Koridor Ekologi Tzeng Chyng-shyan

Membantu Ikan-Ikan Pulang ke Rumah
:::

2020 / Agustus

Artikel‧Cathy Teng Gambar‧Kung-ju Terjemahan‧Yunus Hendry


清華大學生命科學院教授曾晴賢從研究魚類分類學跨入生態工程領域,用魚的角度思考,幫助洄游魚類回家,協助陸蟹過馬路,堪稱台灣河川生態保育與生態工法先驅者。


Profesor Tzeng Chyng-shyan dari Fakultas Ilmu Sains Hayati Universitas Nasional Tsinghua (National Tsing Hua University/NTHU) memulai penelitiannya di bidang taksonomi ikan, sebelum beralih ke bidang teknik lingkungan. Berangkat dari perspektif ikan, ia mencoba untuk membantu ikan-ikan bermigrasi dan menolong kepiting darat untuk menyeberang jalan. Ia merupakan pelopor dalam bidang konservasi sungai dan teknik ekologi di Taiwan.

 

Setiap awal bulan, sekelompok mahasiswa Universitas Nasional Tsinghua (NTHU) akan melakukan penelitian dengan berdiri di dalam Sungai Touqian, Hsinchu hingga sebatas pinggang, untuk melakukan survei ekologi terhadap tangga ikan di Bendung Long'en. Selain memantau kondisi kualitas air, suhu, kecepatan arus air, kadar oksigen dan tingkat keasaman, mereka juga harus menangkap ikan kecil, untuk mengidentifikasi jenis, mengukur panjang badan dan berat. Setelah itu, ikan-ikan kecil kembali dilepas ke air.

 

Mendesain Tangga dari Perspektif Ikan

Berdiri di tepi Bendung Long'en yang terletak di tengah-tengah Sungai Touqian, Profesor Tzeng Chyng-shyan menunjuk ke tanggul yang berada pada jarak sekitar 10 meter meter lalu menjelaskan, pada umumnya tata kelola sungai terbagi ke dalam 3 tahap. Pertama adalah pengendalian air, tanggul tinggi dibangun guna mencegah banjir. Kedua adalah pemanfaatan air, karena ketersediaan air di Taiwan tidak sama pada musim yang berbeda. Oleh karena itu, demi memenuhi kebuthan air warga, pengairan untuk pertanian dan industri, maka dibangunlah tanggul dan bendung, tanpa mempertimbangkan kepentingan makhluk hidup di dasar sungai.

Hingga beberapa tahun terakhir, kesadaran akan konservasi lingkungan meningkat. Suara untuk melindungi ekologi pun mulai diimplementasikan, dengan merenovasi dan membangun tangga ikan, guna membantu beberapa spesies untuk bermigrasi menyeberangi patahan bendungan, berenang kembali ke hulu untuk berkembang biak dan bertumbuh besar. Hal ini juga merupakan bentuk perhatian terhadap kebutuhan ekologis dan lingkungan lainnya, yang berfokus terhadap penciptaan lingkungan air. Ini adalah bagian ketiga dari tata kelola sungai.

Koridor ekologi yang terletak di samping Bendung Long'en Sungai Touqian adalah salah satu contohnya. Tangga ikan yang didesain menyerupai anak tangga tersebut dirancang oleh Profesor Tzeng Chyng-shyan bersama Profesor Shunroku Nakamura dari Jepang. Dari dekat akan terlihat kumpulan ikan yang tengah berenang bebas. Baginya ini merupakan karya yang membanggakan, “Tangga ikan yang Anda lihat ini didesain dua dimensi, setiap dinding pembatas ada yang dalam dan ada pula yang dangkal. Sama halnya dengan ketinggian rintangan yang berbeda-beda. Ini akan memenuhi kebutuhan lompatan ikan besar dan kecil yang bervariasi, saat mereka bermigrasi ke hulu. Area dengan busa yang banyak memperlihatkan air mengalir deras, hanya ikan berukuran besar dan mampu melompat kuat dapat menggunakannya.” Tim Tzeng Chyng-shyan telah melaksanakan survei ekologi di tempat ini selama bertahun-tahun, dan ada sekitar 30 jenis ikan dan udang yang hidup di area ini. “Tangga ikan ini dibangun dengan harapan dapat dipergunakan oleh berbagai jenis ikan. Desainnya harus berangkat dari perspektif spesies ikan yang bervariasi.”

 

Desain Tangga Ikan yang Sistematis

Saat ini terdapat lebih dari 300 tangga ikan yang tersebar di sungai-sungai Taiwan. Namun demikian, banyak dari tangga tersebut tergolong gagal di mata Tzeng Chyng-shyan. Ia pun dengan lugas menyampaikan faktor kegagalan tangga-tangga ikan tersebut, “Berangkat dari perspektif manusia untuk memenuhi kebutuhan ikan, sering kali tidak akan berhasil. ” Tangga ikan meliputi pintu masuk, bentuk fisik, dan pintu keluar, merancang tangga ikan harus disertai konsep yang sistematis. Setiap unit harus berfungsi dengan baik, agar tangga ikan dapat berjalan dengan sempurna.

Masalah yang sering dijumpai adalah sulitnya menemukan pintu masuk di dalam tangga ikan. Kemudian, desain jenjang di dalam tangga ikan itu sendiri, memiliki jarak yang terlalu besar tanpa mempertimbangkan kemampuan lompatan ikan, aliran air terlalu deras, dan kurangnya ruang untuk istirahat, semua ini juga menjadi faktor utama yang menentukan gagal atau suksesnya tangga ikan.

Melakukan survei ekologi terlebih dulu sangatlah penting, untuk mengetahui siapa yang menggunakan tangga ikan, sehingga bisa dihasilkan rancangan yang sesuai, dan jangan lupa keberadaan para predator yang mengintai setiap waktu. Berdiri di pinggir Bendung Long'en, Tzeng Chyng-shyan menunjuk ke burung kuntul perak yang berdiri di atas bendungan. “Di sekitar sini ada banyak burung kuntul perak, untuk mencegah mereka berdiri di tengah tangga ikan memangsa ikan, menilik dari panjangnya kaki burung kuntul perak, maka kedalaman tangga ikan setidaknya harus lebih dari 35 CM, dengan demikian ikan-ikan tersebut baru aman.”

Tzeng Chyng-shyan yang memahami banyak tentang detail proyek, tetapi sebenarnya ia memulai karier di bidang taksonomi.

