Perjuangan Pahit 20 Tahun

Transformasi Pare Gunung
:::

2020 / Juni

Artikel‧Esther Tseng Gambar‧Jimmy Lin Terjemahan‧Maria Sukamto


明代《本草綱目》記載:「苦瓜,苦、寒、無毒,除邪熱,解勞乏,清心明目。」花蓮農改場歷經20年辛苦的田間試驗,育出「花蓮1至7號」品種,讓山苦瓜不只是餐桌上的一道配菜,在現代科技萃取、純化技術的助力下,由生技公司與有機農場開發出多樣機能性的保健食品,讓山苦瓜不只苦,而且補。


Dalam kitab Compendium of Materia Medica dinasti Ming tercatat bahwa “pare bersifat pahit, dingin, tidak beracun, menurunkan panas dalam, menghilangkan lelah, mencerahkan mata dan hati”. Akhirnya setelah bersusah payah berjuang bereksperimen di lahan selama 20 tahun, District Agricultural Research and Extension Station di Hualien berhasil menelurkan bibit pare baru bernama Hualien no. 1 sampai dengan no. 7,
dengan demikian pare tidak hanya sebagai salah satu lauk hidangan di meja makan, tetapi juga memiliki cita rasa yang enak, dan semakin bernutrisi. Berkat teknik ekstraksi dan pemurnian modern, kini perusahaan bioteknologi dan para petani tanaman organik juga telah memanfaatkan pare untuk mengembangkan suplemen kesehatan.

 

“Ini dia pengantin di hari ini, coba Anda lihat sang pengantin dalam warna menyala, kuntum bunganya berwarna kuning, bisa diambil serbuk sarinya. Setelah proses penyerbukan, mulai besok ia akan pelan-pelan tumbuh menjadi pare, dan 15 hari kemudian akan menjadi pare yang sudah siap dipetik.”

Mentari terik bulan Oktober menyinari green house dari kain net, suhu yang mencapai 30°C ini akan menjadikan ruangan kain net sama persis dengan rumah kaca. Chyuan Jong-ho bakal peneliti dari Crop Improvement Section di Hualien District Agricultural Research and Extension Station, Council of Agriculture (HDARES) mengatakan tugas utama setiap kali ia masuk kerja adalah mengunjungi lahan rahasianya yaitu tempat pembibitan, di mana ia melakukan penyerbukan atas induk pare untuk mengambil bibit-bibit unggul.

 

Induk Pare yang tak Tertandingi

Dengan satu tangan Chyuan Jong-ho memegangi sebuah cabang rambatan pare yang hijau segar : “ Inilah induk bunga betina yang berproporsi serbuk tinggi, barang pusaka Taiwan.”

Bibit biasa, 100 bunga dari sebuah tanaman pare akan memiliki 2-10 bunga betina, atau dengan kata lain akan menghasilkan 2-10 pare, tetapi untuk tanaman pare ini adalah pare berbunga betina jumlah tinggi karena telah mengalami 5 generasi penyerbukan sendiri, dari 100 kuntum bunganya, akan terdapat 80-90 kuntum bunga betina.

Kalau memperhitungkan daya produksinya, maka akan timbul rasa hormat kami kepadanya. Sebab kapasitas produksi biasa dalam semusim 1 metrik ton perhektar, akan bertambah menjadi 6-10 metrik ton.

 

Masa Lalu dan Masa Sekarang Pare Gunung

Dalam kitab ensiklopedia obat-obatan herbal Tiongkok Compendium of Materia Medica, pare dinamakan juga pare leci atau pare anggur. Di era 80-an, restoran seafood dan sayuran di sekitar Hualien menyuguhkan menu pare oseng telur asin, dan pare isi daging. Pada 1989, HDARES mulai meneliti peningkatan jenis pare unggul dan teknik budidaya, untuk meningkatkan pendapatan para petani.

Pada 1996, Chyuan Jong-ho mulai melakukan pembibitan pare, dari tahun 2005, selama 3 tahun berturut-turut telah berhasil memasarkan bibit unggul Pare Hualien no. 1, 2, 3, buahnya kecil sedang, sangat cocok untuk porsi hidangan keluarga kecil, ukuran panjangnya sama dengan sebuah pena dengan berat 160 gram, hanya sepertiga dari berat pare putih biasa, produk baru ini menjadi favorit di pasar swalayan.

Bibit Hualien no. 6 diluncurkan pada 2016, “ayah ibunya” adalah induk bibit betina dan jantan yang semuanya berasal dari pare lokal Hualien, inilah hasil riset Chyuan Jong-ho selama 10 tahun yang dimulai sejak 1998, ia melakukan seleksi ketat untuk mengembangkan bibit terunggul, dengan masa panen 1,5 bulan dan kapasitas produksi 14 metrik ton perhektar. 

Keistimewaan jenis bibit Hualien no. 6 terdapat pada kesegaran buah pare yang bisa dimakan mentah, warna buahnya hijau segar cemerlang, renyah berair, dan memiliki sedikit rasa asam, setelah direndam dalam air es, rasa pahitnya hilang, dan cocok sekali untuk hidangan salada atau ditambahkan dalam jus buah penambah stamina. 

Tibalah kami di lahan pertanian organik Chi-lai Green Land yang menanam pare jenis Hualien no. 2 dan no. 6,
GM Cai Zhifeng mengatakan: “Bibit unggul dari HDARES memberikan hasil panen besar, setiap minggu kami bisa memanen satu kali, misalnya untuk lahan 2.000 m² setiap hari bisa panen 1 metrik ton pare. Dewasa ini kami mempunyai lahan bersertifikasi organik seluas 30 hektar lebih, untuk memasok kebutuhan restoran, pasar swalayan juga menerima kontrak pertanian pare dari perusahaan bioteknologi.”

 

Transformasi Pare Gunung

Chyuan Jong-ho yang gigih melakukan pembibitan pare unggul, tidak hanya untuk menyuguhkan hidangan sedap, tetapi juga demi penelitian.

