Đài Bắc - Một sự khởi đầu mới Không gian đọc sách chung đầy thú vị

:::

2018 / Tháng 6

Bài viết‧Wu Ching-wen Ảnh‧Lin Min-hsuan Biên dịch‧Minh Hà


在虛擬當道的年代,我們仍需要實實在在的圖書館。50年的數位資訊洪流,沖不散五千年的知識載體;人們的短期記憶日益薄弱、轉瞬即逝,幸好生活中還有一兩處收納長期記憶的物理空間,大隱於市。


Đứng trước trào lưu của thời đại mô phỏng thực tại ảo, chúng ta vẫn cần đến sự hiện diện của thư viện thật. Hòa trong dòng chảy 50 năm của thông tin kỹ thuật số, bộ nhớ truyền tải kiến thức của 5.000 năm qua chưa bị xóa nhòa; các ký ức ngắn hạn của con người ngày càng trở nên yếu ớt mỏng manh, bị phai nhạt chỉ trong nháy mắt, nhưng thật may mắn là trong cuộc sống vẫn có một vài không gian vật lý để lưu trữ trí nhớ dài hạn, ẩn dật đâu đó trong cuộc sống.

 

Tay cầm điện thoại di động lên vốn có ý định chụp ảnh nhưng động tác này dừng lại giữa chừng, rồi buông xuống, và cất vào trong túi. Nơi đây là địa điểm lưu trữ hơn 2.000 đầu sách nhiếp ảnh, thật sự cần chi phải tạo thêm một vài tấm ảnh nữa? Việc bấm nút chụp đã trở thành một động tác thừa. Và chỉ có những người yêu chuộng nhiếp ảnh mới tạo ra một không gian như thế, ngay cả tên gọi của không gian cũng rất lạ: Lightbox (Hộp đèn), ngăn nắp sáng sủa đúng như tên gọi của nó.

Thư viện ảnh “Lightbox”

Có rất nhiều danh từ liên quan tới kỹ thuật nhiếp ảnh, vì sao tên gọi “Lightbox” lại được chọn? Ông Tào Lương Tân (Tsao Liang-pin), người sáng lập thư viện chậm rãi giải thích: “Hộp đèn là thiết bị dùng để kiểm tra phim chụp ảnh, tôi hy vọng không gian này sẽ tạo cảm giác tràn đầy năng lượng, tựa như chiếc hộp phát ra ánh sáng. Thông qua những cuốn sách khiến những người yêu thích nhiếp ảnh đến đây sẽ được kích thích óc sáng tạo, thắp lên ngọn lửa đam mê với nhiếp ảnh. Có lẽ đây là việc làm tràn đầy niềm vui tươi sáng.” Điều thú vị ở đây đó là, mặc dù đều thuộc phạm trù nghệ thuật, nhưng tên gọi “Lightbox” vừa hay lại có thể tạo sự phân biệt với “Chiếc hộp trắng” là một tên gọi khác của Bảo tàng Mỹ thuật hoặc tên thường gọi “Chiếc hộp đen”của sân khấu kịch.

Nói đến ý tưởng sáng lập ban đầu, là có liên quan với hai kinh nghiệm cá nhân của ông Tào Lương Tân. Cuối năm 2014, bộ sưu tập ảnh đầu tiên của ông xin trợ cấp của Quỹ Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia để xuất bản; tuy nhiên, sau khi phát hành, “mới chỉ là đi được nửa chặng đường, rồi sau đó sẽ làm gì?” Ông bắt đầu suy nghĩ bộ sưu tập ảnh này sẽ mang lại ý nghĩa cho những người nào, và lại có thể gợi sự thích thú cho ai. Hơn nữa ông là một trong những thành viên tham gia “Dự án Nghiên cứu đại cương lịch sử nhiếp ảnh Đài Loan” của Bảo tàng Quốc gia Đài Loan. Là một trong những thành viên của nhóm tác giả, trong quá trình thu thập tài liệu lịch sử nhiếp ảnh vào thời kỳ đầu của Đài Loan, ông Tào Lương Tân phát hiện tài liệu bị phân tán nhiều nơi, khiến công việc phân tích và nghiên cứu gặp nhiều khó khăn. “Cho nên, sau này khi tôi muốn thành lập không gian nhiếp ảnh đã nghĩ tới vấn đề ở Đài Bắc không thiếu địa điểm trưng bày, nhưng địa điểm dành cho những người có chung sở thích có thể tập trung để đọc sách, tự trau dồi học tập, gặp nhau thảo luận thì rất ít, để thực hiện các chức năng giao tiếp xã hội ngoài việc tổ chức tọa đàm, có lẽ sau này di chuyển tới một không gian rộng hơn thì sẽ hoàn hảo hơn.”

Trong thời đại phát triển mạnh mẽ về nghe nhìn, con người rất dễ bị cuốn hút, nhưng cũng lãng quên rất nhanh. Tìm kiếm thông tin trong đại dương Internet mênh mông, xem lướt hình ảnh mặc dù tiện lợi, nhưng lại bị thiếu tính hệ thống và tính tuần tự, dễ trở nên rời rạc vụn vặt, ông Tào Lương Tân nêu nhận xét: “Sách nhiếp ảnh vừa đúng ở giữa của tác phẩm gốc và tập tin kỹ thuật số, Bảo tàng Mỹ thuật chưa chắc có đủ kinh phí để mua nguyên tác nhiếp ảnh, nhưng mua bộ sưu tập ảnh sẽ dễ dàng hơn, huống chi sách cũng là sự thể hiện ý chí và quá trình sáng tác của tác giả.”

Mọi người quyên góp và tập hợp 2.000 đầu sách

Hiện nay số lượng sách được lưu trữ đã lên tới 2.272 cuốn, có được kết quả này là nhờ sự thu thập, tập hợp sức mạnh của mọi người từ khắp nơi. Trước tiên ông Tào Lương Tân dốc hết tâm huyết quyên tặng toàn bộ 400 cuốn sách nhiếp ảnh của mình cho thư viện, việc ông làm đã thu hút Giáo sư Quách Lực Hân (Kuo Li-hsin), khiến giáo sư đóng gói toàn bộ sách có trong tay của mình thành 24 thùng, và đích thân chở tới thư viện, nhân viên thư viện phải mất hơn 3 tháng mới hoàn thành công việc sắp xếp lại số sách này. “IMA”- tạp chí nhiếp ảnh đương đại Nhật Bản đặc biệt gửi 3 thùng to tạp chí của công ty này qua đường hàng không đến Đài Loan; nhân dịp ông Tào Lương Tân đến thăm New York, nhiếp ảnh gia nổi tiếng người Mỹ - Robert Frank, đã tặng cho ông vài bộ sưu tập ảnh kinh điển; khi ông Tào Lương Tân sang Pháp giao lưu văn hóa đã mang theo hơn chục bộ ảnh của Đài Loan để chuẩn bị quyên tặng cho đơn vị địa phương, 3 tháng sau Thư viện Quốc gia Pháp gửi đến một xấp văn bản, trên đó có in chi tiết đăng ký lên kệ của mỗi một quyển sách. Ngoài ra, cũng có độc giả nhắn tin riêng trên fanpage, hỏi xem có cuốn sách chuyên môn của một nhiếp ảnh gia người Nhật nào đó hay không, khi biết được hiện thư viện này chưa có cuốn đó, thế là họ liền đặt mua trực tiếp trên mạng và ghi tên người nhận là Thư viện ảnh “Lightbox” tại Đài Loan.