 

Dosen yang “Gemar Menunda”

Tzeng Chyng-shyan menyukai sebutan dosen “gemar menunda” yang ditujukan kepada dirinya. Sejak kecil, ia berkeinginan untuk menjadi mekanik sepeda motor, tetapi akhirnya ia bergelut dalam Jurusan Oseanografi. Ketika menempuh pendidikan pascasarjana, ia menerima saran profesor pembimbingnya untuk menekuni dunia ikan air tawar dan sejak saat itu jejak kakinya ada di hampir seluruh sungai Taiwan. Jumlah peneliti ikan air tawar terbilang sedikit dan lebih sulit, karena harus terjun ke lapangan, mendaki gunung-gunung serta alam liar untuk mengumpulkan bahan riset. Sebelumnya, Tzeng Chyng-shyan pernah menyurvei jumlah populasi Formosan Landlocked Salmon (Oncorhynchus Masou Formosanus) di Taman Nasional Shei-Pa. Sambil bertelungkup di Sungai Qijiawan, satu persatu ikan dihitungnya. Ini berlangsung selama 26 tahun.

Sebenarnya, keahlian Tzeng Chyng-shyan adalah pada bidang taksonomi ikan, di awal kariernya ia ingin memahami jumlah dan jenis ikan yang ada di sungai-sungai Taiwan, serta mempelajari relasi kekerabatan ikan Taiwan dengan ikan-ikan di negara lain, seperti Tiongkok, Jepang dan Filipina. Metode penelitiannya adalah mengidentifikasi  karakteristik fisik ikan, seperti sisik, kerangka tulang dan sirip. Sampai di tingkat doktoral, Tzeng Chyng-shyan berguru kepada ilmuwan Academia Sinica, Huang Ping-chien, untuk mempelajari bagaimana membandingkan kemiripan sekuens DNA antara spesies yang berbeda, serta memahami hubungan kekerabatan dan jarak genetika.

Tzeng Chyng-shyan menjadikan Formosania Lacustre sebagai objek penelitiannya. Ia pun menjadi peneliti pertama di dunia yang berhasil menuntaskan pengurutan keseluruhan genom mitokondria, yang merupakan kontribusi besar bagi dunia akademik.

 

Menjembatani Ikan-Ikan dengan Proyek

“Tujuan utama dari taksonomi adalah untuk penerapan akademik. Namun demikian, setelah melakukan penelitian lapangan selama bertahun-tahun, kami menemukan jumlah ikan di sungai semakin berkurang, barulah kami sadari ternyata proyek irigasi yang tidak tepat akan merusak ekologi terus menerus.” Teknisi tidak memahami ekologi, sebaliknya pakar ekologi tidak mengerti teknik konstruksi, sehingga bencana ekologi yang ditimbulkan pun susah dihentikan. Tzeng Chyng-shyan kebetulan bertemu dengan tokoh kunci restorasi tangga ikan asal Jepang, yakni Shunroku Nakamura, yang mengingatkan Tzeng Chyng-shyan, “Pakar ikan seharusnya menjelaskan kepada orang-orang teknik, dari sudut pandang apa proyek harus dikerjakan, agar tidak membahayakan lingkungan.”

Bersama dengan Shunroku Nakamura, Tzeng Chyng-shyan mulai mempelajari pengetahuan terkait tangga ikan, misalnya studi survei dan mekanika fluida, serta bagaimana berkomunikasi dengan para teknisi. Dengan pengalaman bertahun-tahun yang dimiliki, Tzeng Chyng-shyan yakin bahwa setiap desain atau modifikasi tangga ikan yang dikerjakannya akan menjadi proyek yang sukses, seperti Bendung Zhongzhuang di Sungai Dahan, Taoyuan, Bendungan Ma'an di Sungai Dajia, Taichung dan Bendung Jiji di Sungai Zhuoshui, Nantou.

 

Temukan Jalan untuk Terus Hidup

Berbekal 35 tahun lebih pengalaman meneliti tangga ikan, Tzeng Chyng-shyan selalu membagikan pengalamannya kepada sesama. Ia pernah berkunjung ke Provinsi Qinghai, di Tiongkok dan mengajar warga Tibet membuat tangga ikan. Setiap tahunnya ia membantu ratusan juta ekor ikan pulang untuk bertelur dan melestarikan sumber daya ekologi Danau Qinghai.

Tzeng Chyng-shyan juga memerhatikan keberadaan kepiting Eriocheir Hepuensis di Sungai Touqian, ia pun kemudian mengamati kebiasaan dan pergerakan dari kepiting tersebut. Saat merancang tangga ikan, ia secara khusus membuat rentetan-rentetan celah saluran air di dinding samping, kemudian menambahkan tali rami untuk memudahkan kepiting-kepiting memanjat dan melintasi bendung.

Tzeng Chyng-shyan memperoleh dukungan dari proyek pendanaan Keep Walking pada tahun 2017, yang kemudian membawanya menuju Manzhu, Pingtung, sebuah kawasan yang langka sumber daya. Di sana, ia membantu para sukarelawan membangun koridor ekologi untuk melindungi kepiting. Dikarenakan proyek pengembangan jalan, setiap musim panas tiba, kepiting-kepiting betina yang hidup di hutan pinggir gunung harus menyeberangi jalan menuju ke laut sambil membawa telur mereka. Nahasnya, kepiting-kepiting tersebut sering terbunuh saat menyeberangi jalan. Demi menolong kepiting, Tzeng Chyng-shyan mengerahkan kemampuannya, mengajak para siswa untuk merancang, merakit, memantau, memeriksa, dan mengerjakan sistem koridor ekologi yang aman bagi kepiting darat. Karena alasan inilah, majalah National Geographic memberi gelar kepada Tzeng Chyng-shyan sebagai salah satu penjelajah Tionghoa terbaik tahun 2017.

Pada tahun 2018, Tzeng Chyng-shyan kembali dipercaya oleh Kantor Manajemen Taman Nasional Kenting dan di saat yang sama membantu Biro Pusat Jalan Raya (THB) mendesain sistem koridor ekologi untuk kepiting darat di jalan pesisir pantai Provincial Highway 26. Ia menggunakan dinding kanvas ditambah dengan tali pemanjat di gorong-gorong bawah tanah, dengan sukses menciptakan koridor kepiting dengan hasil yang sangat memuaskan. Sayangnya, proyek ini terpaksa mandek karena banyaknya faktor yang tidak dapat dituntaskan pada pertengahan tahun 2019. Menanggapi hal ini, Tzeng Chyng-shyan hanya bisa menghela nafas panjang menyayangkannya, “Setiap upaya tidak ada yang sempurna, tetapi selalu ada ruang untuk memperbaiki. Kita harus menjadikannya sebagai pengalaman dan jangan pernah menyerah.” Tzeng Chyng-shyan mengetahui dengan jelas jika banyak ikan di luar sana yang membutuhkan koridor ekologi, “Jika Anda mengetahui ikan membutuhkannya, lakukanlah dan upayakan proyek tersebut berhasil dibangun. Ini baru tindakan nyata yang benar-benar dapat menyelesaikan masalah.”