Ia bergabung dalam proyek riset National Science Council dari tahun 2005 hingga 2011, program bioteknologi pertanian nasional ini mengundang peran serta para ahli akademisi dari National Taiwan University dan China Medical University untuk meriset tanaman seperti Dioscorea polystachya atau chinese yam dan tanaman Anoectochilus roxburghii, yang diharapkan bisa dijadikan obat-obatan herbal dan makanan sehat. Ternyata pare pada 2006 dimasukkan dalam riset kesehatan yang bisa menurunkan gula darah, tekanan darah, dan anti kanker.

Setiap kali tim riset hendak meneliti khasiat pare, pare yang dibeli dari pasar sering berbeda jenis dan sumber, kadang berkhasiat kadang tidak, sangat mengganggu jalannya penelitian.

Berkat dukungan dari program tingkat nasional NSC, lembaga akademisi mulai melakukan penelitian atas “ekstrak pare”, mereka telah berhasil mendaftarkan 46 macam hak paten.

Seperti hasil penelitian selama 10 tahun dari Cheng Hsueh-ling, profesor dari Departement of Biological Science and Technology di National Pingtung University of Science and Technology, dari batang rambat dan buah pare “Hualien no. 2” dan pare yang mirip jenis pare gunung Okinawa, ditemukan kadar triterpenoid dan saponin, diuji coba dalam sel dan tikus kecil, semua menunjukkan khasiat bisa memperbaiki sel yang menangkis insulin, ini membuktikan potensi pare bisa dikembangkan menjadi suplemen makanan sehat untuk penyakit diabetes tipe 2.

Profesor Hsu Hsue-yin dari Deparment of Life Science di Universitas Tzu Chi selama 10 tahun menekuni riset memakai ekstrak pare untuk sel kanker, ditemukan kadar tertentu bisa menekan pertumbuhan sel kanker. Tetapi Hsu Hsue-yin menekankan, pencegahan akan lebih baik dari pengobatan, memasukkan menu pare hijau dalam hidangan sehari-hari adalah langkah menjaga kesehatan terbaik, jika dikonsumsi saat kanker sudah memasuki stadium terakhir maka sudah sangat terlambat.

Hasil riset tim yang dibentuk NSC bisa dikata telah mencerahkan masa depan pare gunung, tim riset di HDARES berpacu ke arah penelitian pare gunung sebagai suplemen makanan sehat.

Apalagi setelah jenis bibit Hualien no.4 pada 2008 dan Hualien no.5 pada 2010 dari tim riset Chyuan Jong-ho meraih Hak Paten Bibit, kedua jenis bibit ini mulai dibudidaya HDARES sejak 2002. Walaupun bentuk luar mereka tidak cantik, “pendek, gendut dan mungil” dengan permukaan seperti “berduri” hijau, tetapi pare benar-benar tidak bisa dilihat dari “rupanya”, riset membuktikan kedua bibit pare ini cocok dikembangkan sebagai suplemen makanan sehat.

Chyuan Jong-ho mengatakan, bibit Hualien no. 4 dan no. 5 mempunyai keunggulan bibit campuran “heterosis”, menghasilkan buah banyak dan nutrisi tinggi, seperti halnya ada mitos mengatakan “generasi keturunan pertama dari kawin campur sangat pandai”.

 

Proses Penyelamatan demi Generasi Mendatang

Khususnya pare jenis no. 4 dan no. 5, induk mereka mempunyai pengalaman berjuang dalam terpaan hujan badai. Menurut Chyuan Jong-ho, Hualien setiap tahun selalu dilanda angin taifun, pada suatu tahun, taifun telah memorakporandakan lahan pembibitan pare, usai badai taifun, mereka membersihkan lahan dan membuang tanaman pare sebagai tumpukan sampah. “Tetapi ketika saya tertidur di malam itu, dalam keadaan setengah terjaga setengah tidur, tiba-tiba saya terpikir jangan-jangan induk pare itu masih hidup!” maka tanpa menunggu pagi datang, ia segera ke lahan pembibitan, dan ternyata benar, bibit induk pare itu belum tercabut, dan masih tertolong, setelah mengalami proses kawin silang, jadilah induk pare Hualien no. 4 dan no. 5,
“Induk Betina Subur” tidak lenyap dari bumi ini, malah membawa anugerah bagi HDARES, yang mendapatkan jutaan dolar Taiwan uang hak paten untuk melahirkan bibit-bibit generasi baru.

Dr. Davis Liu, GM Perusahaan Aquavan Technology Co. yang mendapatkan otoritas ekslusif atas bibit Hualien no. 4 mengatakan, pihaknya menggunakan teknologi ekstrak cairan superkritikal untuk menyerap sari pare Hualien no. 4. Mereka telah mengembangkan banyak suplemen makanan sehat yang bisa meningkatkan stamina tubuh, dipasarkan ke AS dan Daratan Tiongkok, bersamaan dengan itu juga, mereka melakukan riset dan pengembangan atas obat-obatan dari pare, dan saat ini tengah menantikan ijin dari FDA Amerika Serikat (US Food and Drug Administration), dan dalam tahap pemerataan hak paten global. 

Sekarang HDARES kembali menemukan bibit pare putih terbaru Hualien no. 7, yang masih menunggu hak ijin dari Dewan Pertanian. Akumulasi hingga sekarang, bibit Hualien no. 1 - no. 6, telah mengalami alih teknologi di 13 perusahaan bioteknologi dan lahan pertanian, mereka mengembangkan pare menjadi produk sari ayam rasa pare, minyak biji pare, teh pare, kapsul pare, bahkan sebagai bahan kosmetik.

Chyuan Jong-ho menambahkan, “Cita-cita saya adalah suatu hari nanti, pare gunung bisa dikembangkan menjadi obat anti kanker, pare bisa dikonsumsi seperti edamame, menjadi primadona Dewan Pertanian sebagai produk olahan yang bisa diekspor ke luar negeri.”