Trong công việc phân loại sách lưu trữ của thư viện, các bộ sưu tập ảnh có tỷ lệ cao nhất, chiếm đến 50% số sách, ngoài ra là sách lịch sử nhiếp ảnh, sách bình luận nhiếp ảnh, tạp chí nhiếp ảnh, sách ghi chép triển lãm nhiếp ảnh v.v... Cùng với việc gia tăng danh mục sách, ngoài xem xét chuyển thư viện tới một địa điểm rộng hơn, ông Tào Lương Tân cũng dự định đưa thêm các ấn phẩm xuất bản thuộc các lĩnh vực liên quan như kỹ thuật nhiếp ảnh, quay phim điện ảnh v.v... vào kho tàng bảo tồn của thư viện.

“Về nguồn sách thì có thể áp dụng cách xin lập dự toán ngân sách để mua thống nhất một lần, nhưng cách này hơi cá nhân hóa và lại không thấy thú vị; sau này đã quen được những người quyên góp sách khác nhau, những tình nguyện viên hay thính giả, trong một năm qua đã tiến dần tới mục tiêu 2.000 cuốn.” Đối với ông Tào Lương Tân mà nói, quá trình “thu gom sách từ mọi người” rất giàu ý nghĩa, tính đến nay đã có tổng cộng 190 người quyên tặng, như vậy cũng tạo cơ hội tiếp xúc với các nhóm nhiếp ảnh khác nhau, qua đó để hiểu được những thắc mắc hay hứng thú của họ đối với nghệ thuật nhiếp ảnh đương đại.

Mặc dù thông qua các đoàn thể xã hội dễ thu hút và tập hợp được những người có chung sở thích, nhưng mặt khác cũng tạo ra rào cản cho người mới bước vào nghề nhiếp ảnh, “chúng tôi hy vọng đây là nơi có tính chuyên môn, nhưng không phải là nhóm khép kín, giúp nhóm cộng đồng này trong lúc mở rộng phát triển cũng có thể đón chào những người đến từ các lĩnh vực khác nhau, đối với chúng tôi mà nói đây là điều quan trọng.” Ngoài việc trao đổi sách, Lightbox cũng cho mời những người làm công tác nhiếp ảnh ở nước ngoài tới Đài Loan chia sẻ kinh nghiệm hoặc tổ chức các buổi trao đổi kiến thức, phương pháp hay kỹ năng, kỳ vọng có thể xúc tiến đội ngũ các nhà nhiếp ảnh Đài Loan có sự đối thoại với các nhóm nhiếp ảnh gia nước ngoài.

“Trung tâm Văn hóa Nhiếp ảnh Quốc gia” theo dự kiến sẽ tu sửa xong trong năm 2018, lấy lịch sử nhiếp ảnh Đài Loan, nghệ thuật nhiếp ảnh, công tác nghiên cứu di sản nhiếp ảnh, bảo tồn, triển lãm, giáo dục và quảng bá làm tôn chỉ thành lập và định hướng phát triển, vậy nó có sự khác biệt như thế nào so với Thư viện ảnh Lightbox?

Ông Tào Lương Tân chỉ ra, Trung tâm này không thiết lập không gian lưu trữ đặc biệt, theo cách phân loại sách của thư viện hiện tại cũng không bao quát được tính đa dạng của sự phát triển nhiếp ảnh đương đại, sưu tầm tư liệu sách chỉ dựa vào cơ quan thông thường là không dễ, nên việc thành lập thư viện chuyên môn là điều tất yếu. “Khác với thư viện được thiết lập trong Bảo tàng Mỹ thuật, tôi muốn chú trọng vào việc sưu tập, sắp xếp và quảng bá các loại ấn phẩm nhiếp ảnh của Đài Loan, có chút tương tự như thực hiện công việc lưu trữ vậy.”

Bà Susan Sontag là nhà phê bình nghệ thuật nổi tiếng ở Mỹ, trong tác phẩm “On Photography” của bà có nhắc tới, sách là cách bố trí các bức ảnh giàu sức ảnh hưởng nhất, đồng thời còn bảo đảm được tuổi thọ của chúng. Mặc dù quy mô xuất bản các ấn phẩm bằng giấy đang giảm dần từng năm, viễn cảnh của nhiếp ảnh cũng vậy, không được đánh giá cao, sự xuất hiện của Lightbox, kỳ vọng có thể tập hợp được nguồn năng lượng nhiếp ảnh, hướng trọng tâm vào giá trị nhiếp ảnh của Đài Loan, giúp văn hóa nhiếp ảnh của Đài Loan phát triển có tính tự giác và tự quyết, đồng thời tiếp tục tỏa sáng.

“Không chỉ là Thư viện”, mà còn là không gian sáng tạo mới

Trăng treo đầu ngọn liễu, người hẹn buổi chiều tà. Xếp bàn ghế qua một bên, sẽ trở thành một hội trường, trai thanh gái lịch từ khắp nơi lũ lượt kéo đến, tiếng nhạc jazz du dương vọng ra qua khe cửa từ rất sớm, thì ra không chỉ là thư viện, nơi đây đang diễn ra một cuộc thử nghiệm đầy tinh thần mạo hiểm.

Đó chỉ là khung cảnh của một ngày cuối tuần nào đó. Hầu hết thời gian còn lại nơi đây rất yên tĩnh và dễ chịu, cùng với cảnh tượng người qua kẻ lại nhộn nhịp của cả một khu công viên tạo sự tương phản mạnh mẽ. Bước chân vào bên trong tiếng huyên náo bên ngoài đã được lọc bỏ hoàn toàn. Các ô cửa sổ tràn đầy nắng ấm, còn kệ sách thì lạnh và cứng; các cuốn tạp chí mang một vẻ hiện đại, còn thời gian thì chầm chậm trôi. Những cuốn sách thiết kế được chất đầy trong phòng đọc, ngoài ra, còn có một không gian triển lãm mini với diện tích 3x3, thậm chí ở nơi đây đã từng tổ chức các buổi tọa giảng, các phiên chợ sách, những buổi hòa nhạc và vũ hội swing....

Ôi~ hãy đưa ống kính trở về với đề tài chính của không gian này, vai chính ở đây chính là “sách”: trong thư viện đã có hơn 30.000 đầu sách, có trên 100 loại tạp chí thiết kế trong và ngoài nước, bao gồm các loại như thiết kế phẳng, thiết kế công nghiệp, kiến trúc, thời trang, mỹ thuật, mỹ nghệ v.v..., hàng năm khi nhập sách sẽ điều chỉnh tùy theo tình hình; bắt đầu từ năm nay còn tăng thêm nhiều tạp chí độc lập trong và ngoài nước, thể hiện nét độc đáo có tính phi thương mại. Đối với vấn đề chọn sách như thế nào, theo người phụ trách không gian “Không phải là thư viện” cô Lưu Phương (Leslie Liu) cho biết, ngoài việc để ý tới xu hướng và trào lưu thiết kế, cộng thêm việc tư vấn và giới thiệu của nhà xuất bản hay đại lý, cũng sẽ tham khảo cách trưng bày của các hiệu sách độc lập.

Chỉ cần lướt qua tình hình lưu trữ sách trong thư viện, sẽ phát hiện có rất nhiều thứ không có mối liên quan trực tiếp với thiết kế, ví dụ như dinh dưỡng thực phẩm, nhiếp ảnh, âm nhạc, tư duy thẩm mỹ v.v... “Chúng tôi cũng bổ sung thêm các loại sách liên quan tới đời sống nghệ thuật. Trong thiết kế không nên giới hạn chỉ có vật thể, mà phải được nâng đỡ bởi nhu cầu sinh hoạt. Nếu chỉ đặt trọng tâm vào vật thiết kế, rất dễ bị cuốn vào dòng chảy, chỉ chạy theo trào lưu của nước ngoài; chỉ cần đưa thêm yếu tố nghệ thuật vào, thì có thể tạo nhiều suy nghĩ độc lập hơn, mà không phải chỉ có kết quả của thiết kế. Do đó, trong tất cả khâu liên quan tới giai đoạn đầu trong thiết kế, đều được dùng làm tham khảo để lựa chọn sách.”

