Menguak Tabir Samudra

Fotografer Bawah Air Bercerita Melalui Foto
:::

2019 / Oktober

Artikel‧Lynn Su Gambar‧Lin Min-hsuan


聽說,喜歡貓和喜歡狗的人,代表了兩種截然不同的性格。那麼,喜歡鯨豚,與喜歡海龜的人呢?

為海托起的島嶼,周遭難以計數的水下生物,依海生存,與島相遇,然而,牠們的美麗不為人所知,唯有熟識水性、執掌鏡頭的海職人所帶回的一幀幀影像,可供指認。


Konon, ada yang mengibaratkan orang yang menyukai kucing dan anjing, sebagai lambang dari 2 macam karakter yang berbeda sekali. Nah, bagaimana dengan orang yang mencintai cetacea dan kura-kura laut atau penyu?

Kepulauan yang dikelilingi oleh laut, dengan mahluk hidup tak terhingga dalam air saling berinteraksi, keindahan mahluk-mahluk yang masih tersimpan tidak diketahui banyak orang ini baru bisa kita nikmati melalui gambar-gambar foto bidikan para pecinta alam bawah air.

 

Hualien, saat kami tiba masih dibasahi oleh rintikan air hujan, namun keesokan harinya kami disambut dengan mentari yang cerah. Pemandu volunter Ray Chin sudah menantikan para wisatawan di dermaga untuk naik ke atas kapal berangkat menyaksikan cetacea di laut.

Baru sepuluh menit kapal meninggalkan dermaga, sudah menerima kabar adanya cetacea. Ray Chin yang berdiri di dek kapal dengan antusias bercerita dan tak lupa sesekali membidikkan kameranya untuk memotret.

 

Menanti Musim Panas di Hualien untuk Berlayar

Gambar foto bersuara memecahkan keheningan melalui momen-momen indah yang ditangkapnya.

Mungkin saja tidak banyak yang mengenal siapa itu Ray Chin, tapi sudah pernah menyaksikan foto-foto cetacea yang dibidik melalui kameranya di bawah air. Mahluk hidup yang menakjubkan itu menjadi sangat spektakuler dalam setiap foto bidikan kameranya, mengingatkan kita pada film legendaris “Le Grand Bleu” yang disutradarai oleh Luc Besson, bertemakan cerita seorang penyelam ternama dengan ikan dolfin.

Kini, Ray Chin yang setiap tahun menghabiskan hampir 1/3 dari waktunya berada di luar negeri, melanglang buana, menjelajahi Sri Lanka, Jepang, Kerajaan Tonga, Norwegia, Argentina dan tempat lainnya. Di mana ada tempat menyaksikan cetacea, ia pasti pernah mengunjunginya, “Tetapi setiap musim panas, saya pasti berada di Taiwan”, begitu ujar pria yang berperawakan tinggi besar dengan tutur kata yang lembut.

Puncak musim menyaksikan cetacea setiap tahun, jatuh pada bulan Juni hingga Agustus, karena pada masa inilah gelombang laut sangat stabil, dan juga merupakan masa yang dilakoninya dengan saksama.

Ray Chin mengatakan tindakan memotret cetacea di Taiwan, sama seperti permainan yang banyak rintangannya, setiap rintangan berat harus diatasi dengan cermat.

Setiap kali mendapatkan kabar dari jejaring sosial Kuroshio Ocean Educational Foundation bahwa ada penampakan cetacea di laut, maka jika cuaca memungkinkan, ia pasti akan segera mengontak nahkoda kapal untuk segera melaut mencari jejak cetacea.

Walaupun sudah bersusah payah menemukan jejak kelompok cetacea, tidak boleh segera terjun ke laut, tetapi harus mengamati dulu kecepatan sepak terjang cetacea, baru mempertimbangkan untuk menghindar dulu atau segera menyelam, Ray Chin menjelaskan, “Pada hakekatnya, manusia kalah cepat, misalnya seperti Paus Sperma atau Paus Kepala Kotak, mereka bisa menyelam lebih dari waktu 100 menit, ketika menunggu mereka muncul kembali, sudah entah berada di mana.”

Begitu sempitnya waktu, jeprat jepret dalam waktu singkat yang beberapa detik, hanya mendapatkan dua atau tiga lembar foto saja, tetapi itu justru merupakan hasil keseluruhan dalam setahun.

 

Taiwan adalah Kampung Halaman Juga Titik Mulai

Sudah bisa dibayangkan betapa sulitnya memotret cetacea di bawah air, mungkin bukan tidak ada orang yang bersedia melakukannya, melainkan karena yang berhasil sedikit sekali.

“Salah satu penyebabnya adalah keberadaan cetacea di Taiwan, sebagian besar hanya lewat saja, kecepatan migrasi mereka sangat besar”, begitu tutur Ray Chin setelah berpengalaman memotret cetacea berkali-kali di luar negeri.

Seperti manusia, cetacea adalah binatang mamalia, maka anak cetacea yang baru lahir, akan mengalami masa balita selama satu setengah tahun lamanya, misalnya saja Paus Bungkuk yang melahirkan di perairan kerajaan Tonga, demi merawat bayinya, mereka menetap cukup lama di sana dan pergerakannya menjadi lamban karena menyesuaikan diri dengan kecepatan anak mereka yang masih kecil.

Ketika bertanya kepada Ray Chin, memotret cetacea di Taiwan berisiko tinggi dan pendapatannya kecil, mengapa masih melakukannya?

Tanpa berpikir panjang ia menjawab, “Karena Taiwan adalah kampung halamanku, dan juga merupakan tempat titik awalku.”

 

Menetap di Xiaoliuqiu Karena Kura-Kura Laut

Keteguhan hati Ray Chin, mengingatkan kita kepada kura-kura laut.