Setelah meneliti jenis ikan sekian lama, Tzeng Chyng-shyan sering dibuat terharu oleh ikan. “Mereka benar-benar luar biasa!” Ia mengutip cerita dari mendiang Presiden Chiang Kai-shek yang mengamati ikan-ikan saat sedang berjuang berenang ke hulu. “Saya pernah berkunjung ke Zhejiang untuk berdiskusi dengan para pakar ikan setempat dan mengonfirmasikan jika fenomena ikan berenang ke hulu memang pernah ada. Sayangnya, karena dampak pencemaran lingkungan, fenomena ini sudah tidak mudah terlihat.”

Dari ikan-ikan, Tzeng Chyng-shyan melihat semangat yang tidak terpatahkan oleh ragam kesulitan dan motivasi kerja keras yang tiada hentinya. Dari diri Tzeng, kita juga melihat sosok ahli ekologi yang sangat mencintai alam, dengan semangat dan hasrat belajar yang tak kenal lelah.

Artikel yang berkaitan

近期文章

Tiếng Việt ไทย

Ông Tăng Tình Hiền xây dựng hành lang sinh thái

Đưa cá về nhà

Bài viết‧Cathy Teng Ảnh‧Kung-ju Biên dịch‧Hải Ly

清華大學生命科學院教授曾晴賢從研究魚類分類學跨入生態工程領域,用魚的角度思考,幫助洄游魚類回家,協助陸蟹過馬路,堪稱台灣河川生態保育與生態工法先驅者。


Giáo sư Tăng Tình Hiền (Tzeng Chyng-shyan) ở Học viện Khoa học Đời sống, Đại học Thanh Hoa, từ nghiên cứu Ngư loại học chuyển sang lĩnh vực công trình sinh thái, với tư duy theo góc nhìn của cá, giúp những loài cá bơi ngược dòng trở về nhà, giúp cua cạn băng qua đường. Ông được phong danh hiệu là người tiên phong về bảo tồn sinh thái và kỹ thuật sinh thái sông ngòi của Đài Loan.

 

Cứ đến đầu tháng, tại đập nước Long Ân (Longen) ở trung lưu con sông Đầu Tiền (Touqian), Tân Trúc, ta sẽ thấy một nhóm sinh viên trường Đại học Thanh Hoa ngâm mình dưới thang cá để tiến hành khảo sát sinh thái. Ngoài theo dõi các điều kiện chất lượng nước gồm nhiệt độ nước, tốc độ nước chảy và hàm lượng ôxy hòa tan trong nước, còn phải vớt từng con cá con lên, nhận biết giống cá, đo chiều dài và trọng lượng của cá, rồi lại thả chúng xuống nước.

 

Thiết kế thang cá theo tư duy của loài cá

Đứng bên bờ của đập nước Long Ân ở trung lưu con sông Đầu Tiền, ông Tăng Tình Hiền chỉ về phía con đê cách đó mười mấy mét giải thích rằng, công tác quản lý chỉnh trị sông ngòi thường được chia ra làm ba giai đoạn, đầu tiên là kiểm soát nguồn nước, xây đê kè thật cao để ngăn lũ lụt; giai đoạn thứ hai là sử dụng nguồn nước, tài nguyên nước của Đài Loan phân bố không đều giữa mùa đông và mùa hè, để khai thác nguồn nước cho các mục đích sử dụng gồm dân sinh, tưới tiêu nông nghiệp và phục vụ công nghiệp, phải tạo đập chắn cát và đập ngăn nước. Về cơ bản cả hai giai đoạn này đều là vì lợi ích của “con người” mà không hề quan tâm đến nhu cầu của những sinh vật khác sinh sống trong lòng sông ngòi.

Mãi cho tới những năm gần đây, khi ý thức bảo tồn môi trường được đề cao, bảo tồn sinh thái mới được chú trọng, nhờ vậy sông ngòi được chỉnh trị bằng kỹ thuật sinh thái, tạo thang cá, giúp những loài cá bơi ngược dòng có thể vượt qua được những trở ngại trên sông ngòi, quay trở về thượng nguồn sinh trưởng, sinh sôi, đồng thời cũng cân nhắc đến những nhu cầu khác về sinh thái và môi trường, chú trọng xây dựng môi trường nước. Đây chính là giai đoạn thứ ba trong công tác chỉnh trị sông ngòi.

Hành lang sinh thái bên cạnh đập nước Long Ân ở con sông Đầu Tiền chính là một ví dụ. Đây là thang cá được thiết kế bởi sự hướng dẫn của ông Tăng Tình Hiền và vị giáo sư người Nhật Shunroku Nakamura. Với thiết kế kiểu bậc thang, nhìn kỹ sẽ thấy những đàn cá đang bơi lội tung tăng. Đây là một trong những công trình mà ông cảm thấy rất hài lòng. “Hãy nhìn xem thang cá này là thiết kế 2D, các bậc thang có nông có sâu, giống hệt như những bậc nhảy có độ cao khác nhau, để đáp ứng được yêu cầu nhảy của từng loại cá to hay nhỏ khi bơi ngược về thượng nguồn. Chỗ có nhiều bọt là nơi nước chảy xiết, có thể dành cho cá to và cá có khả năng nhảy mạnh”. Nhóm nghiên cứu của ông Tăng Tình Hiền đã nhiều năm tiến hành khảo sát sinh thái tại đây, họ biết được có ít nhất hơn 30 giống tôm cá sinh sống ở nơi đây, “Thang cá là để dành cho tất cả các loài cá, đó chính là cách tư duy theo góc độ của nhiều loài cá”.

 

Thang cá là thiết kế có tính hệ thống

Cho tới nay sông ngòi của toàn Đài Loan có khoảng hơn 300 hệ thống thang cá nhưng theo tiêu chuẩn của ông Tăng Tình Hiền, đa số đều bị thất bại. Về lý do thất bại, ông thẳng thắn cho biết: “Nếu xem xét nhu cầu của cá bằng góc độ của con người thì thường sẽ không thể thành công”. Thang cá bao gồm lối vào, phần chính bên trong thang cá và lối ra, thiết kế thang cá phải có khái niệm hệ thống, mỗi một công đoạn đều có thể phát huy tác dụng mới thành công được.