Trong xã hội hiện đại, với sự phát triển Internet mạnh mẽ như thời nay, tại sao chúng ta còn cần đọc sách? Thông tin về thiết kế đầy rẫy khắp nơi, đâu cần gì phải đi đến thư viện? Cô Lưu Phương đề xuất 3 lý do: Điểm thứ nhất, ở thời đại thông tin tràn lan, càng cần tới sự tồn tại của sách. Trong đại dương Internet mênh mông, đa số là copy rồi dán lại, có tính chất trùng lặp khá cao, ngược lại sách đôi khi sẽ là sự lựa chọn có hiệu quả cao. Internet không phải là vạn năng, nếu muốn tìm hiểu một cách có hệ thống về chủ đề lịch sử văn hóa đặc biệt, lấy ví dụ từ điển trang phục hoặc thiết kế của Trung Đông, thì tìm trong sách còn hơn là tìm trên mạng như mò kim đáy bể, sẽ giúp ta học hỏi được nhiều nội dung kiến thức hơn.

Điểm thứ hai, khi tìm kiếm tư liệu trên Internet, thứ tự ưu tiên của kết quả tìm thấy sẽ được xếp hạng nghiêng theo xu thế chủ đạo, “làm thiết kế tìm ra quan điểm của chính mình là điều rất quan trọng”, đọc sách của các thời kỳ khác nhau có thể tạo sự kích thích khác nhau. Điểm thứ ba, thông thường Ineternet dễ khiến chúng ta khép mình trong một phạm vi quen thuộc, nhưng đôi khi nguồn cảm hứng lại đến từ con người, sự việc và sự vật rất bình thường mà chúng ta không quen thuộc hoặc chưa từng tiếp xúc lần nào. “Đó chính là điều tất yếu của sách và thư viện, chúng có thể thể hiện kiến thức một cách đồng đều.”

Mở rộng xuyên lĩnh vực, xoay chuyển quan niệm truyền thống

Thư viện không chỉ là một không gian, đó cũng là một nơi trung gian; mỗi lần quy hoạch chủ đề triển lãm đều có mối liên quan với một loại hình thiết kế trong đó, hy vọng hướng dẫn khán giả khi vào xem sẽ thấy được một bộ phận lưu trữ bảo tồn của thư viện, ví dụ như cuộc triển lãm về nghệ thuật thêu vừa mới kết thúc, có thể thu hút những người có hứng thú với thiết kế thời trang hoặc điêu khắc 3D, qua đó có thể tìm ra càng nhiều sách có nội dung kiến thức liên quan tại thư viện.

Khi thư viện xem xét việc mời các nhà thiết kế tổ chức triển lãm, thư viện sẽ thiên về tính thí nghiệm cao hơn, phát triển ra những ý tưởng chưa chín muồi, “bằng không thì giao cho Viện Bảo tàng Thiết kế tổ chức là được rồi.” Cô Lưu Phương mỉm cười và nói, đây là một môi trường có thể xuất hiện mọi ý tưởng, họ đang thử xoay chuyển quan niệm truyền thống đối với thư viện.

Đặt trọng điểm vào việc thống nhất các chức năng, hiện nay thư viện ảnh này tọa lạc ở tầng hai bên hông phía Bắc Nhà máy sản xuất thuốc lá trong khu Công viên Văn hóa Sáng tạo Songshan, dự định vào tháng 9 chuyển tới tầng một bên cạnh “Bảo tàng Thiết kế Đài Loan”; người dân sau khi tham quan Bảo tàng Thiết kế Đài Loan, có thể đi tiếp sang thư viện để đọc sách. Khi đó không gian cũng sẽ được thiết kế khác với phong cách công nghiệp hiện có, các bạn nếu muốn nhìn thấy sự chuyển mình đẹp đẽ như vậy của thư viện, thì hãy nắm bắt cơ hội cùng khám phá nhé.  

 

Bài viết liên quan

近期文章

印尼文 泰文

Menguak Selembar Halaman Ruang Perpustakaan Taipei di Era Baru

Artikel‧Wu Ching-wen Gambar‧Lin Min-hsuan

在虛擬當道的年代,我們仍需要實實在在的圖書館。50年的數位資訊洪流,沖不散五千年的知識載體;人們的短期記憶日益薄弱、轉瞬即逝,幸好生活中還有一兩處收納長期記憶的物理空間,大隱於市。


Di zaman dunia maya yang dominan, manusia tetap membutuhkan eksistensi  perpustakaan. Zaman digital yang sudah bergulir selama lima dasawarsa tidak mampu menggantikan wadah ilmu pengetahuan manusia yang sudah digalang selama lima ribu tahun lamanya. Di saat daya ingat manusia yang singkat  ini semakin rapuh dan hampir sirna, beruntung sekali di suatu sudut kota masih terselip beberapa tempat untuk menampung   ingatan konkrit kehidupan manusia.

 

Ketika tangan hendak menjepret pemandangan di hadapan mata, namun segera kusadari, apakah tidak berlebihan tindakan tadi jika dilakukan di hadapan dua ribuan jilid buku koleksi foto yang ada di atas rak-rak itu? Ruang seperti ini hanya bisa diwujudkan berkat upaya para pecinta fotografi, lihat saja, dari namanya Lightbox, sudah menceritakan semuanya.

Perpustakaan Foto: Lightbox

Begitu banyak nama khusus tentang fotografi, mengapa justru memilih nama Lightbox? Pendirinya, Tsao Liang-pin, menjelaskan “Lightbox adalah perangkat untuk memeriksa negatif film, sehingga saya berharap ruang ini adalah tempat yang beraura energi seperti lightbox yang memancarkan sinar terangnya. Melalui buku-buku fotografi yang ada, diharapkan para pecintanya bisa saling mendapatkan pengetahuan baru. Ini akan sangat menggembirakan.” Pemakaian nama Lightbox yang bernuansa seni juga merupakan suatu kebetulan agar bisa terpilah dari nama lain seperti Art museum “Whitebox,” atau “Blackbox” sebutan lain dari teater.

Ide pendirian Blackbox berkaitan erat dengan dua pengalaman Tsao Liang-pin. Akhir 2014, Buku Koleksi Foto pertamanya yang mendapatkan subsidi dari Yayasan Seni Budaya Nasional diterbitkan, tapi setelah ini, jalan baru saja separuh dilakoninya, lalu apa lagi untuk selanjutnya? Ia mulai memikirkan siapa saja yang masih bisa tertarik oleh bukunya itu. Kemudian, ia berpartisipasi dalam program riset sejarah fotografi Taiwan dari Museum Nasional Taiwan. Sebagai salah satu anggota penulis mereka, Tsao mengumpulkan data-data sejarah fotografi Taiwan tempo dulu yang ternyata sangat tercecer dan sulit diteliti. “Oleh sebab itu ketika saya membentuk Ruang Fotografi, mengingat Taipei tidak kekurangan tempat pameran, tetapi sangat sedikit ruang untuk membaca, belajar, berdiskusi hobi fotografi, maka mungkin kelak akan pindah lagi ke suatu tempat yang lebih luas ”.

Di era yang marak dengan pemakaian gambar-gambar, manusia mudah tertarik dengan cepat, tapi juga cepat melupakannya. Sangat mudah berselancar dan mencari gambar foto di samudera internet, tetapi sangat kurang akan ketertiban dan sistematisasinya, semua tercerai-berai tak teratur. Bagi Tsao, “Buku Koleksi Foto berada di antara karya original dan digital, museum seni belum tentu mampu membeli karya foto original, tapi akan lebih mudah jika membeli buku koleksi foto, lagi pula buku merupakan tampilan denyut nadi kreativitas semangat penulisnya.”