Konon, kura-kura laut adalah makhluk yang berkemampuan luar biasa, berusia panjang seperti manusia, walau sudah bermigrasi ke manapun, ia selalu kembali ke tempat kelahirannya untuk bertelur. Makluk hidup yang begitu melekat pada kampung halamannya, seperti halnya dengan manusia laut yang tetap teringat akan Taiwan walau sudah menjelajahi seluruh dunia. 

Pelatih selam Su Huai mengatakan, “Pernah dengar tidak, orang yang bagaimana, akan menyukai mahluk yang bagaimana pula?” Menyebut dirinya adalah pecinta berat kura-kura laut, maka ia bermarkas di Xiaoliuqiu, sebuah pulau kecil di lepas pantai Donggang, di luar kegiatan menyelam, ia tidak lupa memotret kura-kura laut.

Seperti Ray Chin yang tertambat hatinya pada cetacea, Su Huai juga terhanyut dalam daya tarik pesona kura-kura laut.

Ibarat seorang pengelana, kura-kura laut walau melanglang buana ke segala penjuru dunia dalam kesendiriannya, tapi dalam hati kecil ia selalu rindu akan kampung halaman, sama halnya dengan Su Huai, yang akhirnya memilih pulang menetap di pulau kura-kura laut, walau sudah lama berkeliling di Australia dan Asia Tenggara.

Sudah banyak menikmati alam indah di luar negeri, bagi Su Huai, sumber materi maritim Taiwan tidak kalah dengan yang di luar negeri, hanya karena kurangnya pelestarian, dan belum mendapatkan perhatian penuh saja. Untuk itu ia bersama temannya bernama Polly Chen membentuk Islander Divers yang bergerak di dunia budaya maritim, melalui wadah ini mereka secara individu hendak menyadarkan kepedulian maritim masyarakat. 

Dengan mengantongi sertifikat PADI (Professional Association of Diving Instructors) sebagai Instruktur Penyelam Internasional, Ia memulainya dengan bekerja sebagai pelatih selam, dalam beberapa tahun terakhir ini ia mulai mengarah ke pekerjaan fotografi. 

Bagaimana agar bisa secepatnya memberitahukan kepada masyarakat, bahwa di samping indahnya perairan Taiwan yang kaya akan sumber alamnya, tetapi dasar laut penuh dengan sampah plastik yang mengerikan? Ujarnya. “Kalau mengandalkan jadi instruktur selam, terlalu lambat, lagipula pelatih selam sudah banyak, tanpa saya pun tetap berjalan.” Maka ia memilih fotografi, memotret spesies lucu yaitu kura-kura laut yang bisa ditemui di mana saja di Xiaoliuqiu.

 

Pulau Indah di Tengah Samudera

Ray Chin melanjutkan, “Jika bertanya tentang kesan terhadap maritim Taiwan kepada saya dan Su Huai, maka jawaban kami adalah, Taiwan itu penuh pesona!” tambahnya, “Tempat-tempat menonton cetacea di manca negara, biasanya hanya bisa menyaksikan satu jenis spesies saja.” Tetapi ada 90 jenis spesies cetacea di atas dunia ini, menurut catatan, di perairan Taiwan pernah ditemukan ada 1/3 dari total spesies cetacea, wisatawan hanya cukup satu kali menaiki kapal wisata cetacea di Hualien, sudah bisa menyaksikan 10 spesies, ini sudah termasuk ikan lumba-lumba Risso yang sangat langka, karena hidup mereka sebenarnya di perairan laut dalam, karena faktor dasar laut pantai timur yang tajam mendalam secara drastis itu, maka mereka bisa sering terlihat di sana.

Kura-kura laut atau penyu, saat ini tercatat ada 7 jenis, di antaranya ada 5 jenis bisa dijumpai di Taiwan, di Xiaoliuqiu selain bisa melihat penyu hijau yang hampir punah juga bisa menemukan penyu sisik spesies yang berbahaya itu, kemungkinan bertemu dengan kedua spesies ini mencapai 90%, seperti gurauan Ray Chin, “Tiada lagi tempat seperti ini di dunia, di mana anda bisa sewaktu-waktu menginjak penyu tanpa sengaja.”

Foto-foto nuansa bawah air tidak hanya memberi kepuasan bagi fotografernya, terlebih-lebih telah memperkenalkan alam maritim yang misterius sebelumnya.

Benar saja tidak terlihat, tidak tahu menahu, bagi manusia tidak berdampak apapun, “Tapi sering terjadi tragedi seperti cetacea terjerat jaring, oleh sebagian nelayan yang tidak menaati hukum, siripnya dipenggal begitu saja, membuat cetacea langsung tewas terkubur ke dasar laut”, papar Ray Chin.

Masalah seperti ini, jika tidak ada pemerhatinya, tragedi cetacea tewas karena sirip dipenggal begitu saja, larut dalam kesunyian alam tanpa ada yang tahu.

Namun tidak tahu, tidak sama dengan tidak eksis. Su Huai menayangkan sepotong video di bawah air, seekor penyu besar yang memakan sampah yang bertebaran di laut, membuang feses berupa kantung plastik, kondisinya sangat parah, beruntung sekali berhasil ditolong, dan bisa hidup normal kembali.

Pelestarian maritim, masalah limbah plastik di samudra memang sudah pelik sekali, tetapi foto-foto tidak seperti manusia pemerhati lingkungan yang sering bersikap agresif, gambar-gambar hasil bidikan fotografer bawah air secara langsung memaparkan keadaan yang sebenarnya, secara diam-diam penuh bersahabat memberikan sebuah pelajaran betapa pentingnya pelestarian alam kepada semua pihak.