Một vấn đề hay gặp phải chính là không tìm được lối vào của thang cá. Hơn nữa, thiết kế các giai đoạn trong thang cá, ví dụ khoảng cách bậc thang quá lớn, không tính đến khả năng của cá có thể nhảy được bao xa, hoặc dòng nước chảy quá xiết, thiếu không gian cho cá nghỉ ngơi, đó đều là mấu chốt quyết định sự thành bại.

Công việc khảo sát sinh thái ban đầu cũng rất quan trọng, phải biết được thang cá là để dành cho đối tượng nào mới có thể tạo ra một tuyến đường phù hợp cho mọi đối tượng sử dụng. Hơn nữa, có một điều cũng không thể bỏ qua là cặp mắt rình rập của những kẻ chuyên săn mồi. Đứng bên cạnh đập nước Long Ân, ông Tăng Tình Hiền chỉ tay vào cò ngàng nhỏ đang đậu phía trên đập nước, “Quanh đây có rất nhiều cò ngàng nhỏ; để tránh bọn chúng lội vào thang cá săn bắt cá, tính theo độ dài của chân cò ngàng nhỏ, độ sâu của thang cá ít nhất phải sâu hơn 35cm, thì cá mới được an toàn”.

 

Vị giáo sư “mò cá”

Ông Tăng Tình Hiền thích tự gọi mình là giáo sư “mò cá”, vốn từ nhỏ có ước muốn trở thành thợ sửa xe máy, sau khi theo học chuyên ngành Đại dương, tới lúc học thạc sĩ, nghe theo sự góp ý của giáo sư hướng dẫn, ông đã bước vào thế giới cá nước ngọt, ông từng để lại dấu chân trên khắp các sông ngòi của Đài Loan. Có rất ít người nghiên cứu về cá nước ngọt, do vậy cũng khá vất vả, phải đích thân đi tới những vùng núi sâu và nơi hoang dã để thu thập dữ liệu. Ông Tăng Tình Hiền đã từng tiến hành điều tra đại trà về số lượng các nhóm cá hồi Masu tại Công viên quốc gia Tuyết Bá (Shei-Pa National Park), mò mẫm trong dòng suối Thất Gia Loan (Cijiawan), đếm từng con cá một và ông đã làm như vậy suốt 26 năm qua.

Thực ra, ngành học chính của ông Tăng Tình Hiền là Ngư loại học, chủ yếu là tìm hiểu sông ngòi Đài Loan có bao nhiêu giống cá, có mối quan hệ họ hàng ra sao với các giống cá của các nước lân cận như Trung Quốc, Nhật Bản và Philippines thông qua phương pháp nghiên cứu bằng cách phân biệt các đặc trưng về hình thức bên ngoài như vẩy cá, xương cá và vây cá. Đến khi theo học chương trình tiến sĩ, ông Tăng Tình Hiền đã đi theo người thầy Hoàng Bỉnh Càn (Huang Pien-chien) là Viện sĩ Viện Nghiên cứu Trung ương Đài Loan, học tập phương pháp so sánh độ tương tự về trình tự DNA của các giống cá khác nhau để tìm hiểu về mối quan hệ họ hàng và khoảng cách di truyền.

Và ông Tăng Tình Hiền đã lấy giống cá bám đá Đài Loan làm đối tượng, hoàn thành trình tự bộ gen ty thể đầu tiên của cá trên toàn thế giới, có ý nghĩa học thuật vô cùng quan trọng.

 

Trở thành cầu nối giữa loài cá và công trình

“Ngư loại học chủ yếu là để ứng dụng vào học thuật, nhưng tiến hành điều tra thực địa nhiều năm như vậy, phát hiện số lượng các giống cá trong sông ngòi ngày càng ít đi, ông mới chợt nhận ra rằng những công trình thủy lợi không phù hợp từ lâu nay đã phá hoại sinh thái”. Người làm công trình thì không hiểu về sinh thái, còn chuyên gia về sinh thái thì lại không hiểu về công trình nên khó mà ngăn chặn được những thảm họa về sinh thái. Thật may là ông Tăng Tình Hiền gặp được giáo sư người Nhật Bản Shunroku Nakamura - nhân vật tầm cỡ có tư duy mới về thang cá đã gợi ý cho ông: “Những học giả nghiên cứu về Ngư loại học phải biết cách giải thích với những người làm công trình về việc công trình cần được xem xét từ góc độ nào, mới không gây nguy hại cho sinh thái và môi trường”.

Ông Tăng Tình Hiền bắt đầu học hỏi những kiến thức liên quan đến thang cá từ giáo sư Shunroku Nakamura, bao gồm trắc địa học, cơ học chất lưu, học cách đối thoại với người làm chuyên môn công trình. Kinh nghiệm tích lũy nhiều năm đã giúp ông Tăng Tình Hiền có đủ tự tin rằng, những thang cá chỉ cần do ông tự tay thiết kế hoặc chỉnh sửa đều sẽ thành công. Ví dụ như đập chắn nước thuộc hồ điều tiết Trung Trang (JhongJhuang) trên sông Đại Hán (Dahan) ở Đào Viên, hay các thang cá thuộc các đập nước như đập Mã Yên (Ma-an) thuộc sông Đại Giáp ở Đài Trung, đập chắn nước Tập Tập (Jiji) thuộc sông Trọc Thủy ở Nam Đầu.

 

Tìm hướng đi cho cuộc sống

Tích lũy kinh nghiệm nghiên cứu về thang cá đã hơn 35 năm, ông đã rất rộng rãi chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân. Ông từng đến tỉnh Thanh Hải ở Trung Quốc, dạy cho bà con người Tây Tạng cách làm thang cá, mỗi năm giúp cho hàng trăm triệu con cá bơi ngược dòng về thượng nguồn đẻ trứng, bảo tồn tài nguyên sinh thái cá chép không vảy cho hồ Thanh Hải.

Ông Tăng Tình Hiền cũng rất quan tâm đến sinh thái của cua lông tại sông Đầu Tiền, quan sát thấy thói quen sinh hoạt và hành vi di chuyển của cua lông. Khi thiết kế thang cá, ông cũng đặc biệt tạo ra những đường rãnh ở mép tường, còn cho buộc thêm dây thừng để cua lông có thể trèo lên vượt qua đập ngăn nước.