Mengumpulkan 2.000 buku koleksi

Koleksi buku yang mencapai 2.272 buah, adalah hasil  jerih payah banyak orang. Tsao sendiri menyumbangkan 400 buku koleksinya, tindakannya ini menarik perhatian Prof. Kuo Li-hsin, dosen National Chengchi University, yang mengantarkan sendiri 24 kotak kardus berisi buku koleksinya, ini telah membuat petugas perpustakaan menghabiskan waktu tiga bulan lebih untuk menatanya.

Majalah Jepang IMA yang diterbitkan per kwartal juga mengirimkan majalahnya sebanyak tiga kotak besar. Fotografer dokumenter Amerika Serikat, Robert Frank, usai kunjungan Tsao ke New York, juga telah menyumbangkan beberapa buku koleksi foto miliknya; Saat mengadakan lawatan budaya ke Paris, Tsao menyumbangkan sepuluh lebih buku koleksi foto Taiwan, tiga bulan kemudian, Perpustakaan Nasional Perancis mengirim setumpuk surat dokumen, yang dengan jelas mencantumkan detail buku-buku tersebut yang dipajang di rak perpustakaan mereka. Ada juga pembaca yang meninggalkan pesan di fanpage, menanyakan buku koleksi fotografer Jepang tertentu, dan ketika mengetahui mereka belum punya, pembaca tersebut segera membeli buku itu di internet dan dialamatkan ke perpustakaan foto Lightbox.

Buku koleksi foto jumlahnya mendominasi buku-buku yang ada di perpustakaan, selain itu juga ada buku sejarah fotografi, buku ulasan, majalah fotografi, buku dokumentasi pameran foto. Dengan semakin bertambahnya jumlah buku, tengah dipertimbangkan pemindahan lokasi ke tempat yang lebih luas, dengan mencakup lebih banyak jenis buku seperti teknik fotografi dan film dokumenter. 

“Sebenarnya buku-buku bisa dibeli secara sekaligus dengan membuat anggarannya terlebih dahulu, tapi cara individual seperti ini sangat monoton, proses pengumpulan dengan cara menerima sumbangan buku dari para donatur, relawan atau pendengar, setahun pelan-pelan mendekati jumlah mencapai target 2000 buku”. Bagi Tsao proses ramai-ramai bergotong-royong seperti ini lebih berkesan, sampai sekarang sudah terkumpul 190 donatur, sebab dengan cara ini bisa berkomunikasi dengan berbagai kelompok fotografer yang berbeda, dan bisa menjajaki pertanyaan dan minat mereka terhadap fotografi.

Kelompok dan grup mudah menarik teman sehobi, tapi juga akan menghadapi orang-orang awam yang baru tertarik. “Kami mengharapkan kehadiran kalangan profesional, tidak tertutup dalam keterbatasan grup foto saja, agar saat pengembangannya bisa menyerap kalangan bidang lain untuk bergabung, ini sangat penting bagi kami.” Selain bertukar buku, Lightbox juga mengundang fotografer luar negeri untuk berceramah atau mengadakan workshop di Taiwan, agar menjalin dialog antara fotografer luar negeri dan lokal.

Apakah perbedaan Lightbox dengan Pusat Budaya Fotografi Nasional yang baru saja rampung pada tahun 2018, yang menggalakkan sejarah fotografi Taiwan, kesenian fotografi, penelitian data dan penyimpanan, serta mengadakan pameran pendidikan dan perkembangannya?

Tsao menjelaskan pihaknya tidak menyediakan ruang koleksi khusus, sistem klasifikasi perpustakaan sekarang ini tidak  mencukupi keragaman perkembangan fotografi kontemporer, sulit mengandalkan institusi tertentu, untuk itu sangat perlu pengadaan perpustakaan khusus. “Yang berbeda dengan Museum Kesenian, kami berfokus pada koleksi, menata dan mendorong hasil penerbitan fotografi Taiwan, jadi tugasnya mirip seperti sedang melakukan pengarsipan.”

Kritikus Seni kenamaan Amerika, Susan Sontag, dalam bukunya “On Photography” menyinggung, buku adalah cara memperkenalkan foto yang paling berpotensi, dan  sekaligus mempertahankan usia fotonya. Walaupun percetakan di atas kertas sudah semakin merosot dari tahun ke tahun dan prospek fotografi juga semakin suram, kemunculan Lightbox diharapkan bisa mengumpulkan kekuatan energi berfotografi, memfokuskan nilai fotografi Taiwan menjadi suatu budaya seni fotografi lokal yang piawai dan terus berkembang.

Tidak hanya perpustakaan, tapi ruang berinovasi

Tempat ini tidak hanya berfungsi sebagai sebuah perpustakaan saja, saat senja tiba, meja kursi bisa dipinggirkan, dan arena ini bisa disulap menjadi tempat muda-mudi berembuk, alunan suara musik jazz terdengar saat pintu terkuak sedikit. Ini hanyalah nuansa di suatu akhir pekan saja, selebihnya perpustakaan tetap dalam keheningannya, bercengkerama dengan buku-buku, kontras sekali dengan suara hiruk pikuk  di luar. Ukiran pada kusen jendela yang indah, bersama rak-rak buku yang tak bersuara, menyimpan majalah kontemporer, sementara rotasi waktu berjalan lambat. Dipenuhi dengan buku desain, ruangan kecil 3x3 adalah arena untuk berdiskusi, bazar, pagelaran musik dan pesta dansa.

Hei! Jangan membawa kamera ke luar dari studio, mari kembali pada tema “Buku.” Jumlah koleksi kami di atas 30 ribu buku, ratusan majalah desain dari dalam dan luar negeri, meliputi desain grafis, desain industri, arsitektur, fashion, seni dan kerajinan, setiap tahun rutin memasok buku, di tahun ini menambahkan majalah dalam dan luar negeri secara berkala, yang menitikberatkan pada bidang non komersial.

Menjelajahi sepintas isi perpustakaan, Anda akan menemukan banyak buku yang tidak berkaitan dengan desain, misalnya tentang gizi, masak, fotografi, musik, estetik dan lain-lain. “Kami juga menambah koleksi buku tentang seni dan gaya hidup. Desain tidak harus terbatas pada objek saja, tetapi perlu didukung oleh kebutuhan gaya hidup. Sebab kalau hanya pada objek desainnya saja, mudah ditelan arus, karena selalu menyorot pada sudut padang dari luar negeri, jika mencurahkan unsur seni, konsep pemikirannya jadi lebih independen, tidak hanya hasil suatu desain saja. Maka unsur pra-desain yang berkaitan akan diperhitungkan pula.”

Saat jaringan internet sudah berkembang pesat di dunia masa kini, mengapa kami masih butuh untuk membaca buku? Saat kita bisa begitu mudah mendapatkan informasi desain, buat apa berjalan ke gedung perpustakaan? Leslie Liu memberikan tiga alasan. Pertama, di era informasi yang meluap, keberadaan buku semakin dibutuhkan. Di dunia internet yang kaya informasi, sebagian besar diperoleh cukup dengan melakukan copy paste saja, repetitifnya tinggi sekali, dalam keadaan seperti ini buku  adalah pilihan yang paling efisien. Internet bukan segalanya, kalau ingin menjajaki lebih mendalam sistematisasi pola budaya sejarah, misalnya kamus tentang kostum atau desain Timur Tengah, bukulah sumber untuk menimba ilmu.