Artikel yang berkaitan

近期文章

ไทย Tiếng Việt

ล่องลอยไปตามทะเล

ช่างภาพใต้น้ำผู้เล่าเรื่องราวของทะเล

บทความ‧ซูลี่อิ่ง รูปภาพ‧หลินหมินเซวียน คำแปล‧กาญจน์ญาณ์ กฤษณ์ชญาคมน์

聽說,喜歡貓和喜歡狗的人,代表了兩種截然不同的性格。那麼,喜歡鯨豚,與喜歡海龜的人呢?

為海托起的島嶼,周遭難以計數的水下生物,依海生存,與島相遇,然而,牠們的美麗不為人所知,唯有熟識水性、執掌鏡頭的海職人所帶回的一幀幀影像,可供指認。


มีคำกล่าวที่ว่า คนชอบแมวกับคนชอบสุนัข สื่อถึงบุคลิกสองลักษณะที่แตกต่างกัน แล้วถ้าเป็นคนที่ชอบสัตว์จำพวกวาฬและโลมากับคนชอบเต่าทะเลล่ะ?

เกาะที่ถูกรายล้อมรอบด้วยน้ำทะเล มีสิ่งมีชีวิตใต้น้ำมาอาศัยอยู่จำนวนมากมายนับไม่ถ้วน สิ่งมีชีวิตใต้น้ำเหล่านี้ต้องพึ่งพาท้องทะเลและการมีปฏิสัมพันธ์กับเกาะเพื่อการมีชีวิตรอด อย่างไรก็ตาม ความสวยงามของพวกมันที่ซ่อนอยู่ภายใต้ท้องทะเลลึกกลับไม่เป็นที่ประจักษ์ คงมีเพียงภาพถ่ายใต้ผืนน้ำที่ถูกถ่ายทอดผ่านเลนส์กล้องจากฝีมือของเหล่านักประดาน้ำผู้คุ้นเคยกับท้องทะเลเท่านั้นที่จะสะท้อนให้เห็นถึงความงดงามเหล่านั้นได้

 

ราวกับพระเจ้าเป็นใจ เราเดินทางมาถึงเมืองฮัวเหลียนขณะที่มีสายฝนโปรยปราย แต่ในวันรุ่งขึ้นท้องฟ้ากลับแจ่มใส รุ่งเช้าสภาพอากาศมีแสงแดดอบอุ่น คุณจินเหล่ย (金磊) ทำหน้าที่เป็นไกด์อาสาสมัคร ยืนคอยนักท่องเที่ยวที่กำลังเดินเรียงแถวขึ้นเรืออยู่บนเรือนำชมวาฬที่จอดเทียบอยู่บริเวณท่าเรือ

เรือลำน้อยแล่นออกจากท่าเรือไปในทะเลไม่ถึง 10 นาที ก็เริ่มเห็นวาฬและโลมาแหวกว่ายไปมา คุณจินเหล่ยยืนอยู่บนหัวเรือพูดอธิบายถึงพฤติกรรมของพวกมันด้วยจังหวะที่ไม่ช้าไม่เร็วจนเกินไป ขณะเดียวกัน ช่วงว่างจากการอธิบาย ก็ไม่ลืมที่จะหยิบกล้องติดเลนส์ถ่ายไกลขึ้นมากดชัตเตอร์

 

รอออกเรือในฤดูร้อนของทุกปีที่ฮัวเหลียน

รูปภาพสามารถอธิบายเรื่องราวได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้ถ้อยคำมาบรรยาย ก็สามารถสื่อถึงความรู้สึกโดยตรง โดยไม่ต้องใช้เสียง

อาจจะมีคนจำนวนไม่น้อยที่ถึงแม้จะไม่รู้จักจินเหล่ย แต่ก็เคยเห็นผลงานรูปถ่ายวาฬและโลมาของเขามานานแล้ว เขาเป็นช่างภาพใต้น้ำมืออาชีพที่ถ่ายวาฬและโลมาคนแรกของไต้หวัน บรรดาสัตว์ทะเลที่มีขนาดใหญ่เหล่านี้ เมื่อถูกจัดเป็นส่วนหนึ่งขององค์ประกอบภาพภายใต้เลนส์ของเขาแล้ว จะกลายเป็นภาพที่เต็มไปด้วยบทกวีและพลังของชีวิต ทำให้นึกถึงภาพยนตร์คลาสสิกเรื่อง เดอะบิ๊กบลู (The Big Blue) ที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับนักประดาน้ำและโลมาของลุค เบสสัน (Luc Besson) ขึ้นมา

ปัจจุบันนี้ เขาใช้เวลาเฉลี่ย 1 ใน 3 ของแต่ละปี อาศัยอยู่ในต่างประเทศ เดินทางไปทั่วทุกมุมโลก ทั้งศรีลังกา ญี่ปุ่น ราชอาณาจักรตองกา นอร์เวย์ และอาร์เจนตินา เป็นต้น เขาเดินทางไปยังสถานที่ที่มีชื่อเสียงโดดเด่นในการชมวาฬทุกแห่ง “แต่ฤดูร้อนของทุกปี ผมจะต้องอยู่ที่ไต้หวันแน่นอน” ชายหนุ่มผู้มีร่างสูงใหญ่กล่าวด้วยน้ำเสียงอันสุขุมนุ่มนวล

ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคมของทุกปี เป็นช่วงกลางฤดูร้อนที่ทะเลเงียบสงบและช่วงไฮซีซันของการชมวาฬซึ่งมีเพียงปีละครั้ง ก็เป็นฤดูกาลที่เขารอคอยอย่างใจจดใจจ่อ

จินเหล่ยกล่าวว่า การถ่ายรูปวาฬและโลมาในไต้หวันก็เหมือนกับการเล่นเกมผ่านด่าน ต้องเผชิญกับอุปสรรคและฝ่าฟันไปให้ได้