Năm 2017, ông Tăng Tình Hiền được Chương trình tài trợ thực hiện ước mơ Keep Walking hỗ trợ kinh phí, đến xã Mãn Châu, huyện Bình Đông là nơi tài nguyên tương đối khan hiếm để hỗ trợ cho những tình nguyện viên  làm công tác bảo tồn ở địa phương thiết lập hành lang sinh thái bảo vệ cua. Do mở đường, vào mùa hè và mùa thu hàng năm, cua cái đang mang trứng sống trong cánh rừng ở mép núi thường bị cán chết mỗi khi băng qua đường để ra biển đẻ trứng. Thương cho số kiếp loài cua, ông Tăng Tình Hiền đã trực tiếp bắt tay vào làm. Ông hướng dẫn sinh viên thiết kế, lắp ráp, quan sát và giám sát, thiết lập hệ thống hành lang sinh vật an toàn dành cho cua cạn tại địa phương. Chính vì vậy, ông đã dành được danh hiệu là một trong 3 “Nhà thám hiểm người Hoa của National Geographic năm 2017” do tạp chí National Geographic bình chọn.

Năm 2018, ông được ban quản lý Công viên Quốc gia Khẩn Đinh (Kenting National Park) ủy quyền, đồng thời hỗ trợ Tổng cục Đường bộ thiết kế hệ thống hành lang sinh thái  cho cua cạn  trên tuyến tỉnh lộ số 26 dọc bờ biển Khẩn Đinh. Ông sử dụng bức tường bằng vải bạt, kết hợp với dây thừng ở đường cống ngầm, tạo ra “đường đi cho cua” để bảo vệ sinh thái, đạt được hiệu quả rất tốt. Thật tiếc là vào giữa năm 2019, do rất nhiều yếu tố bất khả kháng nên chương trình bị ngưng lại. Vì vậy ông Tăng Tình Hiền cảm thấy rất tiếc, “Mỗi một lần thử nghiệm thường là chưa được hoàn hảo nhưng như vậy luôn có cơ hội để cải tiến, chúng ta có lẽ sẽ học được kinh nghiệm từ đó, mà không phải là hoàn toàn từ bỏ”. Ông Tăng Tình Hiền biết rất rõ rằng, rất nhiều loài cá đều cần có hành lang sinh thái, “Nếu hiểu được nhu cầu của cá thì chúng ta phải làm, nỗ lực hết sức để công trình được thành công, như vậy mới là thái độ thực sự muốn giải quyết vấn đề”.

Nghiên cứu về các loài cá đã từ rất lâu, ông Tăng Tình Hiền thường bị loài cá làm cho cảm động. “Chúng thực sự rất giỏi!”, ông lấy ví dụ về câu chuyện cố Tổng thống Tưởng Giới Thạch ngắm cá gắng sức bơi ngược về thượng nguồn, “Tôi từng đến Chiết Giang để hỏi kinh nghiệm của chuyên gia nghiên cứu về Ngư loại học tại địa phương, được chứng thực rằng cảnh tượng cá bơi ngược dòng về thượng nguồn đúng là đã từng tồn tại. Thật đáng tiếc do ô nhiễm môi trường nên tới nay rất hiếm khi còn được thấy cảnh tượng như vậy”.

Ông Tăng Tình Hiền thấy được tinh thần không sợ gian nan, nỗ lực không biết mệt mỏi của loài cá, còn chúng ta thấy được ở nhà học giả sinh thái này tình yêu thiên nhiên, cũng như sự nhiệt huyết và thái độ không ngừng học hỏi của ông.

เจิงฉิงเสียนสร้างบันไดปลา

ช่วยเหล่ามัจฉากลับบ้าน

บทความ‧เติ้งฮุ่ยฉุน รูปภาพ‧จวงคุนหรู คำแปล‧รุ่งรัตน์ แซ่หยาง

清華大學生命科學院教授曾晴賢從研究魚類分類學跨入生態工程領域,用魚的角度思考,幫助洄游魚類回家,協助陸蟹過馬路,堪稱台灣河川生態保育與生態工法先驅者。


ศ.เจิงฉิงเสียน (曾晴賢) แห่งวิทยาลัยชีววิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยแห่งชาติชิงหัวของไต้หวัน (NTHU) ผันตัวเองจากการวิจัยด้านการอนุกรมวิธานของปลาเข้าสู่แวดวงของนิเวศวิศวกรรม โดยใช้แนวคิดจากมุมมองของปลา มาใช้ในการช่วยเหลือให้เหล่ามัจฉาทั้งหลายได้มีโอกาสว่ายน้ำกลับบ้าน และช่วยเหลือปูบกให้ข้ามถนนได้อย่างปลอดภัย จนได้รับการยกย่องให้เป็นผู้บุกเบิกด้านนิเวศวิศวกรรมและการอนุรักษ์ระบบนิเวศของแม่น้ำในไต้หวันเลยทีเดียว

 

ทุกต้นเดือน ที่บริเวณฝายหลงเอิน บริเวณตอนกลางของแม่น้ำโถวเฉียนในเมืองซินจู๋ เราจะได้เห็นภาพของเหล่านักศึกษาจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติชิงหัวไปยืนแช่อยู่กลางลำน้ำเพื่อตรวจสอบระบบนิเวศ โดยนอกจากจะทำการตรวจวัดอุณหภูมิ อัตราการไหล และปริมาณออกซิเจน ซึ่งถือเป็นดัชนีบ่งชี้คุณภาพของน้ำแล้ว ยังต้องจับปลาแต่ละตัวขึ้นมาตรวจดูเพื่อแยกแยะสายพันธุ์ รวมถึงวัดความยาวและน้ำหนัก ก่อนจะปล่อยมันกลับลงไปในแม่น้ำ

 

ออกแบบบันไดปลาด้วยแนวคิดแบบปลาๆ

ศ.เจิงฉิงเสียนยืนอยู่บนชายฝั่งบริเวณฝายหลงเอินซึ่งตั้งอยู่ช่วงกลางของแม่น้ำโถวเฉียน ได้ชี้ไปยังจุดที่อยู่ห่างออกไปนับสิบเมตรพร้อมกับอธิบายให้ฟังว่า การบริหารจัดการน้ำจะแบ่งออกเป็น 3 ระดับ อย่างแรก คือป้องกันน้ำท่วมโดยการสร้างตลิ่งสูง ขั้นที่ 2 คือการนำน้ำมาใช้ ซึ่งปริมาณน้ำของไต้หวันจะไม่เท่ากันในฤดูร้อนและฤดูหนาว ดังนั้น เพื่อให้มีน้ำใช้อย่างพอเพียง ทั้งในภาคประชาชน ภาคการเกษตร และภาคอุตสาหกรรม จะมีการสร้างเขื่อนกั้นทรายและฝายกั้นน้ำขึ้น แต่ทั้งสองขั้นตอนที่กล่าวมานี้ ต่างก็เพื่อประโยชน์ของ “คน” เท่านั้น โดยมิได้คำนึงถึงเลยว่า แม่น้ำก็เป็นที่อยู่อาศัยของปลาและสัตว์น้ำต่างๆ ด้วยเช่นกัน