Kedua, ketika mencari informasi di internet, yang berada di urutan teratas condong termasuk golongan arus utama, “Dalam mendesain sangat penting mendapatkan sosok jati diri sendiri,” membuka buku-buku dari zaman berbeda akan memberikan masukan yang tidak sama. Ketiga, di internet mudah menemukan sumber yang serupa, tapi kadang inspirasi itu datang dari sesuatu hal yang tidak pernah kita duga dan asing bagi kita. “Itulah pentingnya keberadaan buku dan perpustakaan, yang bisa memberikan ilmu pengetahuan dari berbagai level.”

Terobosan memutarbalikkan konsep tradisional

Perpustakaan ini tidak hanya sebuah ruangan, juga sebuah medium. Dalam setiap pameran, tema pameran semua berkaitan dengan salah satu jenis bentuk desainnya, karena berharap pengunjung begitu masuk sudah bisa melihat sebagian isinya, misalnya  pameran bordir yang baru saja usai, telah menarik perhatian orang yang berminat pada fashion atau seni pahat untuk menjelajahi ruangan mencari ilmu pengetahuan dari buku-buku yang berkaitan.

Desainer yang akan diundang berpameran di sini adalah sosok yang gemar bereksperimen, dengan ide yang belum berkembang matang. “Kalau tidak ya dipamerkan di Museum Desain saja,” tutur Leslie Liu sambil tertawa, “Sebab ini adalah arena yang mengandung segala kemungkinan berkreativitas, sebuah terobosan yang memutarbalikkan konsep tradisional.”

Dengan hasrat mencapai integrasi fungsional yang lebih besar, perpustakaan yang sekarang berada di lantai dua sisi utara pabrik rokok tua ini, pada bulan September akan dipindahkan ke lantai satum, yaitu di sebelah “Gedung Desain Taiwan,” maka pengunjung setelah melihat-lihat di museum desain, bisa melanjutkan ke perpustakaan membaca buku-buku yang diinginkan. Desain ruang yang baru nantinya juga berbeda dengan gaya industri seperti sekarang ini, maka bagi yang ingin menyaksikan perubahannya, jangan lupa mampir untuk melihatnya sendiri.  

หน่งึ หนา้ ของไทเป เปิดศักราชหน้าใหม่แห่งการอ่านร่วมกัน

บทความ‧อู๋จิ้งเหวิน รูปภาพ‧หลินหมินเซวียน คำแปล‧ธีระ หยาง

在虛擬當道的年代,我們仍需要實實在在的圖書館。50年的數位資訊洪流,沖不散五千年的知識載體;人們的短期記憶日益薄弱、轉瞬即逝,幸好生活中還有一兩處收納長期記憶的物理空間,大隱於市。


ในยุคแห่งโลกเสมือนดังเช่นปัจจุบัน พวกเรายังคงจำเป็นต้องมีห้องสมุดที่มีตัวตนอยู่ กระแสแห่งดิจิทัลที่โหมกระหน่ำตลอดช่วง 50 ปีที่ผ่านมา ก็ยังไม่อาจลบล้างสื่อที่ใช้บันทึกความรู้ซึ่งถูกถ่ายทอดมายาวนานถึง 5,000 ปี ความทรงจำระยะสั้นของมนุษย์ที่เสื่อมลงทุกวันทำให้หลายสิ่งหลายอย่างหายไปในชั่วพริบตา แต่โชคดีที่ในชีวิตประจำวันของเรายังมีสถานที่ซึ่งใช้ในการจัดเก็บความทรงจำระยะยาวและแฝงตัวอยู่ในเมืองกรุง

 

มือที่ยกโทรศัพท์ขึ้นเพื่อถ่ายภาพนั้นยกค้างเอาไว้ ก่อนที่ในท้ายที่สุดแล้ว เราได้ตัดสินใจลดมือลงแล้วเก็บโทรศัพท์ไว้ในกระเป๋าเสื้อ เพราะที่นี่ได้เก็บสะสมหนังสือที่จัดพิมพ์ภาพถ่ายสวยๆ ไว้มากถึงสองพันกว่าเล่ม แล้วเราจะไปทำให้มีภาพถ่ายเพิ่มขึ้นมาอีกสองสามภาพไปทำไม จากสิ่งที่เห็นอยู่ตรงหน้าทำให้รู้สึกว่าแม้แต่จะออกแรงกดชัตเตอร์ก็ดูจะเป็นสิ่งที่เกินความจำเป็น ซึ่งก็คงจะมีแต่คนที่รักการถ่ายภาพเท่านั้นจึงจะสามารถสร้างสถานที่แบบนี้ขึ้นมาได้  และแม้แต่ชื่อของสถานที่ก็มีความน่าสนใจไม่น้อยเลย Lightbox (ตู้ไฟ) เป็นชื่อที่ฟังดูแล้วเรียบง่ายและชัดเจนสมชื่อจริงๆ

"Lightbox" : ห้องสมุดแห่งภาพถ่าย

จริงๆ แล้วคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเทคนิคการถ่ายภาพมีอยู่ไม่น้อย แล้วทำไมถึงได้เลือกใช้ชื่อว่า ìLightbox (ตู้ไฟ)î? คำถามนี้คุณเฉาเหลียงปิน (曹良賓) ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งร้านได้อธิบายให้เราฟังว่า ìตู้ไฟคืออุปกรณ์ที่จะใช้ในการตรวจสอบฟิล์ม ผมหวังว่าสถานที่แห่งนี้จะทำให้ผู้ที่เข้ามาสามารถสัมผัสได้ถึงพลังที่คงอยู่ ก็เหมือนกับตู้ที่มีแสงสว่าง และหวังว่าผู้ที่รักการถ่ายภาพจะสามารถอาศัยหนังสือเกี่ยวกับภาพถ่ายเหล่านี้ในการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นจนเกิดเป็นไอเดียใหม่ๆ ขึ้น มันเป็นอะไรที่เปี่ยมไปด้วยความสุขสดใสเป็นอย่างมากî และที่น่าสนใจยิ่งไปกว่านั้นก็คือ แม้ว่าต่างก็เป็นส่วนหนึ่งของงานศิลปะเช่นเดียวกัน หากแต่ชื่อของ Lightbox กลับสามารถแยกตัวเองจาก White Box ที่สื่อถึงหอศิลป์ และ Black Box ที่สื่อถึงโรงละครออกมาได้อย่างชัดเจน

และเมื่อพูดถึงแนวความคิดในช่วงแรกที่ก่อตั้งนั้น คุณเฉาเหลียงปินบอกว่ามีความเกี่ยวพันกับประสบการณ์ในชีวิตของเขา 2 เรื่องด้วยกัน เรื่องแรกคือ ในช่วงปลายปี 2014 หลังจากที่คุณเฉาได้ออกหนังสือรวมภาพถ่ายเล่มแรกในชุด ìเดินไปครึ่งทาง แล้วไงต่อ?î โดยได้รับงบประมาณสนับสนุนจากมูลนิธิศิลปวัฒนธรรมแห่งชาติ (National Culture and Arts Foundation) จากนั้นก็เริ่มคิดว่าหนังสือรวมภาพถ่ายมีความหมายต่อคนกลุ่มไหนบ้าง และช่วยกระตุ้นให้คนกลุ่มไหนเกิดความสนใจได้บ้าง โดยอีกเรื่องหนึ่งคือการได้มีส่วนร่วมในโครงการค้นคว้าโครงร่างของความเป็นมาเกี่ยวกับการถ่ายภาพในไต้หวันของพิพิธภัณฑ์แห่งชาติไต้หวัน ซึ่งในฐานะที่เป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ร่วมค้นคว้า คุณเฉามีโอกาสได้รวบรวมข้อมูลด้านประวัติศาสตร์ของการถ่ายภาพในไต้หวันตั้งแต่ยุคแรกเริ่ม ซึ่งในระหว่างการรวบรวมข้อมูลนั้น เขาพบว่าข้อมูลต่างกระจัดกระจายอยู่ในที่ต่างๆ ทำให้การค้นคว้าและวิเคราะห์เป็นไปอย่างยากลำบาก โดยคุณเฉาบอกกับเราเพิ่มเติมว่า ìหลังจากที่คิดจะทำสถานที่สำหรับเก็บรวบรวมหนังสือเกี่ยวกับภาพถ่ายแล้ว ก็คิดว่าในไทเปไม่ขาดแคลนพื้นที่จัดแสดง หากแต่ยังขาดสถานที่ที่จะให้เหล่าผู้รักการถ่ายภาพมานั่งอ่านหนังสือ มาเรียนรู้ด้วยตัวเอง หรือใช้เป็นที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้รักการถ่ายภาพ เหมือนเป็นฟังก์ชันรูมที่นอกจากจะเป็นสถานที่จัดการบรรยายแล้ว ยังสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในการสร้างปฏิสัมพันธ์ในหมู่สมาชิกได้ด้วย และบางทีในอนาคตข้างหน้า เราอาจจะย้ายสถานที่ไปยังที่ที่กว้างขวางและมีความเพียบพร้อมมากกว่านี้ก็เป็นได้