ทุกครั้งที่เขาได้รับข่าวคราวเกี่ยวกับการปรากฏตัวของวาฬและโลมาในเขตทะเลนอก จากมูลนิธิเพื่อการศึกษากระแสน้ำคูโรชิโอะ (Kuroshio Ocean Education Foundation) หากสภาพอากาศเป็นใจ เขาก็จะติดต่อคนเรือที่คุ้นเคยกันดีหาเวลาว่างออกทะเลเพื่อไปตามหาวาฬ

อย่างไรก็ตาม ถึงแม้หนทางจะยาวไกลเพียงใด แต่ในที่สุดก็พบร่องรอยของ “เป้าหมาย” จนได้ เขาไม่สามารถลงไปใต้น้ำได้ทันที จะต้องสังเกตสถานการณ์และความเร็วในการว่ายของวาฬและโลมาเสียก่อน เพื่อดูว่ามันจะว่ายน้ำหลบหนีหรือดำน้ำลงไปหรือไม่ “สุดท้าย มนุษย์ก็ไม่สามารถว่ายน้ำพิชิตวาฬได้ อย่างเช่น วาฬสเปิร์ม (sperm whale) สามารถดำน้ำลึกได้นานกว่า 100 นาที แม้จะเฝ้ารอจนกว่ามันจะปรากฏตัวขึ้นอีกครั้ง ก็ไม่รู้ว่ามันจะไปปรากฏตัวอยู่ที่ไหน” จินเหล่ยกล่าว

ทุกวินาทีมีค่า ภาพถ่าย 2-3 ใบ ที่ได้จากเสียงลั่นชัตเตอร์ “แชะๆ” สั้นๆ เพียงไม่กี่วินาที มักจะเป็นสัญลักษณ์ของผลงานทั้งหมดที่ตรากตรำทำงานมาตลอดทั้งปี

 

ไต้หวันเป็นทั้งบ้านและจุดเริ่มต้น

คงจะจินตนาการได้ว่าการถ่ายภาพวาฬและโลมาใต้น้ำนั้นไม่ใช่เรื่องที่ง่ายดายนัก เหตุผลคงไม่ใช่เป็นเพราะไม่มีใครอยากทำ แต่คนที่จะประสบความสำเร็จได้นั้นมีน้อยมาก

นั่นเป็นเพราะว่า “วาฬและโลมาที่พบในไต้หวัน ส่วนใหญ่มักจะว่ายน้ำเป็นทางผ่าน จึงเคลื่อนที่อย่างรวดเร็วมาก” จินเหล่ยทราบจากการสั่งสมประสบการณ์การถ่ายภาพในต่างประเทศ

เนื่องจากวาฬและโลมาเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมเช่นเดียวกับมนุษย์ หลังจากลูกวาฬและลูกโลมาถือกำเนิดขึ้น ยังต้องใช้ระยะเวลายาวนานถึงประมาณ 1 ปีครึ่ง จึงจะหย่านม อย่างเช่น วาฬหลังค่อม (humpback whale) ที่อพยพย้ายถิ่นเพื่อออกลูกและดูแลลูกน้อยของมันในแถบราชอาณาจักรตองกา เนื่องจากระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในบริเวณนั้นยาวนานขึ้น ดังนั้นนอกจากจะอยู่ในสภาวะที่ค่อนข้างมั่นคงแล้ว มันยังว่ายน้ำด้วยความเนิบช้าเพื่อให้ความเร็วใกล้เคียงกับลูกของมันอีกด้วย

ดังนั้น ถ้าถามจินเหล่ยว่า ในเมื่อการถ่ายภาพวาฬและโลมาใต้น้ำในไต้หวันมีความเสี่ยงสูงและผลตอบแทนต่ำ เพราะเหตุใดเขายังยืนหยัดที่จะทำสิ่งนี้?

เขาตอบโดยไม่ลังเลเลยว่า “เพราะไต้หวันคือบ้าน และเป็นสถานที่ที่เป็นจุดเริ่มต้นของผม”

 

ปักหลักบนเกาะเสี่ยวหลิวฉิว เพราะที่นี่มีเต่าทะเล

ความยึดมั่นของจินเหล่ย ทำให้ผู้คนนึกถึงเต่าทะเล

เคยได้ยินว่า เต่าทะเลคือสิ่งมีชีวิตที่มีพลังลึกลับ พวกมันมีอายุขัยใกล้เคียงกับมนุษย์ ไม่ว่าพวกมันเติบโตแล้วจะอพยพย้ายถิ่นไปที่ใด มันก็จำได้ว่าต้องกลับมาวางไข่ยังสถานที่ที่พวกมันเกิดเสมอ เพื่อขยายพันธุ์สู่รุ่นต่อไป สิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึกผูกพันกับบ้านเกิดเช่นนี้ ช่างเหมือนกับจินเหล่ยเป็นอย่างมาก ที่ไม่ว่าจะเดินทางไปที่ใดในมุมโลก เขาก็ยังเป็นชาวทะเลที่รักและไม่มีวันลืมเลือนไต้หวัน

“คุณเคยได้ยินไหมว่า คนที่มีลักษณะอย่างไร ก็มักจะชอบสัตว์ที่มีลักษณะแบบเดียวกัน?” ซูไฮว๋ (蘇淮) ครูสอนดำน้ำกล่าวเช่นนี้ เขาผู้เรียกตนเองว่า “เจ้าทึ่มของเต่าทะเล” ปัจจุบันใช้เกาะเสี่ยวหลิวฉิว (小琉球) ซึ่งเป็นเกาะที่ห่างออกไปจากตำบลตงกั่งในเมืองผิงตงเป็นฐานปฏิบัติการ นอกเหนือจากการดำน้ำแล้ว เขาก็ไม่ลืมที่จะหยิบกล้องเพื่อถ่ายภาพชีวิตของเต่าทะเลด้วย

