิ่นติงกับอาคารสถาปัตยกรรมญี่ปุ่นอื่นๆ คือการ ปลูกสร้างหอชมวิวที่ดำเนินการภายใต้การตรวจสอบ และกำกับดูแลของทางการไทเป ในอนาคตหอชมวิวแห่ง นี้จะมีลักษณะคล้ายกับนกกำลังกางปีกบินและมองออก ไปยังอาคารเก่าที่อยู่รอบบริเวณ ให้ความรู้สึกกลมกลืน ท่ามกลางต้นลำไยอยู่ภายในสวนอย่างเป็นธรรมชาติ การ ออกแบบพื้นที่ว่างขึ้นใหม่เช่นนี้ เพื่อให้ผู้เข้าชมได้มีโอกาส สัมผัสและรู้จักกับบ้านเก่าอย่างใกล้ชิดมากขึ้น

จากเรื่องราวของย่านเก่าต้าเต้าเฉิงจนถึงย่านเก่า เฉิงหนานทำให้ค้นพบว่า เรื่องราวระหว่างคนกับกาล เวลาไม่เคยเป็นเรื่องที่เรียบง่ายธรรมดา แนวโน้มที่เกิด ขึ้นในปัจจุบันไม่ได้หมายความถึงแค่การคิดนอกกรอบ แต่ยังรวมถึงการบูรณะฟื้นฟูที่สะท้อนให้เห็นร่องรอย ทางวัฒนธรรม ภายใต้เงื่อนไขของการให้ความเคารพ ประวัติศาสตร์ด้วย นอกจากนี้ ต้องคำนึงถึงการผลักดันทั้ง ชุมชนในภาพรวม เป็นการเสริมสร้างการเชื่อมโยงความ สัมพันธ์ระหว่างบุคคล และไม่ใช่เพียงแค่เรื่องราวของบ้าน หลังหนึ่งหรือถนนสายหนึ่ง แต่หมายถึงทั้งชุมชนหรืออาจ ขยายไปสู่ชุมชนอื่นๆ ด้วยการสร้างเครือข่ายประชาคม สำหรับเป็นช่องทางการพูดคุยสื่อสารระหว่างกัน

ทั้งนี้ เพราะมีเพียงผู้คนเท่านั้นที่สามารถพลิกฟื้นความ มีชีวิตชีวาให้กับอาคารบ้านเรือนเก่า ร่วมกันอนุรักษ์ถนน เก่า พร้อมกับขีดเขียนเรื่องราวต่างๆ และถ่ายทอดผ่าน จากรุ่นสู่รุ่น พิมพ์ทับลงบนร่องรอยของกาลเวลา อาศัย ความเฉลียวฉลาดและภูมิปัญญาของคนร่นุ ก่อนเพ่อื ช่วย ให้คนรุ่นต่อไปได้มีชีวิตที่ดีขึ้น

 

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!