ในยุคสมัยที่มนุษย์เรามีโอกาสได้ชื่นชมภาพถ่ายอย่างง่ายดายนี้     ความสนใจของคนเราถูกดึงดูดไปอย่างง่ายดาย  แต่ก็มักจะลืมมันไปอย่างรวดเร็วเช่นกัน การค้นหาภาพในโลกไซเบอร์อาจจะเป็นอะไรที่สะดวกมากๆ แต่ก็มักจะอยู่อย่างกระสานซ่านเซ็น ขาดทั้งการจัดวางอย่างมีลำดับขั้นและเป็นระบบ คุณเฉาเหลียงปินจึงเห็นว่า ìหนังสือรวมภาพถ่ายเป็นอะไรที่เป็นความพอดีระหว่างภาพถ่ายจริงกับไฟล์ดิจิทัล คือพวกหอศิลป์ทั้งหลายอาจไม่มีงบประมาณเพียงพอที่จะจัดซื้อภาพถ่ายจริง แต่ถ้าเป็นหนังสือรวมภาพถ่ายแล้วก็จะง่ายกว่ามาก อีกอย่างคือหนังสือเป็นสื่อที่ใช้ในการนำเสนอแนวคิด รวมไปจนถึงที่มาที่ไปของความคิดสร้างสรรค์ต่างๆ ของผู้แต่งอยู่แล้วเช่นกันî

ระดมรับบริจาคจากมวลชน  ได้มากว่า 2,000 เล่ม

ปัจจุบันห้องสมุดได้เก็บรวบรวมหนังสือไว้มากถึง 2,272 เล่ม ซึ่งได้มาจากการรับบริจาคจากประชาชนทั่วไป โดยคุณเฉาเหลียงปินได้บริจาคหนังสือรวมภาพถ่ายที่ตัวเองมีอยู่ออกมาก่อนจำนวน 400 เล่ม ซึ่งสิ่งที่คุณเฉาทำนั้นสร้างความประทับใจแก่ ศ.กัวลี่ซิน (郭力昕) เป็นอย่างมาก จน ศ.กัว ได้เอาหนังสือที่ตัวเองมีอยู่มาเก็บใส่กล่องจำนวน 24 ลัง ก่อนจะนำไปบริจาคให้กับห้องสมุดด้วยตัวเอง โดยเจ้าหน้าที่ต้องใช้เวลานานถึง 3 เดือนในการจัดการหนังสือทั้งหมดนี้ ในขณะที่นิตยสาร IMA ซึ่งเป็นนิตยสารด้านการถ่ายภาพรายไตรมาสของญี่ปุ่นก็ส่งนิตยสารมาบริจาคเป็นจำนวน 3 ลังใหญ่ และหลังจากที่คุณเฉาเหลียงปินเดินทางไปเยือนนครนิวยอร์กของสหรัฐฯ คุณโรเบิร์ต แฟรงก์ ช่างภาพชื่อดังชาวสหรัฐฯ ได้มอบหนังสือรวมภาพถ่ายที่มีคุณค่าจำนวนหลายเล่มให้กับห้องสมุด และเมื่อคุณเฉาเหลียงปินเดินทางไปร่วมงานแลกเปลี่ยนด้านวัฒนธรรมที่กรุงปารีส ก็ได้นำเอาหนังสือรวมภาพถ่ายจำนวนหลายสิบเล่มไปบริจาคให้แก่ผู้จัดงาน  คาดไม่ถึงว่า 3 เดือนให้หลัง หอสมุดแห่งชาติของฝรั่งเศสจะส่งเอกสารมาปึกใหญ่ที่ระบุอย่างชัดเจนถึงวันที่ที่หนังสือแต่ละเล่มถูกนำไปจัดไว้ในห้องสมุด นอกจากนี้ ก็ยังมีผู้อ่านบางรายที่ไปโพสต์ข้อความบนแฟนเพจเพื่อสอบถามถึงหนังสือรวมภาพถ่ายของช่างภาพชาวญี่ปุ่นผู้หนึ่ง เมื่อทราบว่าทางห้องสมุดยังไม่มีหนังสือเล่มนี้ ผู้อ่านรายนั้นก็รีบสั่งซื้อทางอินเตอร์เน็ตและจัดส่งไปให้กับห้องสมุดโดยตรงทันที

สำหรับหมวดหนังสือที่ทางห้องสมุดเก็บสะสมไว้ หมวดที่มีหนังสือมากที่สุดคือหนังสือรวมภาพถ่าย รองลงมา ได้แก่ หนังสือประวัติศาสตร์การถ่ายภาพ หนังสือวิจารณ์ภาพถ่าย นิตยสารด้านการถ่ายภาพ และเอกสารแนะนำของนิทรรศการภาพถ่าย จากจำนวนหนังสือที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้คุณเฉาเหลียงปินต้องเริ่มคิดถึงการย้ายไปยังสถานที่ที่กว้างขวางมากขึ้น อีกทั้งยังคิดที่จะรวบรวมหนังสือเกี่ยวกับเทคนิคการถ่ายภาพ รวมไปจนถึงภาพยนตร์และวีดิทัศน์ต่างๆ มาเก็บสะสมไว้ในห้องสมุดด้วย

ìจริงๆ แล้ว เราสามารถจัดหางบประมาณเพื่อใช้ในการจัดซื้อหนังสือทั้งหมดได้ในครั้งเดียว หากแต่การทำแบบนั้นจะเหมือนกับเป็นการทำคนเดียวแถมยังขาดรสชาติ ต่อมามีโอกาสได้รู้จักกับผู้บริจาคหนังสือรายอื่น อาสาสมัคร และคนทั่วไปมากขึ้น จึงค่อยๆ เพิ่มยอดสะสมจนถึงเป้าหมายที่ 2,000 เล่มî สำหรับคุณเฉาแล้ว การรวบรวมหนังสือบริจาคจากหลายๆ ฝ่ายนี้ เป็นสิ่งที่น่าสนใจเป็นอย่างยิ่ง โดยนับจากตัวเลขจำนวนผู้บริจาคหนังสือซึ่งมีมากถึง 190 ราย ทำให้เขามีโอกาสได้ติดต่อกับกลุ่มผู้รักการถ่ายภาพที่หลากหลาย จึงได้รับรู้ถึงความสนใจหรือข้อสงสัยของเหล่าช่างภาพรุ่นใหม่มากขึ้น