เช่นเดียวกับจินเหล่ยที่เรียกหาแต่วาฬและโลมา เต่าทะเลที่ดำผุดดำว่ายไปตามกระแสน้ำอย่างเชื่องช้าเป็นสิ่งที่ดึงดูดใจซูไฮว๋อย่างสุดซึ้ง

นี่อาจเป็นเพราะเต่าทะเลก็เหมือนกับนักเดินทางที่ไปไหนมาไหนตามลำพัง ท่องเที่ยวไปในโลกกว้างทั่วทุกแห่งหน แต่ท้ายที่สุดภายในใจกลับนึกถึงแต่เส้นทางที่จะเดินทางกลับสู่บ้าน เฉกเช่นเดียวกับที่เขาเป็นอยู่ แม้ซูไฮว๋จะเดินทางท่องเที่ยวไปตามที่ต่างๆ ในออสเตรเลียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นเวลานานหลายปี แต่ก็ไม่มีที่ไหนที่ซูไฮว๋รู้สึกเหมือนบ้าน ในที่สุด เกาะเต่าทะเลซึ่งไม่มีที่ใดในโลกเสมอเหมือนแห่งนี้ ดึงดูดให้เขากลับมาปักหลักตั้งรกรากยังบ้านเกิดที่นี่

จากประสบการณ์ที่เคยเห็นวิวทิวทัศน์อันสวยงามน่าทึ่งมาไม่น้อย ซูไฮว๋เชื่อว่าทรัพยากรทางทะเลของไต้หวันไม่ด้อยไปกว่าต่างประเทศเลย เพียงแต่ถูกละเลยด้านการบริหารจัดการและไม่ได้รับความสำคัญ เขาและเพื่อนชื่อเฉินเผิงอวี้ (陳芃諭) ได้ก่อตั้ง “สตูดิโอวัฒนธรรมชาวเกาะและทะเล” เพื่อปลุกจิตสำนึกของชาวไต้หวันให้ตระหนักในคุณค่าของทรัพยากรทางทะเลมากขึ้น

ซูไฮว๋ เป็นหนึ่งในนักประดาน้ำซึ่งมีอยู่เพียงไม่กี่คนที่มี “Sea Turtle Awareness Specialty” หรือใบรับรองนักประดาน้ำผู้เชี่ยวชาญด้านเต่าทะเลในสารบบของสมาคมวิชาชีพครูสอนดำน้ำระดับโลก (Professional Association of Diving Instructors : PADI) เขาเริ่มต้นจากการก้าวสู่อาชีพครูสอนดำน้ำ ก่อนที่จะผันความสนใจมาทำงานเป็นช่างภาพแทนในช่วงไม่กี่ปีมานี้

ความงดงามของน่านน้ำไต้หวัน ความสมบูรณ์และหลากหลายของระบบนิเวศ ความน่าสะพรึงของจำนวนขยะพลาสติกใต้ท้องทะเล ควรจะทำอย่างไรให้ผู้คนรับรู้มากยิ่งขึ้น? “หากจะอาศัยการสอนดำน้ำคงจะช้าเกินไป ยิ่งไปกว่านั้น ครูสอนดำน้ำก็มีจำนวนมาก คงไม่เป็นไรหากขาดผมไปสักคน” ดังนั้น เขาจึงเลือกที่จะหยิบกล้องขึ้นมาและทำให้ทุกๆ มุมของเกาะเสี่ยวหลิวฉิวปรากฏเป็นที่ประจักษ์แก่สายตาผู้คน เต่าทะเลแสนน่ารักและพิเศษจึงกลายมาเป็นตัวละครเอกผ่านเลนส์ของเขาโดยอัตโนมัติ

 

เกลียวคลื่นทะเลและเกาะที่สวยงาม

จินเหล่ยบอกว่า “ถ้าถามผมและซูไฮว๋ว่ามีความเห็นอย่างไรเกี่ยวกับทะเลของไต้หวัน บอกได้เลยว่า ไต้หวันยอดเยี่ยมสุดๆ ไปเลยล่ะ” เขาอธิบายเพิ่มเติมว่า “สถานที่ชมวาฬที่ยอดเยี่ยมทุกแห่งบนโลก โดยปกติแล้วจะพบเห็นวาฬเพียงสายพันธุ์เดียว” แต่วาฬและโลมาที่มีอยู่ทั่วโลกมีอยู่เกือบ 90 สายพันธุ์ จากสถิติพบว่าน่านน้ำไต้หวันเคยพบถึง 1 ใน 3 ของสายพันธุ์ทั้งหมด นักท่องเที่ยวที่โดยสารเรือชมวาฬออกจากท่าเรือฮัวเหลียนมักจะได้เห็นมากกว่า 10 สายพันธุ์ ซึ่งในจำนวนนี้มีสัตว์ที่อาศัยในน่านน้ำลึกอย่างโลมาริสโซ (Risso's dolphin) ที่พบเห็นได้ยากอีกด้วย เป็นข้อดีของสภาพภูมิประเทศที่มีลักษณะลาดชันลงไปของชายฝั่งตะวันออก ทำให้มีโอกาสในการพบเห็นพวกมันได้ค่อนข้างสูง