Artikel yang berkaitan

近期文章

Tiếng Việt ไทย

Chặng đường hai mươi năm“nằm gai nếm mật”

Sự lột xác của khổ qua rừng

Bài viết‧Esther Tseng Ảnh‧Jimmy Lin Biên dịch‧Hải Ly

明代《本草綱目》記載:「苦瓜,苦、寒、無毒,除邪熱,解勞乏,清心明目。」花蓮農改場歷經20年辛苦的田間試驗,育出「花蓮1至7號」品種,讓山苦瓜不只是餐桌上的一道配菜,在現代科技萃取、純化技術的助力下,由生技公司與有機農場開發出多樣機能性的保健食品,讓山苦瓜不只苦,而且補。


Trong cuốn bách khoa toàn thư về Đông Y “Bản thảo cương mục” thời nhà Minh có ghi chép: “Khổ qua, khổ, hàn, không độc, trừ tà nhiệt, giải tỏa mệt nhọc, thanh tâm minh mục”. Trải qua 20 năm thử nghiệm thực địa, Trung tâm cải tiến nông nghiệp Hoa Liên đã ươm tạo ra các giống khổ qua từ “Hoa Liên (Hualian) số 1 đến số 7”, khiến khổ qua rừng không chỉ là một món ăn trên mâm cơm, mà với sự hỗ trợ của kỹ thuật chiết xuất, tinh lọc bằng các công nghệ hiện đại, đã được các công ty công nghệ sinh học và nông trường hữu cơ phát triển ra các loại thực phẩm chức năng phong phú đa dạng khiến mướp đắng (khổ qua) không chỉ đắng, mà còn bổ nữa. 

 

“Đây là nàng dâu mới ngày hôm nay, hãy ngắm sắc màu rực rỡ của “nàng”, nụ hoa nào vàng nhất có thể chọn để thụ phấn, sau khi thụ phấn, từ ngày hôm sau sẽ dần dần hình thành trái khổ qua, sau 15 ngày là có thể thu hoạch.”

Ánh nắng chói chang tháng 10 được ví “như hổ mùa thu” chiếu lên khu nhà màng trồng cây (nhà kính), nhiệt độ lên tới 30 độ C khiến nhà màng trở nên giống y như tên gọi “nhà kính”. Việc làm đầu tiên của phó nghiên cứu viên Toàn Trung Hòa (Chyuan Jong-ho) thuộc Phòng Cải tiến cây trồng, Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên, Ủy ban Nông nghiệp Đài Loan, (dưới đây gọi tắt là Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên) là đến cơ sở bí mật - vườn ươm giống của ông để thụ phấn cho “cây khổ qua mẹ” và tiến hành công việc trồng trọt, thu hái.

 

Cây khổ qua mẹ vô địch thế giới

Ông Toàn Trung Hòa dùng một tay đỡ một đoạn dây leo màu xanh rì lên và nói: “Đây là cây mẹ có rất nhiều hoa cái, là bảo bối của Đài Loan chúng ta”.

Với giống khổ qua bình thường, trong số 100 bông hoa trên giàn dây leo của một cây khổ qua, chỉ có khoảng 2-10 bông là hoa cái nên sẽ kết được từ 2 đến 10 trái khổ qua; nhưng cây khổ qua kiểu dây leo “có tỷ lệ hoa cái rất cao” này trải qua 5 đời thuần hóa tự thụ tinh thì trong 100 bông hoa lại có tới 80-90 bông là hoa cái.    

Nếu quy đổi ra sản lượng thì bất giác người ta sẽ phải cảm thấy vô cùng thán phục, bởi vì vốn dĩ mỗi 1 hecta trồng khổ qua 1 vụ có thể thu hoạch được 1 tấn, nay có thể tăng lên thành 6-10 tấn khổ qua rừng.

 

“Tiền kiếp” và hiện tại của khổ qua rừng

Trong cuốn “Bản thảo cương mục”, khổ qua còn được gọi là Cẩm Lệ Chi hoặc Lại Bồ Đào. Vào thập niên 1980, các tiệm bán đặc sản rừng và biển của Hoa Liên có món khổ qua rừng xào trứng muối, khổ qua dồn thịt, v.v..., để du khách thưởng thức. Năm 1989, Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên bắt đầu triển khai cải tiến giống và cải tiến kỹ thuật trồng trọt khổ qua rừng, có thể giúp nông dân cải thiện thu nhập.

Năm 1996, ông Toàn Trung Hòa bắt đầu tiến hành công việc ươm giống khổ qua. Từ năm 2005, “các giống khổ qua Hoa Liên (Hualian) số 1, số 2, số 3” được nghiên cứu phát triển ra trong 3 năm liên tục đều có khả năng kết trái tốt và đối với “loại rau quả cỡ vừa và nhỏ” cung cấp cho bữa ăn của các gia đình ít người, với chiều dài bằng cây bút bi, trọng lượng khoảng 160 gram, chỉ bằng 1/3 so với giống khổ qua trắng, đã rất được ưa chuộng tại các siêu thị bán đồ tươi sống.

Còn “Hoa Liên (Hualian) số 6” là giống khổ qua ra đời vào năm 2016, “đời cha mẹ” (tức cây bố và cây mẹ) đều lấy giống khổ qua sinh trưởng ngay tại mảnh đất Hoa Liên. Đây là giống khổ qua chất lượng cao mà ông Toàn Trung Hòa đã thu được sau quá trình suốt 10 năm không ngừng tiến hành việc thuần giống, sàng lọc và tạp giao, với thời kỳ thu hoạch là 1 tháng rưỡi, mỗi một hecta diện tích trồng trọt có thể thu hoạch tới 14 tấn.

Giống khổ qua Hoa Liên số 6 chú trọng việc ăn quả tươi, quả có màu xanh nõn và có màu đậm dần lên, sáng bóng, giòn và có vị chua nhẹ của táo tây, sau khi cho ướp lạnh để khử vị đắng rất phù hợp dùng để chế biến các món như salad trộn ăn sống hay sinh tố thanh lọc cơ thể, v.v...