การอยู่รวมกันเป็นชมรมจะดึงดูดให้ผู้ที่มีความสนใจคล้ายๆ กันมาอยู่รวมกัน แต่ก็อาจทำให้ผู้ที่เพิ่งเริ่มหัดใหม่เกิดความรู้สึกแปลกแยกได้เช่นกัน โดยคุณเฉาย้ำกับเราว่า ìเราหวังว่าจะมีความเป็นมืออาชีพ แต่ไม่ใช่เป็นกลุ่มที่ปิดกั้นตัวเองจากภายนอก โดยในขณะที่ชมรมมีการขยายตัวขึ้นเรื่อยๆ นั้น เราก็ยินดีที่จะต้อนรับผู้ที่มาจากต่างวงการด้วยเช่นกัน เพราะเป็นอะไรที่สำคัญสำหรับเรามากî นอกจากการแลกเปลี่ยนหนังสือแล้ว Lightbox ยังได้เชิญช่างภาพมือดีจากต่างประเทศให้เดินทางมาไต้หวันเพื่อแบ่งปันประสบการณ์ทำงานหรือทำเวิร์ก
ชอปอยู่เป็นระยะ เพื่อส่งเสริมให้กลุ่มช่างภาพไต้หวันมีโอกาสได้คลุกคลีกับช่างภาพจากต่างแดน

แล้วบทบาทของ Lightbox จะมีความแตกต่างกับศูนย์วัฒนธรรมการถ่ายภาพแห่งชาติ (National Center of Photography) อย่างไรเล่า? ศูนย์ฯ แห่งนี้จะแล้วเสร็จในปี 2018 ภายในจะมีการจัดแสดงประวัติการถ่ายภาพในไต้หวัน เทคนิคการถ่ายภาพ งานวิจัยเกี่ยวกับการถ่ายภาพ ภาพถ่ายล้ำค่า นิทรรศการต่างๆ ด้วยจุดประสงค์ที่จะให้ความรู้และส่งเสริมการถ่ายภาพ

คุณเฉาเหลียงปินชี้ว่า ทางศูนย์ฯ ไม่ได้มีการจัดสถานที่ไว้ใช้สำหรับเก็บหนังสือ อีกทั้งระบบการแบ่งหมวดหนังสือที่ใช้อยู่ในปัจจุบันก็ไม่ได้ครอบคลุมถึงความหลากหลายของภาพถ่ายและการถ่ายภาพ การหวังอาศัยองค์กรเก็บสะสมหนังสือเพียงอย่างเดียวเป็นเรื่องไม่ง่ายนัก จึงมีความจำเป็นที่จะต้องจัดตั้งห้องสมุดเฉพาะทางขึ้น ìสิ่งที่แตกต่างจากห้องสมุดของพิพิธภัณฑ์ศิลปะโดยทั่วไปคือ เราจะโฟกัสเฉพาะการรวบรวม จัดการและส่งเสริมหนังสือรวมภาพถ่ายของไต้หวัน เหมือนกับเรากำลังทำงานด้านจัดเก็บเอกสารสำคัญî

นักวิจารณ์ศิลปะที่มีชื่อเสียงของสหรัฐฯ อย่าง Susan Sontag ได้กล่าวในหนังสือ On Photography ของเธอว่า หนังสือคือสื่อที่ใช้ในการจัดวางภาพถ่ายที่มีอิทธิพลที่สุด อีกทั้งยังสามารถช่วยยืดอายุของภาพถ่ายให้ยาวนานมากขึ้นด้วย ในยุคที่ตลาดสิ่งพิมพ์หดตัวลงทุกวันนี้ เส้นทางของการถ่ายภาพไม่ได้สุกใสเหมือนในอดีต การปรากฏตัวของ Lightbox สามารถรวมพลังแห่งภาพถ่ายที่โฟกัสไปยังคุณค่าแห่งภาพถ่ายของไต้หวัน จนปลุกพลังแห่งวัฒนธรรมภาพถ่ายของท้องถิ่นให้ฟื้นตื่นขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหาของตัวเอง และเพื่อจะได้สืบทอดต่อกันไปจากรุ่นสู่รุ่นอย่างไม่ขาดตอน

มิใช่เป็นเพียงห้องสมุด  แต่เป็นพื้นที่แห่งนวัตกรรม

เมื่อยามราตรีย่างกรายมาถึง โต๊ะเก้าอี้ภายในห้องสมุดถูกเก็บไว้ด้านข้างทำให้ภายในกลายเป็นพื้นที่ว่าง เหล่าหญิงชายทั้งหลายที่แต่งองค์ทรงเครื่องกันอย่างเต็มที่ต่างก็ทยอยกันมาถึง เสียงเพลงแจ๊สลอยล่องงลอดออกมาจากช่องประตูพอให้ได้ยิน ที่แท้ห้องสมุดที่มีชื่อว่า ìมิใช่เป็นเพียงห้องสมุดî  กำลังเปิดศักราชหน้าใหม่ให้แก่การทดลองผจญภัยของจิตวิญญาณ

ภาพที่เห็นอยู่นี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของภาพในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์เท่านั้น เพราะส่วนใหญ่แล้ว ที่นี่จะเป็นสถานที่ที่มีแต่ความเงียบสงบและเป็นอะไรที่ค่อนข้างจะขัดกันเป็นอย่างมากกับภาพของผู้คนที่เดินผ่านไปมาอย่างคึกคัก ภายในบริเวณสวนวัฒนธรรมและความคิดสร้างสรรค์ซงซาน กล่าวคือในทันทีที่เปิดประตูและย่างเท้าเข้าไปก็ราวกับจะสลัดภาพแห่งความจอแจของภายนอกไว้เบื้องหลังอย่างสิ้นเชิง ระแนงบังตาที่หน้าต่างให้แสงอันอุ่นละมุนตัดกับชั้นวางหนังสือที่ทำจากเหล็กสีดำที่ทั้งเย็นและแข็ง หน้าปกนิตยสารมีแต่ความทันสมัย หากแต่เวลาของที่นี่กลับผ่านไปอย่างเชื่องช้า นอกจากหนังสือเกี่ยวกับการออกแบบที่มีอยู่เต็มห้องแล้ว ยังมีพื้นที่ขนาด 3x3 ตรม. ที่ผ่านการใช้งานมาหลากหลายรูปแบบ ทั้งเป็นสถานที่จัดการบรรยาย เป็นตลาดขายของ เป็นที่แสดงดนตรี รวมไปจนถึงเป็นฟลอร์เต้นรำ...

 เอาล่ะ... เรากลับมาโฟกัสที่เรื่องของเรากันดีกว่า ตัวเอกของละครบทนี้คือ ìหนังสือî ซึ่งเก็บสะสมอยู่ที่นี่มากกว่า 30,000 เล่ม รวมถึงนิตยสารด้านการออกแบบปกนับร้อยจากทั้งในและต่างประเทศซึ่งครอบคลุมทั้งด้านกราฟฟิกดีไซน์ การออกแบบอุตสาหกรรม สถาปัตยกรรม แฟชั่น ศิลปะ และหัตถศิลป์ ซึ่งจะต้องมีการตรวจสอบเป็นประจำทุกปีเพื่อปรับเปลี่ยนตามความเหมาะสม โดยในปีนี้ยังมีการเพิ่มเติมในส่วนของนิตยสารออกแบบแนวอิสระที่ไม่ใช่เชิงพาณิชย์จากทั้งในและต่างประเทศอีกด้วย

สำหรับคำถามที่ว่า ใช้หลักเกณฑ์อะไรในการเลือกหนังสือ คุณหลิวฟาง บรรณารักษ์คนปัจจุบันชี้ว่า นอกจากจะให้ความสนใจกับเทรนด์ของการออกแบบและแฟชั่นแล้ว ยังขอคำแนะนำจากสำนักพิมพ์หรือตัวแทนจำหน่าย และยังพิจารณาจากแนวทางการจัดแสดงของร้านหนังสืออิสระต่างๆ ด้วย