สำหรับเต่าทะเล จากสถิติในปัจจุบันมีทั้งหมด 7 สายพันธุ์ ในไต้หวันมีโอกาสพบเห็นได้ถึง 5 สายพันธุ์ โดยนอกจากเต่าตนุ (green sea turtle) ซึ่งเป็นสัตว์ใกล้สูญพันธุ์ที่สามารถพบเห็นที่เกาะเสี่ยวหลิวฉิวได้บ่อยที่สุดแล้ว ยังมีโอกาสพบเห็นเต่ากระ (hawksbill sea turtle) ซึ่งเป็นสัตว์ที่อยู่ในสภาวะเสี่ยงขั้นวิกฤติต่อการสูญพันธุ์ได้มากถึง 90% จินเหล่ยเล่นมุขประกอบว่า "ทั่วโลกไม่มีที่ไหนจะเหมือนที่นี่อีกแล้ว เหยียบไปตรงไหนก็เจอเต่าทะเล"

ดังนั้น รูปถ่ายใต้ท้องทะเลแต่ละใบ นอกจากจะนำมาซึ่งความสำเร็จของพวกเขาในฐานะช่างภาพแล้ว ที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น คือการถ่ายทอดเรื่องราวอีกด้านหนึ่งของท้องทะเลที่ผู้คนไม่เคยรู้

สำหรับมนุษย์แล้ว พวกเขามักจะไม่รู้สึกถึงการสูญเสียในสิ่งที่พวกเขามองไม่เห็นหรือไม่รู้ “แต่มักพบปัญหาวาฬและโลมาติดอวนเกิดขึ้นอยู่บ่อยครั้ง และยังมีชาวประมงบางส่วนที่ละเมิดกฎหมาย ตั้งใจตัดครีบของพวกมันแล้วทิ้งให้พวกมันนอนตายอยู่ใต้ท้องทะเล” จินเหล่ยกล่าว

หากไม่มีใครให้ความสำคัญกับปัญหาเหล่านี้ มหันตภัยจากการตัดครีบวาฬและโลมาคงจะเงียบสนิท สาธารณชนคงไม่ได้รับทราบถึงปัญหาที่เกิดขึ้น

แต่การไม่รู้ ไม่ได้แปลว่าสิ่งนั้นไม่มีอยู่ ซูไฮว๋โชว์วิดีโอใต้น้ำตอนหนึ่ง เต่าทะเลที่ตกใจกลัวคน มันเข้าใจผิดว่าขยะทะเลเป็นอาหาร ไม่นึกเลยว่ามันจะขับถ่ายอุจจาระออกมาเป็นพลาสติก เหตุการณ์ช่างดูน่าเวทนา โชคดีที่เขายื่นมือเข้าไปช่วย มันจึงรอดตายมาได้

ปัญหาเรื่องการอนุรักษ์ทะเล การแพร่กระจายของพลาสติกในทะเลเป็นสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวมาก แต่พวกเขาไม่เหมือนกับนักอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่มีแต่พร่ำเรียกร้องหาความยุติธรรมและเอาแต่กดดันบีบบังคับผู้อื่น การใช้รูปถ่ายของพวกเขาเป็นวิธีการที่จะให้ความรู้เรื่องสิ่งแวดล้อมแก่ผู้คนได้อย่างตรงไปตรงมาและใกล้ชิดที่สุด สอดแทรกด้วยเจตนารมณ์ที่ดี เพื่อให้ทุกคนได้เรียนรู้วิชาสิ่งแวดล้อมศึกษาโดยไม่ต้องใช้เสียงไปพร้อมกัน

Soi sáng lòng biển khơi

Nhiếp ảnh gia dưới nước kể câu chuyện về biển

Bài viết‧Lynn Su Ảnh‧Lin Min-hsuan Biên dịch‧Hải Ly

聽說,喜歡貓和喜歡狗的人,代表了兩種截然不同的性格。那麼,喜歡鯨豚,與喜歡海龜的人呢?

為海托起的島嶼,周遭難以計數的水下生物,依海生存,與島相遇,然而,牠們的美麗不為人所知,唯有熟識水性、執掌鏡頭的海職人所帶回的一幀幀影像,可供指認。


Nghe nói, người thích chó và người thích mèo sẽ tượng trưng cho hai kiểu tính cách hoàn toàn khác nhau. Vậy còn người thích cá voi và người thích rùa biển thì sao nhỉ?

Những hòn đảo nổi lên giữa lòng biển, xung quanh có vô số những sinh vật dưới nước, sống nhờ biển, nương tựa vào đảo, nơi đó tiềm ẩn những vẻ đẹp mà con người chưa biết đến, chỉ có những hình ảnh được những người rất quen thuộc các vùng biển ghi lại mới vén lên bức màn bí mật về vẻ đẹp nơi đây. 

 

Có vẻ như ông trời rủ lòng thương, khi mới tới Hoa Liên trời còn lất phất mưa, nhưng sang ngày hôm sau thì trời đã nắng lên, vào buổi sáng tràn đầy ánh nắng ấm áp, thuyết trình viên tình nguyện cho chuyến đi - Kim Lỗi (Chin Lei) đã có mặt trên con tàu ngắm cá voi đang neo đậu tại bến cảng để đón du khách lên tàu.

Con tàu nhỏ rời bến, ra tới biển chưa tới 10 phút đã thấy lao xao tin tức về cá voi.

Thuyết trình viên Kim Lỗi đứng ở mũi tàu giới thiệu một cách từ tốn, chậm rãi, đồng thời trong những lúc rảnh rỗi cũng không quên đưa ống kính Tele lên ngắm và nhấn nút chụp.

 

Mong chờ chuyến ra khơi vào mùa hè hàng năm tại Hoa Liên

Dù không lời nhưng lại nói lên biết bao điều, những hình ảnh không cần lời lẽ rườm rà mà tràn đầy năng lượng gây cảm động lòng người. 