จนกระทั่งในช่วงหลายปีมานี้ แนวคิดด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมได้กลายเป็นประเด็นสำคัญที่ได้รับความสนใจมากขึ้น เสียงของเหล่าผู้พิทักษ์ธรรมชาติเหล่านี้จึงได้รับการยอมรับ และมีการก่อสร้างบันไดปลาตามหลักนิเวศวิศวกรรมขึ้น เพื่อช่วยให้เหล่าสัตว์น้ำที่เดินทางกลับมา สามารถข้ามเขื่อนที่กั้นขวางแม่น้ำเอาไว้ไปสู่มาตุภูมิที่เติบใหญ่ขึ้นมาและขยายเผ่าพันธุ์  ในขณะเดียวกัน ก็ยังให้ความสำคัญกับความต้องการด้านสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศอื่นๆ เพื่อทำให้สภาพแวดล้อมของน้ำมีความเหมาะสม และนี่ก็คือการบริหารจัดการแม่น้ำในขั้นที่ 3

บันไดปลาที่ฝายหลงเอินของแม่น้ำโถวเฉียนถือเป็นหนึ่งในตัวอย่างของแนวคิดที่ว่า นี่คือบันไดปลาซึ่งเป็นการออกแบบร่วมกันของ ศ.เจิงฉิงเสียน กับ ศ.ชุนโรคุ นากามูระ (Shunroku Nakamura) ชาวญี่ปุ่น และเมื่อสังเกตให้ดีเราจะเห็นเหล่ามัจฉาแหวกว่ายอย่างมีความสุขอยู่ในบันไดปลาที่ออกแบบเป็นรูปขั้นบันได อันเป็นผลงานที่ ศ.เจิงฉิงเสียนมีความภาคภูมิใจเป็นอย่างมาก

“บันไดปลาถูกออกแบบให้เป็นแบบสองมิติ แต่ละขั้นบันไดจะมีความลึกและตื้นที่ไม่เหมือนกัน ซึ่งก็เหมือนกับรั้วกั้นที่มีความสูงแตกต่างกัน เพื่อตอบสนองความต้องการของปลาขนาดเล็กและใหญ่ที่ต้องการใช้พื้นที่ในการกระโดดที่ไม่เหมือนกัน จุดที่มีฟองน้ำอยู่มากแสดงว่าเป็นจุดที่น้ำไหลเชี่ยว เหมาะสำหรับปลาที่มีขนาดใหญ่และมีกำลังแข็งแรงสามารถกระโดดได้ดี” ทีมงานของ ศ.เจิงฉิงเสียนได้ลงพื้นที่เก็บข้อมูลของระบบนิเวศในบริเวณนี้มาเป็นเวลานาน ก่อนจะค้นพบว่ามีปลาและสัตว์น้ำอาศัยอยู่ในพื้นที่บริเวณนี้มากกว่า 30 ชนิด “บันไดปลามีขึ้นเพื่อให้ปลาชนิดต่างๆ ใช้งาน จึงต้องออกแบบจากมุมมองของปลาหลายๆ ชนิด”

 

บันไดปลาคือการออกแบบอย่างเป็นระบบ

ปัจจุบันนี้ ในไต้หวันมีบันไดปลาตามแม่น้ำลำคลองต่างๆ มากกว่า 300 แห่ง แต่หากเทียบจากมาตรฐานของ ศ. เจิงฉิงเสียนแล้ว ส่วนใหญ่ประสบความล้มเหลว โดย ศ.เจิงฉิงเสียนพูดตรงๆ ถึงสาเหตุที่ทำให้บันไดปลาเหล่านั้นล้มเหลวว่า “เมื่อเราใช้มุมมองของคนไปคิดถึงความต้องการของปลา ก็จะไม่ประสบความสำเร็จ” บันไดปลาประกอบด้วยทางเข้า ตัวบันได และทางออก การออกแบบบันไดปลาจึงต้องมีแนวคิดอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ทุกส่วนสามารถเกิดประโยชน์ในการใช้งาน จึงถือว่าประสบความสำเร็จ

ปัญหาที่มักจะพบเป็นประจำได้แก่หาทางเข้าของบันไดปลาไม่พบอีกทั้งตัวบันไดแต่ละขั้นมีระยะห่างมากเกินไปไม่ได้คำนึงถึงความสามารถในการกระโดดข้ามของปลาหรือบางทีก็มีปัญหาว่าน้ำไหลเชี่ยวเกินไปรวมไปถึงไม่มีพื้นที่ให้ปลาได้พักผ่อนปัจจัยต่างๆเหล่านี้ต่างก็ถือเป็นกุญแจสำคัญของความสำเร็จในการก่อสร้างบันไดปลาทั้งนั้น

นอกจากนี้ การศึกษาในช่วงแรกก่อนการก่อสร้างก็มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง หากเรารู้ว่าจะสร้างบันไดปลาให้ปลาชนิดใดใช้งาน ก็จะสามารถออกแบบให้มีความเหมาะสมกับผู้ใช้งานได้ แถมยังมีนักล่าที่คอยจ้องตะครุบเหยื่อมารออยู่ด้วย ศ.เจิงฉิงเสียนซึ่งยืนอยู่ข้างฝายหลงเอินชี้ให้เราดูเหล่านกยางโทนน้อยที่ยืนอยู่บนฝาย “แถวนี้มีนกยางโทนน้อยเยอะมาก จึงต้องป้องกันไม่ให้พวกมันมายืนอยู่บนบันไดปลาเพื่อจับปลากิน เมื่อคำนวณจากความยาวขาของนกยางโทนน้อยแล้ว เราจะต้องออกแบบให้บันไดปลามีความลึกมากกว่า 35 ซม. ขึ้นไป ปลาจึงจะปลอดภัย”