Khi chúng tôi đến thăm Nông trường hữu cơ Chi-Lai (Chi-Lai Green Land Organic Farm) có trồng giống khổ qua Hoa Liên số 2 và số 6, Tổng Giám đốc Thái Chí Phong (Cai Zhi-feng) cho biết: “Giống khổ qua do Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên ươm tạo đạt sản lượng khá cao, đến vụ thu hoạch, mỗi tuần có thể thu hái 1 lần, ví dụ như mảnh đất khoảng 2.000 mét vuông mỗi ngày có thể thu hoạch được 1 tấn. Hiện tại chúng tôi có hơn 30 hec-ta nông trường được cấp chứng nhận hữu cơ, ngoài việc cung ứng cho các nhà hàng, siêu thị, còn cung cấp khổ qua theo hợp đồng thu mua  của các công ty công nghệ sinh học”.

 

Sự lột xác của khổ qua rừng

Ông Toàn Trung Hòa vất vả để ươm tạo ra những giống khổ qua, ngoài cung cấp làm món ăn thì còn vì mục đích nghiên cứu. “Chương trình cấp quốc gia về kỹ thuật sinh học nông nghiệp” do Ủy ban Khoa học Quốc gia triển khai từ năm 2005 đến năm 2011, cho mời các đơn vị học thuật như Trường Đại học Quốc gia Đài Loan, tiến hành nghiên cứu các giống cây trồng như sơn dược (hoài sơn), lan kim tuyến (lan gấm), hy vọng có thể khai thác phát triển thành các loại thảo dược và thực phẩm chức năng, tới năm 2006 đã đưa thêm khổ qua vào chương trình này, tiến hành những nghiên cứu về điều chỉnh đường huyết, giảm mỡ máu và chống ung thư. Tuy nhiên, do khổ qua mua trên thị trường để đơn vị nghiên cứu sử dụng trong mỗi lần làm thí nghiệm thảo dược đều khác nhau về giống và nguồn gốc cho nên có lúc đạt hiệu quả, có lúc không, đã làm ảnh hưởng đến mức độ hiệu quả và độ tin cậy của công trình nghiên cứu.

Được hỗ trợ bởi chương trình cấp quốc gia của Ủy ban Khoa học Quốc gia, các đơn vị học thuật liên tiếp tiến hành nghiên cứu đối với “chất chiết xuất từ khổ qua”, tới nay đã có tổng cộng 46 sáng chế độc quyền về quy trình sản xuất và chức năng chăm sóc sức khỏe được đăng ký phê duyệt.

Ví dụ như nghiên cứu của giáo sư Trịnh Tuyết Linh (Cheng Hsueh-ling) thuộc Sở Nghiên cứu Công nghệ Sinh học, trường Đại học Công nghệ Quốc gia Bình Đông (National Pingtung University of Science and Technology) triển khai trong suốt 10 năm, từ dây leo và quả của giống khổ qua “Hoa Liên (Hualian) số 2” và giống khổ qua tương tự khổ qua xanh Okinawa, đã tinh lọc ra được hợp chất Triterpenoids và thành phần Saponin, dùng để thí nghiệm trên tế bào và trên chuột con đều có thể cải thiện được tác dụng kháng Insulin của tế bào, qua đó cho thấy khổ qua có tiềm năng khai thác phát triển thành thực phẩm chức năng dành cho người bị mắc bệnh tiểu đường tuýp 2.

Giáo sư Từ Tuyết Oánh (Hsu Hsue-yin) thuộc Học viện Khoa học đời sống, trường Đại học Từ Tế (Tzu Chi University) 10 năm nay đã sử dụng chất chiết xuất và chất tinh lọc từ khổ qua để tiến hành nghiên cứu đối với dòng tế bào ung thư. Kết quả cho thấy có những thành phần cụ thể có hiệu quả kiềm chế sự sinh trưởng của tế bào ung thư. Nhưng giáo sư Từ Tuyết Oánh nhấn mạnh, phòng bệnh hơn chữa bệnh, phải thực hiện chăm sóc sức khỏe qua việc ăn khổ qua xanh trong sinh hoạt thường nhật mới tạo được ích lợi, nếu đợi tới khi bị ung thư giai đoạn cuối mới ăn thì đã quá muộn.

Thành quả của các nhóm nghiên cứu thuộc Chương trình cấp quốc gia của Ủy ban Khoa học Quốc gia có thể nói đã làm bừng sáng tương lai của khổ qua rừng. Đội ngũ nghiên cứu phát triển của Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên vì vậy đã tiến hành ươm tạo theo phương hướng nghiên cứu phát triển khổ qua rừng thành “sản phẩm thực phẩm chức năng”.

Đặc biệt là các giống khổ qua mà ông Toàn Trung Hòa và nhóm nghiên cứu của ông phát triển ra gồm giống “Hoa Liên (Hualian) số 4” được cấp quyền về giống cây trồng năm 2008, giống số 5 ra mắt vào năm 2010 là giống khổ qua đã được Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên bắt đầu ươm tạo vào năm 2002, với hình dáng “lùn, mập, ngắn” và vỏ ngoài có màu xanh lục đậm “nổi bật rất rõ nét”, có những giống khổ qua “nhìn bề ngoài không bắt mắt” nhưng đúng là không thể “trông mặt mà bắt hình dong”. Sau khi được Sở Nghiên cứu phát triển Công nghiệp Thực phẩm kiểm nghiệm, hai giống khổ qua này rất phù hợp để khai thác phát triển thành thực phẩm chức năng.

Ông Toàn Trung Hòa nói, hai giống khổ qua “Hoa Liên số 4 và số 5” có “ưu thế tạp chủng”, giống như con người thường nói: “Thế hệ con lai đầu tiên sẽ khá thông minh”, cho nên sản lượng khá cao, lại cũng rất có giá trị dinh dưỡng.