Có thể có nhiều người mặc dù chưa từng biết đến Kim Lỗi nhưng đã được xem những thước phim cá voi do anh quay từ lâu rồi. Là nhiếp ảnh gia đầu tiên của Đài Loan chuyên quay hình ảnh cá voi dưới nước, biết bao sinh vật biển có kích cỡ siêu phàm như vậy, với những khung hình được ghi lại dưới ống kính của anh, tràn đầy ý thơ và sức sống, bất giác khiến người ta nghĩ tới bộ phim kinh điển “The Big Blue” của đạo diễn người Pháp Luc Besson kể về câu chuyện của một vận động viên lặn biển nổi tiếng và chú cá voi.

Cho đến nay, bình quân mỗi năm đều có tới 1/3 thời gian ở tại nước ngoài, anh đã để lại dấu chân của mình tại khắp mọi miền trên thế giới, từ Sri Lanka, Nhật Bản, vương quốc Tonga, Na Uy cho tới Argentina, v.v…, chỉ cần nơi nào có cá voi thì đều có dấu chân anh, “nhưng cứ đến mùa hè, nhất định tôi sẽ ở tại Đài Loan” – anh Kim Lỗi có dáng vóc to cao và giọng nói trầm ấm nói như vậy với giọng rất quả quyết.

Khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8 hàng năm là dịp thời tiết mùa hè ổn định nhất, là mùa ngắm cá voi mỗi năm và cũng là thời gian mà anh vô cùng mong đợi.  

Anh Kim Lỗi cho biết, tại Đài Loan, quay hình ảnh cá voi giống như tham gia trò chơi vượt thử thách vậy, phải vượt qua hết cửa ải này đến khó khăn khác.

Hàng năm cứ mỗi khi trên Webstie của Quỹ văn hóa giáo dục hải dương Kuroshio của Đài Loan có thông tin về sự xuất hiện của cá voi trên biển, nếu điều kiện thời tiết cho phép là anh sẽ lập tức liên lạc với các chủ tàu quen để ra khơi tìm kiếm cá voi.

Và cho dù sau chặng đường xa xôi vạn dặm cuối cùng đã phát hiện được “mục tiêu” thì cũng không thể xuống nước ngay lập tức mà trước tiên phải quan sát tốc độ bơi, tình hình của cá voi, liệu nó có tránh người hay không, “bởi vì khi lặn xuống biển, nói chung con người chắc chắn không thể bơi kịp với cá voi, còn ví dụ như loài cá voi nhà táng, nó có thể lặn sâu trên 100 phút, đợi tới lúc nó xuất hiện lần sau cũng chẳng biết là nó sẽ ở đâu”, anh Kim Lỗi cho biết.

Do vậy phải tranh thủ lập tức bấm máy, chỉ trong một vài giây ngắn ngủi mới chụp được 2-3 tấm ảnh, đó chính là thu hoạch của cả một năm rồi.

 

Đài Loan là nhà, cũng là nơi khởi đầu

Chỉ tưởng tượng thôi cũng đã thấy rằng, chụp cá voi lặn dưới nước không dễ dàng chút nào, có lẽ không phải không có người muốn làm công việc này, mà là rất hiếm người làm được thành công.

Sở dĩ như vậy là vì: “Tại Đài Loan, đa số cá voi chỉ bơi ngang qua, hơn nữa tốc độ di chuyển của chúng rất nhanh”. Sau khi so sánh với kinh nghiệm chụp cá voi tại nước ngoài, anh Kim Lỗi đã đúc rút ra điều đó.

Cũng giống với loài người đều là động vật có vú, nên sau khi cá voi con ra đời, vẫn phải chăm sóc nuôi dưỡng trong vòng khoảng 1 năm rưỡi, còn giống cá voi lưng gù thì đặc biệt tới vương quốc Tonga để sinh nở và nuôi dưỡng cá con, do vậy thời gian lưu lại sẽ dài hơn, không những tình hình ổn định hơn, mà để phối hợp với tốc độ bơi của cá voi con nên tốc độ của cá voi lưng gù sẽ chậm hơn.

Và nếu hỏi anh Kim Lỗi, chụp ảnh quay phim cá voi ở Đài Loan có rủi ro cao như vậy, mức thù lao lại thấp, vậy tại sao anh cứ nhất định phải chụp tại Đài Loan?

Anh trả lời không hề do dự: “Vì Đài Loan là nhà của tôi, cũng là nơi khởi đầu”.

 

Vì rùa biển mà ở lại đảo Tiểu Lưu Cầu

Sự quả quyết của anh Kim Lỗi khiến người ta liên tưởng đến rùa biển.

Nghe nói, rùa biển là loài sinh vật có một khả năng thần kỳ, có tuổi thọ ngang với tuổi thọ của con người, bất kể sau khi trưởng thành tới đâu sinh sống thì chúng đều vẫn nhớ quay trở về nơi đã sinh ra để đẻ trứng, để tạo ra thế hệ sau. Loài sinh vật không quên quê hương cội nguồn này cũng giống như những thủy thủ người Đài Loan, mặc dù đi khắp nơi trên thế giới nhưng không thể quên quê hương của mình.

“Bạn có từng nghe thấy người ta nói rằng, muốn biết tính cách của một người, cứ xem người đó yêu loài sinh vật nào là sẽ biết được!”, huấn luyện viên lặn biển Tô Hoài nói. Anh tự gọi mình là “Kẻ si mê rùa biển”, hiện nay lấy Tiểu Lưu Cầu – hòn đảo ngoài khơi vùng Đông Cảng làm nơi trải nghiệm. Ngoài những lúc lặn biển, anh cũng không quên chụp lại những bức chân dung rùa biển.

Cũng giống như anh Kim Lỗi đi theo tiếng gọi của loài cá voi, những con rùa biển thư thái chậm rãi, lúc nổi lúc chìm theo những đợt thủy triều cũng vô cùng thu hút Tô Hoài. 