ไม่น่าเชื่อเลยว่า ศ.เจิงฉิงเสียนที่บรรยายให้เราฟังถึงการออกแบบทางวิศวกรรมอย่างเพลิดเพลินผู้นี้ เริ่มต้นจากการเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอนุกรมวิธานมาก่อน

 

ศาสตราจารย์จอมอู้

ศ.เจิงฉิงเสียนมักจะชอบเรียกตัวเองว่าเป็น “ศาสตราจารย์จอมอู้” (摸魚 อ่านว่ามัวอวี๋ นอกจากแปลว่าลูบไล้แล้ว ยังมีความหมายว่าอู้งานด้วย) ความใฝ่ฝันเมื่อครั้งยังเยาว์คือเป็นช่างซ่อมรถจักรยานยนต์ ก่อนจะสอบติดคณะสมุทรศาสตร์ และเมื่อศึกษาในระดับปริญญาโทก็ได้รับคำชี้แนะจากอาจารย์ที่ปรึกษา จนก้าวเข้าสู่โลกของปลาน้ำจืด ก่อนจะได้มีโอกาสเดินทางไปเยือนแม่น้ำน้อยใหญ่ทั่วไต้หวัน ในไต้หวันมีผู้ศึกษาด้านปลาน้ำจืดไม่มาก เพราะต้องใช้ชีวิตอย่างลำบาก และต้องเดินทางเข้าป่าขึ้นเขาลงห้วยเพื่อเก็บตัวอย่างเป็นประจำ ศ.เจิงฉิงเสียนเคยไปนอนเอาใบหน้าแช่น้ำในแม่น้ำชีเจียวานในเขตอุทยานแห่งชาติเสวี่ยป้า เพื่อนับจำนวนปลาแซลมอนไต้หวัน (Formosan landlocked salmon เป็นปลาพันธุ์พิเศษที่มีเฉพาะในไต้หวันเท่านั้น) เป็นประจำทุกปีเป็นเวลานานถึง 26 ปี

จริงๆ แล้ว ศ.เจิงฉิงเสียนเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านอนุกรมวิธานของปลา ซึ่งทำการศึกษาว่าในแม่น้ำลำคลองของไต้หวันมีปลาชนิดใดอาศัยอยู่บ้าง รวมถึงความเกี่ยวพันกับปลาน้ำจืดในประเทศอื่นที่อยู่ในภูมิภาคนี้อย่างไรบ้าง เช่น จีนแผ่นดินใหญ่ ญี่ปุ่น และฟิลิปปินส์ โดยในการวิจัยนั้นจะพิจารณาจากรูปลักษณ์ภายนอกของปลา เกล็ดปลา โครงกระดูก และลักษณะของเหงือก ซึ่งต่างก็มีลักษณะจำเพาะ เพื่อนำมาใช้ในการจำแนก หลังจากเข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาเอก ศ.เจิงฉิงเสียนได้ติดต่อขอเป็นลูกศิษย์ของ ศ.หวงปิ่งเฉียน (黃秉乾) นักวิจัยประจำสภาวิจัยแห่งชาติ (Academia Sinica) เพื่อเรียนรู้เกี่ยวกับความคล้ายคลึงด้านลำดับทางพันธุกรรมของสิ่งมีชีวิตต่างๆ และทำความเข้าใจเกี่ยวกับความเกี่ยวพันของสายวิวัฒนาการและระยะห่างทางพันธุกรรมระหว่างกัน

ศ.เจิงฉิงเสียนจึงได้วิจัยปลาหมูไต้หวัน (Formosania lacustre) ก่อนจะสร้างชื่อเสียงในแวดวงวิชาการด้วยการเป็นคนแรกของโลกที่สามารถเรียงลำดับพันธุกรรมไมโทคอนเดรียของปลาได้สำเร็จ

 

สะพานเชื่อมต่อระหว่างปลากับวิศวกรรม

“การศึกษาเกี่ยวกับอนุกรมวิธานมีเป้าหมายเพื่อใช้งานในด้านวิชาการ แต่จากการที่ได้มีโอกาสลงพื้นที่เพื่อศึกษามานานหลายปีทำให้พบว่า ปริมาณปลาในแม่น้ำลำคลองมีจำนวนน้อยลงทุกที จึงเกิดความตระหนักว่า วิศวกรรมชลศาสตร์ที่ไม่เหมาะสม จะเป็นตัวทำลายระบบนิเวศ” หากแต่วิศวกรจะไม่เข้าใจด้านระบบนิเวศ และนักนิเวศวิทยาก็ไม่เข้าใจด้านวิศวกรรม ปัญหานี้จึงกลายเป็นภัยคุกคามต่อระบบนิเวศอย่างไม่มีวันจบสิ้น ประจวบเหมาะกับที่ ศ.เจิงฉิงเสียนได้มีโอกาสรู้จักกับผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการปฏิวัติบันไดปลาของญี่ปุ่นคือ ศ.ชุนโรคุ นากามูระ ซึ่งได้ให้คำแนะนำไว้ว่า นักมีนวิทยาจะต้องสามารถอธิบายให้ผู้ที่ทำงานด้านวิศวกรรมเกิดความเข้าใจว่า ควรใช้มุมมองใดในการก่อสร้าง จึงจะไม่เป็นอันตรายต่อสภาพแวดล้อมและระบบนิเวศ

ศ.เจิงฉิงเสียนจึงเริ่มศึกษาความรู้เกี่ยวกับบันไดปลาจาก ศ.ชุนโรคุ นากามูระ ทั้งในด้านการสำรวจ และกลศาสตร์ของไหล เพื่อเรียนรู้ว่าจะทำความเข้าใจกับวิศวกรอย่างไร ซึ่งหลังจากที่ได้สั่งสมประสบการณ์มานานหลายปี ทำให้ ศ.เจิงฉิงเสียนมีความเชื่อมั่นว่า การก่อสร้างบันไดปลาที่เขาเป็นผู้ออกแบบหรือแก้แบบด้วยตัวเอง จะประสบความสำเร็จในการใช้งานอย่างแน่นอน เช่น บันไดปลาที่ฝายจงจวงหลันบนแม่น้ำต้าฮั่นในเถาหยวน ที่เขื่อนหม่าอันบนแม่น้ำต้าเจี่ยในไทจง และที่ฝายจี๋จี๋หลันบนแม่น้ำจั๋วสุ่ยในหนานโถว เป็นต้น

 