 

Vượt qua bão táp, đời sau càng mạnh mẽ hơn

Đặc biệt là cây mẹ của hai giống khổ qua số 4, số 5 từng sống sót sau bão gió. Ông Toàn Trung Hòa kể lại, Hoa Liên năm nào cũng có bão, có một năm bão thổi tới mức khiến những cây khổ qua giống trong vườn ươm giống đổ rạp, vô cùng thảm hại. Sau khi bão tan, nhân viên của nông trường thường sẽ đem cây khổ qua bị đổ đi vứt rác. “Nhưng đêm đó sau khi đi ngủ, trong lúc nửa tỉnh nửa mơ, tôi chợt nghĩ có lẽ cây khổ qua dây leo đó vẫn còn sống!” và không chờ tới khi trời sáng, ông Toàn Trung Hòa tức tốc chạy đến vườn ươm giống, may quá cây khổ qua đó chưa bị vứt đi, sau khi cứu được cây khổ qua, trải qua quá trình thụ tinh với những giống lạ chỉ biết trông chờ vào sự may rủi thì nó đã trở thành cây mẹ của giống khổ qua Hoa Liên số 4 và số 5, nhờ vậy “cây khổ qua mẹ với tỷ lệ hoa cái cao” không những không biến mất mà còn giúp Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên dành được khoản thu nhập hàng triệu Đài tệ phí ủy quyền về giống, ươm tạo nên những thế hệ sau đạt hiệu ích cao. 

Theo tiến sĩ Lưu Kỹ Mưu (Davis Liu), Tổng Giám đốc Công ty Công nghệ Sinh học Aquavan (Aquavan Technology Co.), công ty dành được ủy quyền độc quyền của giống khổ qua Hoa Liên số 4 chỉ ra rằng, công ty này đã áp dụng kỹ thuật “chiết xuất siêu tới hạn” để chiết xuất, tinh lọc ra thành phần của giống khổ qua Hoa Liên số 4 và đã khai thác, phát triển ra các thực phẩm chức năng có thể giúp tăng chức năng cơ thể, tiếp thị quảng bá sang thị trường Mỹ và Trung Quốc, đồng thời còn tiến hành việc khai thác phát triển và thí nghiệm đối với dược phẩm được làm từ khổ qua và hiện đang xin phép Sở Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê chuẩn, đồng thời cũng đang trong giai đoạn triển khai xin cấp sáng chế độc quyền trên toàn cầu.

Trung tâm cải tiến Nông nghiệp Hoa Liên còn ươm tạo ra giống khổ qua trắng “Hoa Liên (Hualian) số 7”, hiện đang đăng ký để Ủy ban Nông nghiệp cấp quyền đối với giống cây trồng. Cho tới nay, các giống khổ qua từ Hoa Liên số 1 đến số 6 đã được chuyển giao kỹ thuật cho 13 nông trường và công ty công nghệ sinh học, phát triển thành các sản phẩm như tinh gà khổ qua, dầu hạt khổ qua, trà khổ qua, viên nang khổ qua, thậm chí còn có cả mỹ phẩm.

Ông Toàn Trung Hòa nói, “Mơ ước của tôi là có một ngày, khổ qua rừng có thể phát triển thành thuốc chống ung thư, khổ qua sẽ giống như đậu nành lông, trở thành hình mẫu về nông sản phẩm gia công, xuất khẩu ra quốc tế trong con mắt của Ủy ban Nông nghiệp.”

20 ปีแห่งความพากเพียร

แปลงโฉมมะระขี้นก

บทความ‧เจิงหลันสู รูปภาพ‧หลินเก๋อลี่ คำแปล‧อัญชัน ทรงพุทธิ์

明代《本草綱目》記載:「苦瓜,苦、寒、無毒,除邪熱,解勞乏,清心明目。」花蓮農改場歷經20年辛苦的田間試驗,育出「花蓮1至7號」品種,讓山苦瓜不只是餐桌上的一道配菜,在現代科技萃取、純化技術的助力下,由生技公司與有機農場開發出多樣機能性的保健食品,讓山苦瓜不只苦,而且補。


คัมภีร์เปิ๋นเฉ่ากังมู่ (本草綱目) ซึ่งเป็นตำรายาสมุนไพรจีนในยุคราชวงค์หมิง บันทึกไว้ว่า “มะระ มีรสขม ฤทธิ์เย็น ไร้พิษ ขับร้อน แก้อาการเหนื่อยล้า โรคหัวใจ และบำรุงสายตา”  สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียน (Hualien District Agricultural Research and Extension Station หรือ HDARES) ทุ่มเทความพยายามในการทดลองภาคสนามมานานถึง 20 ปี จึงสามารถเพาะพันธุ์มะระขี้นกสายพันธุ์ใหม่ออกมา ภายใต้ชื่อ “ฮัวเหลียนหมายเลข 1 ถึง หมายเลข 7” โดยหวังจะให้มะระขี้นก ไม่ได้เป็นเพียงแค่พืชผักที่ถูกนำมาใช้ในการปรุงเป็นอาหารจานรองเท่านั้น แต่ยังสามารถนำเอาสารสกัดบริสุทธิ์จากมะระขี้นกมาใช้ในการผลิตเป็นอาหารเสริมเพื่อสุขภาพ โดยอาศัยเทคโนโลยีที่ทันสมัย ผ่านการวิจัยและพัฒนาร่วมกันของบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพกับฟาร์มเกษตรอินทรีย์ ทำให้มะระขี้นกที่มีรสขม กลายเป็นพืชผักที่ใช้บำรุงสุขภาพได้ด้วย

 

“นี่คือเจ้าสาวในวันนี้ คุณดูสิ “เธอ” มีสีสันสดใสที่สุด ดอกเหลืองอร่ามที่สุด สามารถเลือกเธอมาผสมเกสร หลังผสมเกสรแล้ว พรุ่งนี้จะเริ่มมีผลมะระออกมา และค่อยๆ เติบโตขึ้น หลังจากนั้น 15 วัน ผลมะระก็จะโตเต็มที่”