ขอเพียงได้มีโอกาสเดินดูหนังสือที่ถูกสะสมไว้ก็จะพบว่ามีหลายเล่มทีเดียวที่เนื้อหาไม่เกี่ยวข้องอะไรกับการออกแบบเลย เช่น อาหารและโภชนาการ การถ่ายภาพ ดนตรี รวมถึงปรัชญาด้านความงาม เป็นต้น ìเรานำหนังสือที่เกี่ยวกับศิลปะและไลฟ์สไตล์มาเสริม การออกแบบไม่ควรจะถูกจำกัดให้อยู่ในวงเฉพาะหรือในส่วนที่เกี่ยวกับสิ่งของเท่านั้น แต่จะต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความต้องการในชีวิตประจำวันด้วย หากเราโฟกัสไปที่การออกแบบสินค้ามากเกินควร ก็จะเหมือนกับทำอะไรแบบตามน้ำมากเกินไป และสุดท้ายก็จะทำทุกอย่างตามแบบอย่างของต่างประเทศî โดยในทันทีที่มีการใส่องค์ประกอบทางศิลปะเข้าไป ก็จะทำให้มีอิสระทางความคิดมากขึ้น และไม่ตีวงจำกัดอยู่เพียงเป็นผลลัพธ์ที่เกิดจากการออกแบบเท่านั้น ดังนั้น ทุกสิ่งทุกอย่างที่เกี่ยวข้องก่อนจะมาถึงการออกแบบ ต่างก็มีความสำคัญและควรต้องนำมาพิจารณาด้วยเช่นเดียวกัน

ในยุคที่อินเตอร์เน็ตมีความเจริญก้าวหน้านี้ ทำไมเราถึงยังต้องอ่านหนังสือ? ทั้งๆ ที่ข้อมูลเกี่ยวกับการออกแบบมีอยู่มากมายเต็มไปหมด ทำไมเราจึงยังต้องไปที่ห้องสมุด? คุณหลิวฟางให้เหตุผลไว้ 3 ประการคือ หนึ่ง ข้อมูลข่าวสารยิ่งมีมากเท่าไร ก็ยิ่งจำเป็นต้องมีหนังสือมากเท่านั้น ในโลกออนไลน์นี้ ส่วนใหญ่จะเป็นการก็อปปี้แล้วแปะไว้ มีความซ้ำซ้อนสูง ด้วยเหตุนี้ ทำให้กลับกลายเป็นว่าการเลือกอ่านจากหนังสือจะมีประสิทธิภาพดีกว่า อินเตอร์เน็ตไม่ใช่ทุกสิ่งทุกอย่าง หากว่าอยากทำความเข้าใจกับเรื่องราวเฉพาะด้านของประวัติศาสตร์หรือวัฒนธรรมอย่างเป็นระบบ การหาข้อมูลจากหนังสือที่เกี่ยวข้อง เช่น พจนานุกรมเสื้อผ้า หรือการออกแบบสไตล์ตะวันออกกลาง จะสามารถช่วยให้เราได้รับข้อมูลข่าวสารที่ตรงตามวัตถุประสงค์มากกว่าการไปงมเข็มในมหาสมุทรข้อมูลบนอินเตอร์เน็ต

ประการถัดมา ในการหาข้อมูลทางอินเตอร์เน็ตนั้น ข้อมูลที่ปรากฏเป็นลำดับแรกๆ จะเป็นข้อมูลที่กำลังเป็นที่สนใจมากกว่า แต่การจะทำงานด้านการออกแบบนั้น จะต้องค้นหามุมมองของตัวเองให้พบ ดังนั้น การได้เปิดหนังสือที่ตีพิมพ์ในช่วงเวลาที่แตกต่างกันจะทำให้เราได้รับผลตอบสนองที่ไม่เหมือนกัน ส่วนประการสุดท้ายคือ ในบางครั้งการค้นหาข้อมูลทางอินเตอร์เน็ต อาจทำให้เราเห็นเฉพาะสิ่งที่อยากจะเห็นหรือคุ้นเคย แต่แรงบันดาลใจในการออกแบบส่วนใหญ่มักจะมาจากสิ่งที่ไม่คุ้นเคยหรือคนที่ไม่รู้จัก ìความจำเป็นในการคงอยู่ของทั้งหนังสือและห้องสมุดก็อยู่ตรงนี้เอง เพราะมันสามารถนำเอาความรู้ต่างๆ มาจัดแสดงได้อย่างสมดุล และเปิดโอกาสให้เราได้สัมผัสและทำความเข้าใจได้อย่างเต็มที่î

ก้าวข้ามและต่อยอด  ผันเปลี่ยนแนวคิดแบบดั้งเดิม

ห้องสมุดแห่งนี้ไม่เพียงเป็นสถานที่ หากแต่ยังมีบทบาทเป็นสื่อกลางที่สำคัญด้วย ในการจัดนิทรรศการแต่ละครั้ง หัวข้อของงานจะต้องมีความเกี่ยวเนื่องกับการออกแบบในด้านใดด้านหนึ่ง ด้วยความหวังว่าจะสามารถดึงดูดให้ผู้เข้าชมมีโอกาสได้เห็นหนังสือบางส่วนที่สะสมไว้ เช่น นิทรรศการศิลปะเย็บปักถักร้อยที่เพิ่งจะผ่านไป สามารถดึงดูดกลุ่มคนที่สนใจในการออกแบบเสื้อผ้าหรืองานแกะสลักและงานปั้นให้เดินเข้ามาในห้องสมุดเพื่อที่จะค้นหาความรู้จากหนังสือที่มีเนื้อหาซึ่งเกี่ยวข้องต่อเนื่องกัน

ในการติดต่อเชิญให้นักออกแบบมาจัดนิทรรศการนั้น ทางผู้บริหารห้องสมุดจะเน้นในส่วนของผลงานแปลกใหม่ที่น่าสนใจ รวมถึงการขยายไอเดียที่ยังไม่สุกงอมเป็นหลัก โดยคุณหลิวฟางบอกกับเราว่า ìมิฉะนั้น ก็ปล่อยให้ทางหอศิลป์ทั้งหลายเป็นผู้จัดเองก็ได้แล้วî ที่นี่คือสถานที่ที่ความคิดสร้างสรรค์เกิดขึ้นได้ตลอดเวลา พวกเขากำลังพยายามจะเปลี่ยนทัศนคติของผู้คนที่มีต่อห้องสมุดแบบดั้งเดิมเสียใหม่

และเมื่อพิจารณาถึงการผนวกการใช้งานแล้ว สถานที่ปัจจุบันของห้องสมุดแห่งนี้ที่ตั้งอยู่ภายในเขตโรงงานยาสูบเก่า บนพื้นที่ชั้นสองของอาคารทางทิศเหนือ ซึ่งในเดือนกันยายนนี้จะย้ายห้องสมุดลงไปอยู่ที่ชั้นล่าง ด้านข้างของ Taiwan Design Hall ผู้ชมที่เดินชมพิพิธภัณฑ์การออกแบบเสร็จแล้วจะสามารถเข้าไปค้นหาข้อมูลในห้องสมุดได้ทันที ซึ่งเมื่อถึงตอนนั้น ก็จะมีการตกแต่งพื้นที่ให้ต่างไปจากสไตล์แบบโรงงานที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน สำหรับท่านที่อยากเกาะติดกระแสแห่งความเปลี่ยนแปลงนี้ อย่างไรก็อย่าลืมหาโอกาสมาลองเดินชมดูสักครั้งนะครับ  

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!