ช่วยหาทางออกให้กับชีวิต

ด้วยประสบการณ์กว่า 35 ปี ในการค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับบันไดปลา ศ.เจิงฉิงเสียนยินดีแบ่งปันประสบการณ์ของตัวเองกับผู้อื่นอยู่เสมอ เขาเคยเดินทางไปที่มณฑลชิงไห่ของประเทศจีน เพื่อสอนให้ชาวทิเบตรู้จักการทำบันไดปลา ซึ่งในแต่ละปีสามารถช่วยให้ปลานับร้อยล้านตัวได้ว่ายน้ำกลับไปวางไข่ และช่วยรักษาสภาพแวดล้อมของระบบนิเวศสำหรับปลาคาร์ฟไร้เกล็ดในทะเลสาบชิงไห่

ศ.เจิงฉิงเสียนยังได้ให้ความสนใจต่อระบบนิเวศของปูขนในแม่น้ำโถวเฉียน โดยได้สังเกตการพักผ่อนและการเดินของปูขน ดังนั้นในการออกแบบบันไดปลาของที่นี่ จึงได้เหลือร่องเป็นทางไว้ด้านข้างของขอบกำแพง พร้อมติดตั้งเชือกป่านเอาไว้ เพื่อให้ปูขนสามารถใช้เป็นเส้นทางในการเดินข้ามฝายกั้นน้ำได้

ในปีค.ศ.2017 ศ.เจิงฉิงเสียนได้รับทุนสนับสนุนจากโครงการ Keep Walking เดินล่าหาฝัน จึงได้เดินทางไปยังท้องถิ่นที่ห่างไกลและขาดแคลนทรัพยากรอย่างแถบหม่านโจวในเมืองผิงตง เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่เหล่าอาสาสมัครรักษาสิ่งแวดล้อมที่ทำงานอยู่ในพื้นที่ ด้วยการสร้างเส้นทางเดินให้กับระบบนิเวศของปูบก การตัดถนนพาดผ่านเส้นทางเดินดั้งเดิมของปูบกส่งผลให้ในช่วงฤดูร้อนและฤดูใบไม้ร่วง พวกมันจะต้องเดินทางจากที่พักอาศัยตามแนวชายป่าริมภูเขาก่อนจะต้องข้ามถนนเพื่อไปวางไข่ยังชายฝั่งทะเล และมักจะถูกยวดยานที่แล่นผ่านไปมาทับตายเป็นจำนวนมาก เพื่อช่วยเหลือชีวิตของปูบกเหล่านี้ ศ.เจิงฉิงเสียนพร้อมด้วยลูกศิษย์จึงได้ร่วมกันทำงานอย่างเต็มที่ในการออกแบบ ประกอบชิ้นส่วน สังเกตการณ์ และตรวจวัด เพื่อสร้างเส้นทางเดินที่ปลอดภัยสำหรับเหล่าปูบก และผลงานของศ.เจิงฉิงเสียนชิ้นนี้ทำให้เขาได้รับการยกย่องจากนิตยสาร National Geographic ให้เป็น 1 ใน 3 นักผจญภัยเชื้อสายจีนแห่งปีประจำปี 2017 ด้วย

ในปีค.ศ.2018 ศ.เจิงฉิงเสียนได้รับมอบหมายจากสำนักบริหารอุทยานแห่งชาติเขิ่นติง ในการให้ความช่วยเหลือกรมทางหลวงสร้างเส้นทางเดินให้กับระบบนิเวศของปูบกอีกครั้ง บนทางหลวงสายไถ 26 ซึ่งเป็นทางหลวงเลียบชายฝั่งทะเล โดย ศ.เจิงฉิงเสียนได้ใช้กำแพงผ้าใบมาประกอบกับการทำท่อลอดใต้ถนน โดยร้อยเชือกสำหรับเกาะเกี่ยวไว้ด้านใน จนกลายมาเป็นทางเดินสำหรับปูที่ประสบความสำเร็จในการใช้งานเป็นอย่างมาก น่าเสียดายที่ในปีค.ศ.2019 มีเหตุสุดวิสัย ทำให้โครงการนี้ต้องถูกยกเลิกไป ซึ่ง ศ.เจิงฉิงเสียนรู้สึกเสียดายเป็นอย่างมาก “การทดลองอะไรใหม่ๆ ทุกครั้ง มักจะมีข้อบกพร่องเกิดขึ้น แต่ก็ทำให้รู้ว่ามีจุดใดบ้างที่ต้องแก้ไขปรับปรุง เราควรที่จะเรียนรู้จากประสบการณ์เหล่านี้ ไม่ควรละทิ้งไปกลางคัน” ศ.เจิงฉิงเสียนรู้ดีว่า เหล่ามัจฉาทั้งหลายต้องการเส้นทางเดินในระบบนิเวศ “หากเรารู้ความต้องการของปลา ก็ควรที่จะทำ การที่เราพยายามทำให้การก่อสร้างประสบความสำเร็จ คือทัศนคติที่ถูกต้องในการแก้ปัญหาอย่างแท้จริง”

หลังจากที่ทำงานค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับปลามาเป็นเวลานาน ทำให้มีอยู่บ่อยครั้งที่เหล่าปลาตัวน้อยทั้งหลาย สามารถสร้างความตื้นตันใจให้กับ ศ.เจิงฉิงเสียนได้ “พวกมันเก่งและยอดเยี่ยมมาก” โดย ศ.เจิงฉิงเสียนยกตัวอย่างเรื่องของอดีตประธานาธิบดีเจียงไคเช็คที่เห็นเหล่ามัจฉาพยายามจะว่ายทวนน้ำเพื่อกลับไปยังต้นน้ำที่เป็นถิ่นกำเนิด “ผมเคยเดินทางไปที่เจ้อเจียงเพื่อขอความรู้จากนักวิชาการในพื้นที่ ได้รับการยืนยันว่าภาพของเหล่าปลาที่พยายามว่ายน้ำไปยังต้นน้ำเคยมีอยู่จริง แต่น่าเสียดายที่เกิดมลภาวะต่อสภาพแวดล้อม ทำให้ภาพเหล่านี้กลายเป็นภาพหายากไปแล้ว”

ศ.เจิงฉิงเสียนได้เห็นจิตวิญญาณแห่งความพยายามในการต่อสู้อุปสรรคอย่างไม่ย่อท้อจากเหล่ามัจฉาทั้งหลาย ในขณะที่พวกเราก็ได้เห็นทัศนคติที่ต้องการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ อย่างไม่หยุดยั้ง และความรักหวงแหนในธรรมชาติของนักวิชาการด้านนิเวศวิทยาผู้นี้เช่นกัน

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!