แสงแดดเจิดจ้าในช่วงเดือนตุลาคมซึ่งเป็นฤดูใบไม้ร่วงสาดส่องลงมา ส่งผลให้อุณหภูมิภายในเรือนกระจกสูงถึง 30 องศาเซลเซียส เรือนกระจกจึงกลายเป็น “เรือนร้อน” ไปโดยปริยาย

คุณฉวนจงเหอ (全中和) ผู้ช่วยนักวิจัยแผนกปรับปรุงพันธุ์พืช สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียน คณะกรรมการการเกษตร สภาบริหารสาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) ทันทีที่มาถึงสถานที่ทำงาน สิ่งแรกที่เขาทำคือ ตรงดิ่งไปที่ “สวนเพาะพันธุ์” เพื่อผสมเกสรให้แก่ “ต้นแม่พันธุ์” มะระขี้นกและเก็บเมล็ดพันธุ์

 

ต้นแม่พันธุ์มะระ สุดยอดในปฐพี

คุณฉวนจงเหอกล่าวพลางใช้มือข้างหนึ่งพยุงเครือมะระที่เขียวขจีว่า “นี่คือต้นแม่พันธุ์ที่ออกดอกตัวเมียในสัดส่วนสูง เป็นสมบัติล้ำค่าของไต้หวัน”

โดยทั่วไป มะระต้นหนึ่งจะออกดอกประมาณ 100 ดอก แต่จะมีดอกตัวเมียประมาณ 2-10 ดอกเท่านั้น ซึ่งก็หมายความว่าจะให้ผลมะระเพียงประมาณ 2-10 ลูก แต่ต้นแม่พันธุ์ที่ได้ชื่อว่า “ออกดอกตัวเมียในสัดส่วนสูง” ต้นนี้ หลังผ่านการผสมพันธุ์มาถึง  5 รุ่น สามารถออกดอกตัวเมียได้มากถึง 80-90 ดอก จากทั้งหมด 100 ดอก หากคำนวณเป็นปริมาณผลผลิตต่อพื้นที่เพาะปลูก จากเดิมจะได้ผลผลิต 1 ตันต่อพื้นที่ 1 เฮกตาร์ (เท่ากับประมาณ 6 ไร่ 1 งาน) ในแต่ละฤดูกาลผลิต จะทำให้ได้ผลผลิตเพิ่มขึ้นอีกประมาณ 6-10 ตันเลยทีเดียว

 

ต้นกำเนิดมะระขี้นก

คัมภีร์เปิ๋นเฉ่ากังมู่บันทึกไว้ว่า มะระยังมีชื่อเรียกว่า ลิ้นจี่ดิ้นทอง (錦荔枝) หรือองุ่นขี้เรื้อน (癩葡萄) ในยุคทศวรรษที่ 1980 ร้านอาหารซีฟู้ดและอาหารป่าที่เมืองฮัวเหลียนได้เปิดตัวเมนูมะระป่าผัดไข่เค็มและมะระยัดไส้หมูสับให้ลูกค้าได้ลองลิ้มชิมรสกัน ต่อมาในปี 1989 สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียนได้เริ่มวิจัยและปรับปรุงพันธุ์มะระขี้นก ตลอดจนพัฒนาเทคนิคการเพาะปลูก เพื่อช่วยเพิ่มรายได้ให้แก่เกษตรกร

ปีค.ศ.1996 คุณฉวนจงเหอเริ่มเพาะพันธุ์มะระ จนกระทั่งประสบผลสำเร็จในการวิจัยและพัฒนาพันธุ์ “มะระฮัวเหลียนหมายเลข 1, 2 และ 3” ซึ่งเป็นพันธุ์ที่ติดผลดก ในปีค.ศ.2005 และอีก 3 ปีติดต่อกัน จากการที่ผลมะระมีขนาดกลางและเล็ก เหมาะกับครอบครัวขนาดเล็ก ผลมะระที่มีขนาดเท่ากับความยาวของปากกาลูกลื่น 1 ด้าม น้ำหนักประมาณ 160 กรัม เท่ากับ 1 ใน 3 ของมะระสีขาวลูกใหญ่ จึงกลายเป็นสินค้ายอดนิยมในซูเปอร์มาร์เก็ต

จากนั้น มะระพันธุ์ “ฮัวเหลียนหมายเลข 6” ที่ได้รับการปรับปรุงพันธุ์ออกมาเมื่อปีค.ศ.2016  โดยถือกำเนิดมาจากต้นแม่พันธุ์กับพ่อพันธุ์ ซึ่งต่างเป็นมะระสายพันธุ์ท้องถิ่นในฮัวเหลียน โดยคุณฉวนจงเหอได้เริ่มกระบวนการทำพันธุ์ให้บริสุทธิ์ (purification) คัดเลือกและผสมพันธุ์ ตั้งแต่ปีค.ศ.1998 เป็นต้นมา หลังใช้ความเพียรพยายามนานถึง 10 ปี จึงประสบความสำเร็จในการพัฒนาพันธุ์มะระคุณภาพเยี่ยมที่ให้ผลผลิตสูงถึง 14 ตันต่อเฮกตาร์ ตลอดช่วงฤดูแห่งการเก็บเกี่ยวเป็นเวลา 1.5 เดือน

จุดเด่นของมะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 6 คือ ผลมะระสามารถรับประทานสดๆ ได้ ผิวมะระมีสีเขียวสดไล่ขึ้นเป็นลำดับชั้น เปล่งประกายมันวาว มีรสกรอบและอมเปรี้ยวนิดๆ เหมือนรสชาติของแอปเปิล หากนำไปแช่เย็นจะขจัดรสขมให้หมดไป ผลมะระสดเหมาะสำหรับการนำไปทำสลัด หรือน้ำผักปั่นเพื่อสุขภาพ