 

Cũng có lẽ là vì loài rùa biển giống như những lữ khách thường hay độc hành, đang chậm rãi bơi đến khắp miền thế giới nhưng trong lòng vẫn nhớ tới con đường quay về nhà, cũng giống như thợ lặn biển Tô Hoài vậy. Nhiều năm lãng du tại Úc, tại các nước Đông Nam Á, đã vượt qua trăm sông ngàn bể nhưng những lúc tha hương vẫn luôn đau đáu nhớ về quê nhà, sau cùng hòn đảo rùa biển độc nhất vô nhị trên toàn thế giới này chính là nơi đã thu hút anh quay trở lại quê nhà.

Từng được ghé thăm rất nhiều kỳ quan, Tô Hoài cho rằng, tài nguyên biển của Đài Loan không hề thua kém nước ngoài, chỉ có điều khâu quản lý làm chưa tốt, cũng chưa được coi trọng. Anh cùng với người bạn Trần Bồng Dụ (Chen, Peng-Yu) thành lập: “Studio văn hóa biển đảo” với mong muốn đóng góp một phần nỗ lực để thức tỉnh ý thức về hải dương của người Đài Loan.

Với “chứng chỉ lặn biển chuyên nghiên cứu rùa biển” hiếm có thuộc hệ thống chứng nhận lặn biển quốc tế PADI, anh khởi đầu bằng công việc làm huấn luyện viên lặn biển, những năm gần đây bắt đầu chuyển dần trọng tâm sang làm công việc quay phim chụp ảnh dưới biển.

Biển Đài Loan rất đẹp, phong phú về sinh thái nhưng lượng rác nhựa ở đáy biển cũng rất đáng sợ…,phải làm thế nào để càng nhiều người thấy được? “Nếu chỉ dựa vào lặn biển thì quá lâu, hơn nữa huấn luyện viên môn lặn biển đã quá đông, thiếu một người như mình thì cũng chẳng hề hấn gì”. Do vậy, anh đã quyết định cầm máy ảnh lên, tại hòn đảo Tiểu Lưu Cầu, khắp nơi đều có thể bắt gặp những chú rùa biển dáng vẻ vô cùng đáng yêu, tự nhiên đã trở thành nhân vật chính trong ống kính của anh.

 

Hòn đảo xinh đẹp giữa bồng bềnh sóng nước

Anh Kim Lỗi nói: “Nếu hỏi tôi suy nghĩ của tôi và Tô Hoài về biển của Đài Loan thì đó là, Đài Loan thực sự rất tuyệt!”. Anh giải thích thêm: “Tại các điểm ngắm cá voi lý tưởng trên toàn thế giới, thông thường chỉ có thể ngắm được một loài cá voi nào đó”, nhưng theo thống kê ghi chép, tại vùng biển Đài Loan đã từng bắt gặp 1/3 trong số gần 90 loài cá voi trên khắp thế giới. Du khách đáp chuyến tàu ngắm cá voi xuất phát từ cảng Hoa Liên, rất dễ dàng có thể gặp được khoảng hơn 10 loài cá khác nhau, trong đó có loài cá sống ở vùng biển sâu rất hiếm gặp là cá heo sọc. Do địa hình thoai thoải của bờ biển phía Đông nên cơ hội được thấy loài cá này xuất hiện là khá cao.

Còn đối với rùa biển, theo thống kê hiện tại có tổng số khoảng 7 giống rùa biển thì tại Đài Loan có cơ hội bắt gặp khoảng 5 loài rùa biển. Tại khu vực đảo Tiểu Lưu Cầu, ngoài giống rùa biển xanh đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng rất hay bắt gặp thấy, còn có đến 90% cơ hội sẽ bắt gặp giống rùa biển đồi mồi là loài sinh vật đặc biệt gặp nguy cấp, giống như câu nói đùa của anh Kim Lỗi rằng: “Toàn thế giới chẳng ở đâu như tại đây, không cẩn thận là giẫm phải rùa biển như chơi.”

Chính vì vậy, mỗi một bức ảnh được chụp dưới đáy biển, ngoài việc tạo cảm giác thành công cho các nhiếp ảnh gia, thì điều quan trọng hơn nữa là có thể truyền tải những hình ảnh về hải dương mà những người bình thường chưa được biết đến. 

Đương nhiên nếu nhìn không thấy hoặc không biết thì cũng chẳng có gì là thiệt hại đối với con người, “nhưng thường xảy ra việc cá voi bị mắc lưới và vẫn có rất nhiều ngư dân không tuân thủ luật pháp, cắt phéng vây cá để chúng chết chìm dưới đáy biển”, anh Kim Lỗi chia sẻ.

Nếu con người vô tâm trước những vấn đề như vậy thì các loài cá voi sẽ gặp tai họa, vấn đề này cũng sẽ âm thầm chìm xuống đáy biển không ai biết đến.

Nhưng không biết không có nghĩa là không tồn tại. Tô Hoài đưa ra một video quay dưới nước, một chú rùa biển hoảng sợ khi ăn nhầm phải rác dưới đáy biển, vì vậy đã rất khổ sở khi bài tiết ra một đống phân toàn là túi ni lông, cũng may có anh giúp đỡ nên mới thoát chết.  

Bảo tồn hải dương, hải dương tràn lan rác nhựa, có thể nói đang là những vấn đề rất nhức nhối hiện nay, nhưng người ghi lại những hình ảnh ở đáy biển khác với nhân viên bảo vệ môi trường mang vẻ chính nghĩa hoặc rất sừng sổ, hình ảnh quay được là cách chân thực, gần gũi nhất với đầy thiện ý, qua đó muốn để mọi người cùng tham dự một tiết học không lời về bảo vệ môi trường.

X 使用【台灣光華雜誌】APP!
更快速更方便!