  เราเดินทางมาถึงฟาร์ม Chi-Lai Green Land ซึ่งเป็นฟาร์มเกษตรอินทรีย์ที่เพาะปลูกมะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 2 และหมายเลข 6 คุณไช่จื้อเฟิง (蔡志峰) ผู้จัดการฟาร์ม เล่าว่า “มะระพันธุ์ที่มาจากการปรับปรุงสายพันธุ์โดยสถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียนให้ผลผลิตสูง ในฤดูแห่งการเก็บเกี่ยวสามารถเก็บเกี่ยวผลมะระได้สัปดาห์ละ 1 ครั้ง ยกตัวอย่างเช่น พื้นที่เพาะปลูก 2,000 ตารางเมตร จะเก็บเกี่ยวผลผลิตได้วันละ 1 ตัน ปัจจุบันเรามีพื้นที่เพาะปลูกที่ผ่านการรับรองด้านเกษตรอินทรีย์ 30 กว่าเฮกตาร์ นอกจากจัดส่งให้ร้านอาหารและซูเปอร์มาร์เก็ตแล้ว ยังได้ทำการเกษตรพันธสัญญากับบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพด้วย”

 

การแปลงโฉมของมะระขี้นก

การเพาะพันธุ์มะระของคุณฉวนจงเหอ นอกจากเพื่อการบริโภคแล้ว ยังถูกนำไปใช้ในการศึกษาวิจัยในโครงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อการเกษตรชีวภาพแห่งชาติ (National Science and Technology Program for Agricultural Biotechnology) ซึ่งดำเนินการโดยสภาวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (National Science Council, NSC) ในช่วงระหว่างปี 2005-2011 โดยได้เชิญหน่วยงานด้านวิชาการ อาทิ มหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน (National Taiwan University, NTU) และมหาวิทยาลัยการแพทย์จีน (China Medical University, CMU) เข้าร่วมศึกษาวิจัยสรรพคุณของยามาอิโมะ (Yamaimo) หรือมันภูเขา และว่านไหมนา โดยหวังว่าจะพัฒนาให้เป็นสมุนไพรจีนและอาหารเสริมเพื่อสุขภาพ ต่อมาในปีค.ศ.2006 จึงได้มีการศึกษาวิจัยสรรพคุณของมะระที่มีต่อการปรับระดับน้ำตาลในเลือด ลดไขมันในเลือด และต้านมะเร็ง แต่เนื่องจากมะระที่หน่วยงานวิจัยนำมาใช้ในการทดลองเพื่อศึกษาสรรพคุณด้านสมุนไพรถูกซื้อมาจากตลาด ซึ่งในแต่ละครั้งจะได้มะระที่มีสายพันธุ์และแหล่งเพาะปลูกที่ต่างกัน จึงทำให้สรรพคุณทางสมุนไพรบางครั้งเห็นผล แต่บางครั้งก็ไม่ได้ผล ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของผลการวิจัย

ภายใต้การสนับสนุนของโครงการ NSC ทำให้หน่วยงานทางวิชาการในไต้หวันหลายแห่งมุ่งค้นคว้าวิจัย “สารสกัดจากมะระ” จนสามารถขอสิทธิบัตรขั้นตอนการผลิตและสรรพคุณด้านการบำรุงสุขภาพของผลิตภัณฑ์ได้มากกว่า 46 รายการ

ยกตัวอย่างเช่น การศึกษาวิจัยของศาสตราจารย์เจิ้งเสวี่ยหลิง (鄭雪玲) แห่งภาควิชาวิทยาศาสตร์ชีวภาพและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีผิงตง (National Pingtung University of Science and Technology, NPUST) ที่ใช้เวลานานถึง 10 ปี จึงสามารถสกัดสารกลุ่มไตร
เทอร์พีน (Triterpene) และซาโปนิน (Saponin) จากมะระสายพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 2 ซึ่งคล้ายคลึงกับสารที่สกัดได้จากเครือและผลมะระเขียวของโอกินาวา เมื่อนำมาทดลองกับเซลล์และหนูทดลองพบว่า สามารถลดภาวะดื้อต่ออินซูลินของเซลล์ได้ แสดงให้เห็นว่า มะระมีศักยภาพเพียงพอที่จะนำไปพัฒนาเป็นอาหารเสริมสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานประเภทที่ 2

ขณะที่ศาสตราจารย์สวีเสวี่ยอิ๋ง (徐雪瑩) แห่งภาควิชาวิทยาศาสตร์สิ่งมีชีวิต มหาวิทยาลัยฉือจี้ (Tzu Chi University, TCU) ใช้เวลาตลอดช่วง 10 ปีที่ผ่านมา นำสารสกัดจากมะระมาใช้ในการวิจัยเกี่ยวกับเซลล์มะเร็ง ซึ่งผลการวิจัยพบว่า สารประกอบบางตัวในสารสกัดจากมะระมีฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง แต่ศ.สวีเสวี่ยอิ๋งย้ำว่า การป้องกันสำคัญกว่าการรักษา ต้องรับประทานมะระเขียวเป็นประจำจึงจะมีผลดีต่อสุขภาพ แต่สำหรับผู้ป่วยมะเร็งระยะสุดท้าย หากเพิ่งจะมารับประทานในตอนนี้ก็ถือว่าสายไปเสียแล้ว

จากผลสำเร็จของทีมวิจัยโครงการ NSC อาจกล่าวได้ว่า ถือเป็นแสงสว่างแห่งอนาคตสำหรับมะระขี้นก ทำให้ทีมวิจัยและพัฒนาของสถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียน เบนเข็มรุกวิจัยและพัฒนาเพื่อเพาะพันธุ์มะระขี้นกเพื่อการดูแลสุขภาพ

ปีค.ศ.2008 ทีมงานของคุณฉวนจงเหอได้รับลิขสิทธิ์การคุ้มครองพันธุ์พืชของ “มะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4” ต่อมาในปีค.ศ.2010 สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียน ยังพัฒนามะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 5 ซึ่งได้เริ่มทำการปรับปรุงพันธุ์มาตั้งแต่ปี 2002  ผลมะระมีรูปทรง “เตี้ย อ้วน สั้น” ส่วนผิวเปลือกจะ “ขรุขระเป็นปุ่มแหลม” มีสีเขียวเข้ม รูปลักษณ์ภายนอกไม่สวยงามนัก แต่ “อย่าตัดสินมะระจากรูปลักษณ์ภายนอก” จากการทดลองของสถาบันวิจัยและพัฒนาอุตสาหกรรมอาหาร (Food Industry Research and Development Institute) พบว่า มะระสองสายพันธุ์นี้เหมาะที่จะนำไปพัฒนาเป็นอาหารเสริมเพื่อสุขภาพ

คุณฉวนจงเหอกล่าวว่า มะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4 และหมายเลข 5 มีความดีเด่นของพันธุ์ลูกผสม (Heterosis) ซึ่งก็เหมือนกับมนุษย์ ที่จะมีปรากฏการณ์ลูกผสมรุ่นที่ 1 ซึ่งจะค่อนข้างเฉลียวฉลาด มะระสายพันธุ์ดังกล่าวจะให้ผลผลิตมากและมีคุณค่าทางโภชนาการสูง

 

แม่พันธุ์ฝ่าวิบากกรรม สร้างรุ่นหลังให้มีคุณภาพ

สิ่งที่ควรค่าแก่การนำมากล่าวถึงเป็นพิเศษคือ ที่มาของต้นแม่พันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4 และหมายเลข 5 ที่ผ่านวิบากกรรมทั้งลมทั้งฝนมาอย่างโชกโชน คุณฉวนจงเหอเล่าว่า เมืองฮัวเหลียนต้องเผชิญกับพายุไต้ฝุ่นเป็นประจำทุกปี มีอยู่ปีหนึ่ง พายุไต้ฝุ่นพัดกระหน่ำแปลงต้นกล้ามะระในสวนเพาะพันธุ์จนเสียหายยับเยิน หลังไต้ฝุ่นพัดผ่านไป คนงานตัดเครือมะระทิ้ง “คืนนั้นหลังเข้านอนช่วงกลางดึกในสภาพครึ่งหลับครึ่งตื่น ผมฉุกคิดถึงเครือมะระต้นนั้นว่า มันน่าจะยังไม่ตาย” คุณฉวนจงเหอไม่ยอมรอจนฟ้าสาง เขารีบไปที่แปลงต้นกล้า ซึ่งก็พบว่าเครือมะระต้นนั้นยังไม่ถูกเก็บไปทิ้ง หลังจากที่กู้ชีวิตของมันกลับคืนมา และผ่านการผสมข้ามสายพันธุ์กับต้นอื่นที่ยังเหลือรอดมา ทำให้ได้ต้นแม่พันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4 และหมายเลข 5 “ต้นแม่พันธุ์ที่ออกดอกตัวเมียในสัดส่วนสูง” นอกจากไม่ได้สูญหายไปจากโลกนี้ แต่ยังทำให้สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียนได้รับเงินอุดหนุนอย่างน้อยหลายล้านเหรียญไต้หวัน ซึ่งสามารถนำไปใช้ในการปรับปรุงพันธุ์มะระที่มีคุณภาพสูงในรุ่นต่อไป

Aquavan Technology Co. เป็นบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพที่ได้รับลิขสิทธิ์พันธุ์พืชของมะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4 ดร.หลิวจี้โหมว (劉技謀) ผู้จัดการทั่วไปของ Aquavan Technology Co. เปิดเผยว่า พวกเขานำเทคโนโลยี “Supercritical Fluid Extraction” ซึ่งเป็นการสกัดสารด้วยของไหลยิ่งยวด มาใช้ในการสกัดและแยกสารบริสุทธิ์จากสารสกัดเบื้องต้นของมะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 4  ซึ่งได้นำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์อาหารเสริมเพื่อสุขภาพมากมายหลายชนิด และสามารถส่งออกไปจำหน่ายที่สหรัฐอเมริกาและจีนแผ่นดินใหญ่ ขณะเดียวกันยังได้พัฒนาและทดลองใช้มะระ มาผลิตเป็นยารักษาโรคอีกด้วย ปัจจุบันอยู่ระหว่างการขออนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ( Food and Drug Administration : FDA) ของสหรัฐอเมริกา และการขอสิทธิบัตรทั่วโลก

สถานีวิจัยและส่งเสริมการเกษตรเมืองฮัวเหลียนยังได้เพาะพันธุ์ “ฮัวเหลียนหมายเลข 7” ซึ่งเป็นมะระพันธุ์ใหม่ที่มีสีขาว ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างขอสิทธิในพันธุ์พืชจากคณะกรรมการการเกษตรไต้หวัน ตราบจนถึงปัจจุบัน มีการถ่ายโอนเทคโนโลยีการเพาะปลูกมะระพันธุ์ฮัวเหลียนหมายเลข 1 ถึงหมายเลข 6 ให้แก่ฟาร์มเกษตรและบริษัทเทคโนโลยีชีวภาพแล้วรวมทั้งสิ้น 13 ราย ซึ่งได้มีการนำมะระไปพัฒนาเป็นซุปไก่ตุ๋นมะระสกัด น้ำมันเมล็ดมะระ ชามะระ และมะระแคปซูล ตลอดจนต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์เครื่องสำอาง

คุณฉวนจงเหอกล่าวว่า “ความใฝ่ฝันของผมคือ สักวันหนึ่งมะระขี้นกจะถูกพัฒนาไปเป็นยาต้านมะเร็ง และมะระจะเหมือนกับถั่วแระที่กลายเป็นต้นแบบผลผลิตทางการเกษตรแปรรูป ที่ได้รับความสำคัญจากคณะกรรมการการเกษตรและสามารถส่งออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศ”

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!